Бугарскиот премиер Румен Радев најави во Даблин дека повторно ќе го отвори прашањето за положбата на Бугарите во Македонија во разговор со генералниот секретар на Советот на Европа, Ален Берсе. Радев тврди дека нема подобрување во односот на македонските власти кон бугарската заедница и дека, според неговата оценка, проблемите се продлабочуваат.
Изјавата беше дадена за време на 9-от Самит на Европската политичка заедница во Даблин, каде што се собраа европски лидери и претставници на меѓународни институции. Советот на Европа претходно најави дека Берсе на маргините на самитот ќе има средба и со Радев.
Радев: Нема промена во односот кон Бугарите
Според изјавите пренесени од македонските медиуми, Радев повторно го поставил прашањето за Бугарите во Македонија во контекст на човековите права, демократијата и владеењето на правото. Тој најавил дека темата ќе ја отвори и во разговорот со генералниот секретар на Советот на Европа.
Бугарските власти во изминатиот период повеќепати ги поврзуваа состојбата на бугарската заедница во Македонија и прашањето за уставните измени со европскиот интегративен процес на земјата.
Советот на Европа не одлучува за пристапувањето во ЕУ
Советот на Европа, пред чиј генерален секретар Радев најавува дека ќе го отвори прашањето, не е институција на Европската Унија и не одлучува за отворање или затворање на поглавјата во пристапните преговори. Неговата работа е насочена кон човековите права, демократијата и владеењето на правото. Според Советот на Европа, учеството на Берсе на самитот во Даблин е поврзано со разговори за демократската безбедност, владеењето на правото и стабилноста во Европа.
Уставните измени остануваат дел од европската рамка
Одделно од денешните изјави на Радев, Македонија и натаму се соочува со условот за уставни измени во рамките на пристапниот процес кон Европската Унија.
Во Извештајот на Европската комисија за 2026. година се наведува дека потребните уставни измени сè уште не се усвоени и дека ова прашање останува поврзано со натамошниот тек на пристапниот процес. Тоа треба да се разликува од денешното тврдење на Радев за положбата на Бугарите во Македонија. Првото е дел од формализираниот процес со ЕУ, додека второто е политичка оценка на бугарскиот премиер што тој најавува дека ќе ја изнесе и пред Советот на Европа.
Аналитички заклучок на Panoptikum
Фактот што Радев повторно ја отвора темата надвор од институционалната рамка на Европската Унија покажува дека Софија продолжува да ја поставува на повеќе европски форуми. Тоа не значи автоматски нов услов за Македонија, ниту дека Советот на Европа може да интервенира во пристапните преговори со ЕУ.
Политичкото значење е на друго место: со секое ново отворање на прашањето, бугарската страна настојува темата за положбата на Бугарите во Македонија да ја задржи во европската дипломатска агенда. За Скопје, пак, предизвикот не е само да реагира на поединечните изјави, туку јасно да ги разграничува формалните европски обврски од политичките барања и толкувања што доаѓаат од Софија.
Затоа денешната вест од Даблин има две рамништа: потврден настан – Радев најавува дека ќе го отвори прашањето пред Берсе – и поширока политичка последица, која допрва зависи од тоа дали и како темата ќе добие институционално продолжение.
