МЕПСО побара речиси двојно зголемување на просечната тарифа за пренос на електрична енергија за 2027. година, додека компаниите од системот за топлинска енергија во Скопје бараат нова корекција на цената на парното. И двете постапки се пред Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), што значи дека поскапувањата сè уште не се конечни.
Најважното појаснување е дека барањето на МЕПСО за зголемување од 97,68% не значи дека сметката за струја ќе порасне за 97,68%. Станува збор за тарифата за пренос на електрична енергија – само една од компонентите што учествуваат во конечната цена што ја плаќаат домаќинствата.
МЕПСО бара тарифа од 0,5966 денари за киловат-час
Според официјалното известување на РКЕ, МЕПСО го поднел барањето на 16. октомври 2026. година. Компанијата бара просечната тарифа за пренос да изнесува 0,5966 денари за киловат-час, што е зголемување од 97,68% во однос на постојната просечна тарифа. За 2027. година е побаран регулиран максимален приход за пренос од 3,386 милијарди денари, при планирана количина од околу 5,68 милијарди киловат-часови на излез од преносната мрежа.
РКЕ допрва треба да ги разгледа доставените трошоци и да утврди колкав дел од барањето е оправдан. Во постапката можат да бидат доставени мислења и предлози до 29. октомври во 12 часот. Дури по регулаторната постапка ќе биде познато каква тарифа навистина ќе важи во 2027 година.
Тоа е особено важно бидејќи конечната сметка за струја не се состои само од преносната тарифа. На неа влијаат и цената на електричната енергија, дистрибуцијата и другите регулирани компоненти. Затоа секоја пресметка за тоа колку точно ќе плаќа едно домаќинство од јануари во овој момент е само сценарио, а не утврдена цена. Слична разлика меѓу берзанските или системските трошоци и сметката на потрошувачот е важна и при следењето на движењата на цената на струјата во регионот.
Парното повторно пред корекција поради поскап гас
Паралелно со постапката за струјата, нов ценовен притисок се појавува и кај топлинската енергија во Скопје. Барања за ревидирање на актуелната цена поднеле компаниите што учествуваат во производството, дистрибуцијата и снабдувањето со топлинска енергија. Како главна причина се наведува растот на цената на природниот гас.
Од ЕСМ посочуваат дека цената на гасот во октомври е за околу 60% повисока од цената што била земена предвид при последната одлука за парното во јули. Од РКЕ било потврдено дека токму повисоката цена на природниот гас е меѓу причините за новите барања.
Растот на гасот не значи автоматски и ист процент на зголемување на парното. Регулаторот треба да ги разгледа сите елементи од пресметката и потоа да одлучи дали има основа за промена и колкава би била таа. Тој контекст е уште поважен во период кога европскиот пазар повторно покажува ценовна нестабилност. Panoptikum веќе анализираше зошто скапиот природен гас и состојбата со европските резерви можат да се прелеат врз домашните енергетски трошоци.
Ако биде одобрено, ова би било трето поскапување на парното годинава
Топлинската енергија во Скопје веќе двапати поскапе во текот на годинава. Во јануари беше направена корекција од 5%, а со одлуките донесени на крајот од јули следуваше уште едно зголемување од речиси 6%, кое почна да се применува од 1. август. На страницата на РКЕ се објавени одлуките за цените и тарифите за топлинска енергија за 2026. година.
Ако и сегашните барања бидат прифатени, тоа ќе биде трета корекција на парното во една година. Колкава ќе биде засега не е утврдено.
Две постапки, една неизвесност за семејните буџети
Енергетската слика пред зимата затоа има две различни, но поврзани линии. Кај струјата, МЕПСО бара значително повисока цена за пренос од почетокот на 2027. година. Кај парното, повисоката цена на природниот гас отвора барање за нова промена уште во текот на грејната сезона.
Во септември имаше и најави дека цената на електричната енергија од јануари би можела да остане непроменета или дури да се намали, за што Panoptikum пишуваше во анализата за можното движење на цената на струјата од јануари. Новите тарифни барања покажуваат зошто конечната слика не може да се проценува врз основа на една компонента или една политичка најава.
Она што во моментов е сигурно е дека РКЕ има пред себе барања што можат да влијаат врз две од најчувствителните ставки во зимскиот семеен буџет. Дали и колкав дел од повисоките системски трошоци ќе стигне до сметките на граѓаните ќе биде познато дури по конечните регулаторни одлуки.
Извор
-Барањето на МЕПСО
-Официјалното известување на РКЕ од 19. октомври 2026.
