По расчистувањето на депонијата во Радуша почна засадување садници, но вистинскиот успех ќе се мери со тоа дали просторот ќе остане чист и ќе се спречи повторното натрупување отпад.
Депонијата во Радуша е расчистена, а на нејзиното место се засадуваат садници со цел запуштениот простор да се претвори во зелена површина за локалната заедница. Расчистувањето е важен прв чекор, но долгорочниот резултат ќе зависи од одржувањето и спречувањето повторно да се создаде депонија. Таму каде што имаше отпад, почна засадување
Просторот на депонијата во Радуша добива поинаков изглед. По отстранувањето на натрупаниот отпад започна засадување садници, со намера локацијата што подолго време била поврзувана со ѓубре и загадување постепено да стане чиста и зелена површина.
Градоначалникот на Општина Сарај, Мухамед Елмази, информираше дека депонијата е исчистена и дека на просторот се засадени садници. Според неговата објава, интервенцијата била барање на жителите на Радуша и дел од ветувањата дадени во изборната кампања.
Расчистувањето е почеток, а не крај
Самото отстранување на отпадот е видлив и неопходен чекор, но искуството со дивите депонии покажува дека вистинскиот предизвик започнува откако механизацијата ќе замине. Доколку не постојат континуирано одржување, надзор и функционален систем за собирање отпад, исчистените локации можат повторно да станат места за неконтролирано фрлање смет.
Токму затоа садењето зеленило има и практична и симболична вредност. Со претворање на запуштена површина во простор за кој заедницата чувствува дека има вредност, се создава поголема можност жителите да го чуваат и да реагираат доколку повторно почне незаконско одлагање отпад.
Од „симбол на ѓубрето“ кон зелена површина
Елмази порача дека намерата е просторот што некогаш бил симбол на натрупан отпад да се претвори во чист и зелен простор за заедницата. Тоа е амбиција што може да има пошироко значење и за другите населени места со слични проблеми.
Дивите депонии не се само естетски проблем. Тие ја деградираат животната средина, можат да создадат непријатна миризба, да привлечат животни и инсекти и да придонесат за загадување на почвата и околниот простор.
Кога отпадот се пали, проблемот станува уште посериозен поради чадот и загадувачките материи што се ослободуваат во воздухот. Затоа секоја трајно санирана депонија значи повеќе од почиста фотографија – значи подобра животна средина за луѓето што живеат во непосредната околина.
Садниците треба да добијат и грижа
Засадувањето дрвја и друга вегетација е само првата фаза од озеленувањето. За садниците да преживеат потребни се редовно наводнување, заштита и одржување, особено во првите години. Без тоа зелената површина може да остане само краткотрајна интервенција.
Затоа одржливоста на проектот ќе зависи од тоа дали ќе постои јасна грижа за новозасадените растенија и дали просторот ќе се одржува и по завршувањето на првичната акција.
Најголемиот тест е депонијата да не се врати
Расчистувањето на Радуша носи непосреден резултат што жителите можат да го видат. Но вистинската оценка за успехот ќе може да се даде по неколку месеци и години.
Дали просторот ќе остане чист? Дали садниците ќе се развиваат? Дали ќе биде спречено ново истоварување отпад? И дали локалната заедница ќе добие трајно уредена површина наместо привремено расчистена локација?
Одговорите на овие прашања ќе покажат дали интервенцијата во Радуша е само еднократна акција или пример како една запуштена точка може трајно да се врати на заедницата.
Од отпад кон простор што повторно има вредност
Една депонија не исчезнува само кога од неа ќе се однесе последниот камион отпад. Таа вистински исчезнува кога местото ќе престане да се користи за фрлање, кога ќе добие нова функција и кога локалната заедница ќе го препознае како простор што вреди да се зачува.
Во Радуша првиот голем чекор е направен. Сега следува потешкиот – чистиот простор да остане чист, а новозасаденото зеленило да стане негов траен белег.
