Македонската економија во второто тримесечје од 2026. година забележала реален раст на БДП од 4,3% во однос на истиот период лани, додека ценовниот притисок во третиот квартал е значително понизок од стапките забележани во првата половина од годината. Премиерот Христијан Мицкоски денеска ги посочи овие показатели како доказ за економските резултати на Владата, оценувајќи дека земјата е меѓу европските економии со најсилен раст.
Мицкоски ги изнесе оценките на настанот по повод почетокот на изградбата на автопатската делница Букојчани – Кичево, каде што зборуваше и за јавниот долг, кредитниот рејтинг и функционирањето на институциите.
Растот од 4,3% е официјален статистички податок
Податокот за растот на БДП е потврден од Државниот завод за статистика. Во второто тримесечје од 2026. година бруто-домашниот производ пораснал за 4,3% во однос на истиот квартал од 2025. година. Според сезонски и календарски приспособените податоци, годишниот раст изнесува 4%.
Зад кварталниот резултат особено се издвојува градежништвото, со раст од 21,9%. Финалната потрошувачка номинално пораснала за 7%, а бруто-инвестициите за 14,5%. Panoptikum веќе анализираше дека растот од 4,3% претставува силен квартал, но бара внимателно читање на структурата што го создава.
Мицкоски денеска оцени дека со ваквиот резултат Македонија е „во првите пет во Европа“ и меѓу економиите со највисок раст во регионот. Таквата споредба треба да се чита со извесна методолошка внимателност, бидејќи меѓународните табели не секогаш ги споредуваат земјите со идентична статистичка основа.
За споредба, Евростат за вториот квартал регистрира годишен раст од 1,2% во еврозоната и 1,4% во Европската Унија. Тоа покажува дека македонската стапка од 4,3% е висока во европски контекст, иако рангирањето „меѓу петте најдобри“ зависи од опфатот на земјите и методологијата на споредување.
Инфлацијата се смири, но тоа не значи дека цените се вратиле назад
Вториот показател што премиерот го издвои е инфлацијата. Според него, просечната стапка во третиот квартал изнесува околу 2,5% и е пониска од онаа во повеќе земји од соседството. Официјалните месечни податоци ја потврдуваат тенденцијата на смирување. Во септември 2026. година трошоците на животот биле 2,7% повисоки отколку во септември 2025. година, додека на месечно ниво немало раст. Во август годишната стапка изнесувала 2,6%, а во јули 2,3%. Просекот на овие три годишни стапки е приближно 2,5%.
Тоа е значително поинаква слика од пролетта, кога инфлацијата беше чувствително повисока. Сепак, пониската стапка на инфлација значи дека цените растат побавно, а не дека се вратиле на претходните нивоа. Токму оваа разлика ја разгледавме и во анализата за тоа колку растот на БДП навистина стигнува до семејниот буџет.
Јавниот долг и ревизијата на БДП
Мицкоски се осврна и на ревидираните статистички податоци за 2024. година, наведувајќи дека повисокото ниво на номиналниот БДП влијаело врз намалувањето на односот на јавниот долг кон БДП. Тој посочи пад на овој сооднос од околу 61% на 57,4%.
Кај ваквите споредби е важно да се прави разлика меѓу намалување на апсолутниот долг и намалување на неговото учество во БДП. Односот може да се подобри и кога економската основа – номиналниот БДП – расте побрзо од задолжувањето. Затоа јавниот долг останува показател што треба да се следи заедно со буџетскиот дефицит, каматните обврски и структурата на државното трошење.
Ова прашање добива дополнителна тежина во момент кога Владата подготвува втор ребаланс на Буџетот за 2026 година, поради пониски приходи од дел од даноците и акцизите.
Од статистички резултат до животен стандард
Во денешното обраќање Мицкоски ги вклучи и работата на институциите, навременото обезбедување учебници, издавањето лични документи и справувањето со пожарите, оценувајќи дека функционирањето на системот е подобрено во изминатите нешто повеќе од две години.
Тоа се политички оценки на премиерот и не можат да се мерат на ист начин како БДП или индексот на трошоците на животот. Кај економијата, пак, неколку показатели се недвосмислено подобрени: растот од 4,3% е статистички потврден, а инфлацијата е значително пониска од пролетните нивоа.
Следниот тест е потежок од самата квартална статистика. За граѓаните економскиот раст станува вистински резултат кога подолго време носи повисоки реални приходи, повеќе продуктивни инвестиции, стабилни јавни финансии и поголема куповна моќ. Токму таму, зад процентите за БДП и инфлација, ќе се мери колку силниот квартал може да прерасне во траен економски тренд.
