Стотици илјади луѓе излегоа на улиците на европските градови вчера, во нов бран демонстрации што ги зафати Франција, Италија, Албанија, Шпанија и Португалија. Во Париз, Рим, Торино, Болоња, Тирана и Барселона дел од собирите прераснаа во судири со полицијата, а стотици лица беа приведени или уапсени.
Зад истовремените протести, сепак, не стои една единствена причина ниту една европска организација. Образованието, високите трошоци за живот, домувањето, пензиите, јавните услуги, корупцијата и противењето на вооружувањето создаваат различни национални жаришта. Она што ги поврзува е незадоволството од чувството дека секојдневниот живот станува поскап и понесигурен, тема што Panoptikum веќе ја следеше во анализата за европските протести и сметката на скапиот живот.
Франција: 400.000 на улиците според власта, синдикатите бројат двојно повеќе
Најмасовни повторно беа протестите во Франција. Според проценката на француската влада, најмалку 400.000 луѓе учествувале во демонстрациите низ земјата, додека синдикатите тврдат дека бројката била приближно двојно поголема. Само во Париз, според официјалната проценка, марширале најмалку 110.000 луѓе.
Главниот протестен бран произлезе од повеќенеделното незадоволство на средношколците поради недостиг од наставници, лошата состојба на училишните објекти и условите во образованието, но постепено се прошири кон цените, јавните услуги и полицискиот одговор на демонстрациите. The Guardian објави дека најголемиот дел од маршот во Париз поминал мирно, пред на крајот да дојде до судири меѓу полицијата и групи маскирани лица.
Полицијата употребила солзавец, водени топови и шок-гранати, а судири биле регистрирани и во Марсеј и во други француски градови. Министерството за внатрешни работи соопшти дека во текот на денот биле приведени речиси 1.000 лица. Властите претходно распоредија повеќе од 70.000 полицајци низ земјата, а во Париз беа затворени Лувр, Musée d’Orsay и други културни институции како превентивна мерка.
Тоа е продолжение на кризата што веќе неколку недели се движи меѓу социјалното незадоволство и прашањето за јавниот ред. Panoptikum претходно пишуваше и за заострувањето на безбедносните мерки во Франција и Италија по првиот голем октомвриски бран немири.
Италија: протести во повеќе градови и 371 приведен
Во Италија демонстрации се одржаа во Милано, Рим, Торино, Болоња, Фиренца, Неапол и други градови. Дел од протестите беа насочени против високите трошоци за живот и политиките на владата на Џорџа Мелони, а во Рим значајна тема беше и противењето на вооружувањето и вмешувањето на Италија во воени конфликти.
Според податоците на италијанската полиција, девет лица биле уапсени, а 371 биле приведени и однесени во полициски станици, меѓу нив 110 малолетници. Речиси 5.000 лица биле идентификувани во текот на безбедносните операции. Во Милано, каде што една недела претходно имаше сериозни грабежи и уништување имот, протестот овојпат главно поминал мирно.
Понапнато било во Торино, Болоња и Рим. Во италијанскиот главен град група демонстранти влегла и во Колосеумот, додека во близина на Piazza della Repubblica полицијата употребила водени топови. Италијанските власти во текот на денот приведоа и лице за кое се сомневаат дека било поврзано со организирањето на таканареченото „Движење 17 октомври“, кое се појави по претходниот протестен викенд.
Reuters забележува важна разлика во однос на претходната недела: иако имало судири со полицијата, новинарите на агенцијата не забележале повторување на масовните грабежи на продавници и уништувањето имот што ги одбележаа претходните немири.
Барселона: антисистемски собир прерасна во грабежи
Посебна приказна се случуваше во Барселона. Околу 100 лица беа уапсени откако собир на плоштадот Каталуња, организиран преку социјалните мрежи под пораки „против системот“, прерасна во палење контејнери, кршење излози и грабежи на продавници.
Каталонската министерка за внатрешни работи Нурија Парлон соопшти дека околу една четвртина од приведените биле малолетници. Во текот на немирите биле предизвикани повеќе од 30 пожари, а 14 продавници биле оштетени или ограбени. Повиците за собирање го користеле и називот „Institut Indignats“, инспириран од француското младинско движење „Lycéens Indignés“.
Таа врска сепак не значи дека Барселона била дел од единствено организирано европско движење. Reuters го опишува собирот како антиестаблишмент протест организиран преку социјалните мрежи, додека локалните власти нагласуваат дека уништувањето и грабежите ќе имаат правни последици.
Од Тирана до Лисабон – ист викенд, различни барања
Во Тирана илјадници луѓе повторно излегоа на антивладини демонстрации, а полицијата употреби солзавец во судирите со дел од протестантите. Според властите, во поширокиот циклус протести што трае од средината на октомври биле повредени повеќе од 300 демонстранти и полицајци.
Во Мадрид протестот имаше поинаква агенда. Пензионери и нивни поддржувачи бараа пензиите да се усогласуваат со реалната инфлација, минималната пензија да се приближи до минималната плата и јавниот пензиски систем да биде заштитен од приватизација. Во Лисабон централна тема беше достапното домување. Euronews ги опфаќа овие собири како дел од поширок ден на демонстрации низ Европа, но и јасно покажува дека нивните барања не се идентични.
Европски бран, а не една европска побуна
Најлесно би било сцените од Париз, Рим, Тирана и Барселона да се соберат под еден драматичен наслов дека Европа „гори“. Фактите се посложени. Во некои градови протестите беа масовни и претежно мирни, во други мали групи влегоа во судир со полицијата, а во Барселона протестот брзо се претвори во вандализам и грабежи.
Заедничкото не е централен организатор ниту една политичка програма. Заедничкиот простор се создава меѓу високите животни трошоци, тешко достапното домување, незадоволството од образованието и јавните услуги и чувството кај дел од младите дека институциите не им нудат доволно убедлива перспектива. Токму тој поширок контекст го отвора и анализата на Panoptikum за младите во Европа и „блокираните очекувања“.
По два последователни протестни викенда, прашањето веќе не е само колку луѓе ќе излезат на улица. Следниот тест за европските влади е дали ќе успеат да ја задржат јасната граница меѓу правото на мирен протест и насилството, а истовремено да одговорат на причините поради кои толку различни групи повторно ја избираат улицата како место каде што сакаат да бидат слушнати.
