Одземањето на дозволата за работа на АЛТА банка а.д. Белград го отвори најважното прашање за македонските клиенти на АЛТА банка АД Битола: каква е реалната финансиска состојба на домашната банка и колку средства ѝ довериле граѓаните и компаниите? Последните објавени податоци покажуваат дека на 30. септември 2026. година депозитите на клиентите изнесувале 8,91 милијарди денари, додека банката пријавила високо учество на ликвидната актива во вкупната актива.
Истовремено, најважното правно разграничување останува непроменето. Одлуката на Народната банка на Србија се однесува на банката во Белград и не значи автоматско одземање на дозволата на АЛТА банка АД Битола. Македонската банка е посебно правно лице и нејзиното работење го надгледува Народната банка во Македонија. Токму затоа во ситуација во која истиот бренд се појавува од двете страни на границата бројките и регулаторниот статус мора да се читаат одвоено.
Речиси девет милијарди денари депозити во АЛТА банка Битола
Според финансиските податоци за првите девет месеци од 2026. година, депозитите на клиентите на АЛТА банка Битола достигнале 8,91 милијарди денари. Тоа е за 5,4% повеќе во споредба со состојбата на 30. септември 2025. година. Вкупната актива на банката на крајот од септември изнесувала 11,27 милијарди денари, а капиталот и резервите 1,98 милијарди денари. Нето-кредитите на клиентите достигнале 4,90 милијарди денари, со годишен раст од 27,6%.
Посебно внимание привлекува показателот за ликвидната актива. Според образложението на банката за финансиските резултати, нејзиното учество во вкупната актива изнесувало околу 43,91% на 30. септември. Банката овој показател го претставува како високо ниво на ликвидносна покриеност.
Станува збор за последните јавно објавени финансиски бројки, а не за процена на состојбата по настаните во Србија. Токму затоа нивната вредност е во тоа што покажуваат со каков биланс домашната банка влегла во периодот на зголемено внимание од јавноста и регулаторот.
Банката работела со загуба, иако депозитите и кредитите растеле
Финансиската слика не е еднонасочна. АЛТА банка Битола во првите девет месеци од годинава пријавила нето-загуба од 48,64 милиони денари, додека во истиот период во 2025. година имала добивка од 49,15 милиони денари. Нето-приходите од камати изнесувале 252 милиони денари и биле за 8,07% пониски на годишно ниво. Позначителен пад има кај нето-приходите од провизии и надоместоци – тие изнесувале 34,93 милиони денари, што е околу 29% помалку од истиот период една година претходно.
Од банката резултатот го поврзуваат со развојни активности, вложувања во кадар и инфраструктура, како и со повнимателен пристап кон кредитниот ризик и управувањето со нефункционалните пласмани.
Загубата сама по себе не е исто што и неликвидност, исто како што високото ниво на ликвидна актива само по себе не може да биде одговор на секое прашање што се отвори по случувањата во Белград. Финансиската стабилност на банка се оценува преку повеќе показатели, а формалната супервизорска оценка е во надлежност на Народната банка.
Што точно се случи со мнозинскиот акционер – АЛТА банка АД Белград
Народната банка на Србија соопшти дека на 30. октомври 2026. година ѝ ја одзела дозволата за работа на АЛТА банка а.д. Белград по спроведени контролни активности и привремени мерки. Според српскиот регулатор, финансиската состојба на банката значително се влошила и постоел ризик од натамошно влошување на финансиската состојба или ликвидноста, со што биле загрозени интересите на депонентите.
Управувањето е пренесено на Агенцијата за осигурување депозити, а за осигурените депозити во Србија е предвидена заштита до 50.000 евра по депонент. Регулаторот најави и соодветни постапки против банката, нејзините акционери, органите на управување и други одговорни лица.
Последниот неревидиран биланс на српската банка, за 30. септември, сепак покажувал значително поинаква слика непосредно пред интервенцијата. Како што објавија регионалните медиуми, АЛТА банка Белград пријавила актива од околу 231,5 милијарди динари, односно приближно 1,97 милијарди евра, како и повеќе од 190 милијарди динари депозити и други финансиски обврски кон клиентите.
Токму временскиот јаз меѓу тие податоци и одлуката на регулаторот отвори дополнителни прашања во Србија за тоа што се случувало со ликвидноста на банката во текот на октомври. Барањата за истрага и проверка на одредени трансакции се дел од постапки што допрва треба да ги утврдат фактите и евентуалната одговорност.
Народната банка ја следи АЛТА банка Битола
За Македонија, најважната официјална порака е дека одземањето на српската лиценца не се пренесува автоматски врз банката во Битола. Народната банка посочи дека АЛТА банка АД Битола е самостојно правно лице основано и регистрирано во Македонија и дека нејзиното работење се оценува согласно домашната законска и регулаторна рамка.
Домашниот регулатор истовремено ги следи околностите што можат да влијаат врз банката, вклучувајќи ги и ризиците што произлегуваат од сопственичката поврзаност. Ова е суштинската точка во случајот: правната одвоеност на двете банки не ја брише сопственичката врска, но ниту сопственичката врска значи дека финансиската состојба и регулаторниот статус се идентични.
Panoptikum веќе објави детално објаснување за тоа што значи одземањето на дозволата во Србија за АЛТА банка Битола и нејзините клиенти, како и преглед на потврдените факти и прашањата што допрва се следат. Поширокиот контекст на домашниот сектор може да се види и во анализата за профитите, депозитите и кредитите на македонските банки.
За штедачите сега се важни официјалните податоци, не споредбите по име
За клиентите во Македонија најкорисното разграничување е едноставно: 8,91 милијарди денари се депозитите пријавени во АЛТА банка Битола на крајот од септември, додека стечајната постапка и механизмот за исплата на осигурените депозити до 50.000 евра се однесуваат на АЛТА банка во Србија.
Македонската банка има сопствен биланс, капитал, ликвидност и регулатор. Нејзиниот последен извештај покажува раст на депозитите и кредитите, високо учество на ликвидната актива, но и загуба во деветте месеци од годинава. Случувањата со мнозинскиот акционер – АЛТА банка АД Белград – внесуваат нов ризик што домашната Народна банка веќе го следи.
Во таква ситуација најрелевантните нови информации нема да дојдат од претпоставки за тоа што „мора“ да се случи по примерот на Србија, туку од следните супервизорски одлуки, финансиски објави и евентуални промени во сопственичката структура на АЛТА банка Битола. Токму тие ќе покажат дали последните објавени показатели ќе останат стабилна основа или случајот ќе добие нова фаза и во Македонија.
