Премиерот Христијан Мицкоски денеска на собраниската надзорна расправа за АЛТА банка АД Битола ги отфрли обвинувањата дека посредувал во продажба на банката и порача дека неговото вклучување е обид да се најде решение за вработените, доверителите и клиентите. Расправата во Комисијата за финансирање и буџет е посветена на причините за воведувањето администрација во банката, постапувањето на Народната банка и институционалната одговорност.
„Не сум дилер“, беше суштината на одговорот на Мицкоски на претходните обвинувања на лидерот на СДСМ Венко Филипче, кој јавно праша во кое својство премиерот разговара за потенцијални купувачи на банката. Мицкоски тврди дека не продавал банка, туку дека како премиер се обидува да спречи исход што би ги погодил вработените и доверителите. Тој повтори и дека не го познава сопственикот на АЛТА банка Белград, Давор Мацура.
Мицкоски: Преземањето било од приватни акционери
Во своето обраќање премиерот направи разграничување меѓу преземањето на тогашната Стопанска банка АД Битола од АЛТА банка Белград и подоцнежното постапување со акции што биле во сопственост на државни институции и јавни претпријатија.
Според неговото објаснување, српската банка го стекнувала мнозинскиот пакет преку купување акции од приватни акционери, а не преку директна продажба на банка од страна на Владата. Мицкоски рече дека комуникацијата со гувернерот Трајко Славески во врска со преземањето ја смета за нормална институционална комуникација, а не за доказ дека Владата одлучувала кому ќе му биде продадена банката.
Претходно СДСМ го проблематизираше токму ангажманот на премиерот околу потенцијалните купувачи и побара истрага за околностите под кои АЛТА банка влегла на македонскиот пазар. Тие обвинувања се политички тврдења на опозицијата и до овој момент не претставуваат утврдени факти од надлежен истражен орган.
Што точно покажува одлуката од 2023. година
Нов момент на денешната расправа беше документот на кој се повика пратеникот Бојан Стојаноски од ВМРО-ДПМНЕ. Тој посочи дека претходната влада дала согласност за продажба на акции во тогашната Стопанска банка АД Битола. Постоењето на таква одлука може да се провери во „Службен весник“ бр. 123 од 13. јуни 2023. година. Во документот е наведено дека Владата на седница од 6. јуни 2023. година дала согласност на одлуката на Агенцијата за управување со одземен имот за продажба на нејзините акции во Стопанска банка АД Битола.
Сепак, важна е разликата меѓу она што стои во документот и политичките интерпретации на расправата. Во самата објавена одлука не е наведено дека акциите треба да му бидат продадени на Давор Мацура или на АЛТА банка Белград. Актот дава согласност за продажба на пакетот што бил во сопственост на Агенцијата за управување со одземен имот. Оттаму, документот го потврдува постоењето согласност за продажба, но сам по себе не докажува кој бил купувачот или дали врз негова основа била реализирана конкретна трансакција со АЛТА банка.
Банката е под администрација, продажбата останува главното сценарио
Народната банка воведе администрација во АЛТА банка АД Битола на 1. ноември, откако настаните околу матичниот акционер во Србија создадоа ризик за домашната банка. Во формалното решение е наведено дека се појавиле околности што можат сериозно да ја загрозат нејзината солвентност, додека гувернерот Славески при воведувањето на мерката истакна дека домашната банка е ликвидна, високо капитализирана и со солиден квалитет на кредитното портфолио.
Ограничувањата за клиентите во меѓувреме беа делумно ублажени. Со решение од 6. ноември, одливните трансакции за физички лица беа ограничени на најмногу 15.000 денари неделно по клиент, со предвидени исклучоци за трансакции во рамките на самата банка и за измирување обврски кон неа.
Главното сценарио што институциите го разгледуваат останува продажба на акциите на нов сопственик. Како што Panoptikum веќе објави, Мицкоски очекува берзанската аукција да се одржи кон крајот на ноември или на почетокот на декември. Гувернерот Славески претходно соопшти дека интерес покажале шест потенцијални инвеститори и дека биле остварени разговори и со две домашни банки.
Тоа сепак сѐ уште е процес, а не завршена продажба. Нема официјално објавен купувач, конечна понуда или цена. Затоа централното прашање за клиентите и за јавноста останува помалку политичко од собраниската полемика: дали најавената постапка ќе заврши со стабилен нов сопственик и со целосно нормализирање на работењето на АЛТА банка.
Политичката расправа и документите не се иста работа
Надзорната расправа отвора простор за политичка одговорност и за проверка на институционалните постапки, но не секоја изјава изнесена на неа автоматски станува утврден факт. Документот од 2023. година покажува дека претходната влада дала согласност за продажба на конкретни акции во Стопанска банка АД Битола. Денешните изјави на Мицкоски и на пратениците отвораат прашања за тоа како тие одлуки се вклопуваат во подоцнежното преземање на банката. Одговорот на тоа прашање бара следење на самите трансакции, регулаторните одобренија и сопственичките промени – а не само партиските толкувања.
