fbpx Прескокни до главната содржина Opens in a new tab
Енциклопедиски едиторијал

Паноптикум

Култната радио емисија „Паноптикум“, дело на нашиот реномиран ветеран во радио-новинарството, Љупчо Димитровски, продолжува тука. Уживајте во содржините.

Смените, доцното легнување и викенд-ритамот: зошто нерегуларниот сон е важен и за менталното здравје во Македонија

Живот

19/11/2026

Не е важно само дали спиеме седум или осум часа. Важно е и дали телото секоја вечер добива сосема различен…

Дознај повеќе
Не е важно само дали спиеме седум или осум часа. Важно е и дали телото секоја вечер добива сосема различен сигнал кога започнува ноќта. Нови истражувања ја поврзуваат нестабилноста на распоредот со симптоми на депресија и анксиозност, а сменската работа ја прави темата особено важна и за Македонија. Сонот има и часовник - а понекогаш токму него најмалку го слушаме.

Диоген од Синопа – човекот кој со светилник бараше човек

Наука

19/11/2026

Диоген немал богатство, положба ниту потреба да му се допадне на светот. Токму затоа можел да му каже и на…

Дознај повеќе
Диоген немал богатство, положба ниту потреба да му се допадне на светот. Токму затоа можел да му каже и на Александар да му се тргне од сонцето. Со светилник среде бел ден барал нешто што и денес не се наоѓа лесно - човек кој навистина е слободен.

„Ceremonial grade“ matcha звучи како древен јапонски стандард – проблемот е што таков стандард не постои

Наука

19/11/2026

„Ceremonial grade“ звучи како древен јапонски сертификат за најдобрата matcha. Само што таков официјален стандард не постои. Вистинската приказна за…

Дознај повеќе
„Ceremonial grade“ matcha звучи како древен јапонски стандард - проблемот е што таков стандард не постои

Кога стаклото престанува да биде невидливо – лавиринт го менува најпознатиот павилјон на Mies van der Rohe

Наука

19/11/2026

Еден стаклен ѕид го отвора просторот. Десетици стаклени ѕидови можат да го претворат во лавиринт. Во Барселона архитектите намерно ја…

Дознај повеќе
Кога стаклото престанува да биде невидливо - лавиринт го менува најпознатиот павилјон на Mies van der Rohe

Медитеранската исхрана никогаш не била само диета – зошто ОН ѝ посветија меѓународен ден

Vox populi

19/11/2026

Медитеранската исхрана никогаш не била само маслиново масло, риба и зеленчук. UNESCO ја смета за културно наследство затоа што во…

Дознај повеќе
Медитеранската исхрана никогаш не била само диета - зошто ОН ѝ посветија меѓународен ден

Зошто токму „човечки“ стана збор на годината – кога една стара дума повторно мора да објасни кои сме

Култура

19/11/2026

До неодамна немаше потреба да кажеме дека еден текст е „напишан од човек“. Тоа се подразбираше. Во 2026 токму „human“…

Дознај повеќе
Зошто токму „човечки“ стана збор на годината - кога една стара дума повторно мора да објасни кои сме

Истражувај

Реклама
Една од последните слики на Ван Гог стигна до цена од 190,4 милиони долари. Зад аукцискиот рекорд, сепак, стои и историја што води низ нацистичкиот прогон и повеќе генерации сопственици. Рекордната цена е само последното поглавје од патувањето на „Расцветани костени“.
Една од последните слики на Ван Гог стигна до цена од 190,4 милиони долари. Зад аукцискиот рекорд, сепак, стои и…

Смените, доцното легнување и викенд-ритамот: зошто нерегуларниот сон е важен и за менталното здравје во Македонија

Живот

Не е важно само дали спиеме седум или осум часа. Важно е и дали телото секоја вечер добива сосема различен…

Дознај повеќе
Не е важно само дали спиеме седум или осум часа. Важно е и дали телото секоја вечер добива сосема различен сигнал кога започнува ноќта. Нови истражувања ја поврзуваат нестабилноста на распоредот со симптоми на депресија и анксиозност, а сменската работа ја прави темата особено важна и за Македонија. Сонот има и часовник - а понекогаш токму него најмалку го слушаме.

Бариерата што медицината тешко ја минува – нов лек првпат ги таргетира невролошките симптоми на Gaucher тип 3

Живот

Мозокот има сопствен биолошки „ѕид“ - и токму тој често ги спречува лековите да стигнат таму каде што се потребни.…

Дознај повеќе
Бариерата што медицината тешко ја минува - нов лек првпат ги таргетира невролошките симптоми на Gaucher тип 3

И шимпанзата имаат традиции – ново откритие покажува дека алатките не се само човечка приказна

Живот

Едно шимпанзо вади термити со тревка. Младото покрај него гледа, учи и подоцна ја повторува техниката. Кога ваквото знаење се…

Дознај повеќе
И шимпанзата имаат традиции - ново откритие покажува дека алатките не се само човечка приказна

Ултрапреработената храна остава трага во крвта: што откри новото истражување и што навистина значи „преработена храна“?

Живот

Она што го јадеме не исчезнува кога ќе ја тргнеме чинијата. Ново истражување открива различни метаболички траги во крвта поврзани…

Дознај повеќе
Она што го јадеме не исчезнува кога ќе ја тргнеме чинијата. Ново истражување открива различни метаболички траги во крвта поврзани со ултрапреработена и минимално преработена исхрана. Но „преработена“ не значи автоматски „нездрава“ - а токму тука почнува поважната приказна.

Еден крвен тест за повеќе видови рак: почнува големо испитување што може да го смени раното откривање

Живот

Еден примерок крв и можност порано да се препознаат повеќе видови рак - идејата веќе се тестира на повеќе од…

Дознај повеќе
Еден примерок крв и можност порано да се препознаат повеќе видови рак - идејата веќе се тестира на повеќе од 20.000 пациенти во Англија. Но крвен сигнал не е исто што и дијагноза, а раното откривање не е секогаш исто што и скрининг. Вистинската медицинска револуција ќе почне дури кога тестот ќе покаже дека навистина спасува животи.

Лажица маслиново масло на гладно – здрава навика или мит што го поедноставува здравјето?

Живот

Лажица маслиново масло на гладно стана утрински ритуал за многумина. Но користа од маслиновото масло не зависи од тоа дали…

Дознај повеќе
Лажица маслиново масло на гладно стана утрински ритуал за многумина. Но користа од маслиновото масло не зависи од тоа дали ќе го испиеме пред појадок. Науката многу повеќе ја поддржува редовната употреба како дел од здравата исхрана - и замената на помалку поволните масти.

Живот

Кога хемоглобинот е нормален, а телото е уморно: што ни кажува феритинот
Живот / Здравје

Кога хемоглобинот е нормален, а телото е уморно: што ни кажува феритинот

Автор: Соња Димитровска
Објавено на 19/11/2026 во 09:00 ч.
Хемоглобинот може да биде нормален, а резервите на железо веќе да се намалуваат. Токму тука феритинот кажува дел од приказната што обичната крвна слика сè уште не го покажува. Заморот…
Зошто токму „човечки“ стана збор на годината - кога една стара дума повторно мора да објасни кои сме
До неодамна немаше потреба да кажеме дека еден текст е „напишан од човек“. Тоа се подразбираше. Во 2026 токму „human“ стана збор на годината на Cambridge Dictionary. Можеби машините не…
Диоген немал богатство, положба ниту потреба да му се допадне на светот. Токму затоа можел да му каже и на Александар да му се тргне од сонцето. Со светилник среде бел ден барал нешто што и денес не се наоѓа лесно - човек кој навистина е слободен.

Диоген од Синопа – човекот кој со светилник бараше човек

Автор: Љупчо Димитровски
Објавено на 19/11/2026 во 20:00 ч.
Диоген немал богатство, положба ниту потреба да му се допадне на светот. Токму затоа можел да му каже и на Александар да му се тргне од сонцето. Со светилник среде…