Најмалку 20 лица, меѓу кои три деца загинаа во руски воздушен напад врз Запорожје, соопштија украинските власти. Пет лизгачки бомби погодиле станбени објекти во градот, а најмалку 18 лица биле повредени. Бројот на жртвите растеше во текот на денот – поради што првичните медиумски извештаи наведуваа 11, 12 или 15 загинати – додека најновите податоци што ги објавија Reuters и Associated Press зборуваат за 20 загинати.
Нападот доби дополнителна политичка тежина затоа што се случи само еден ден откако американскиот претседател Доналд Трамп објави договор со Владимир Путин за испорака на големи количества руски дизел и привремено ублажување на американските ограничувања. Украинскиот претседател Володимир Зеленски директно ги поврза двата настана во својата реакција, оценувајќи дека Москва секое намалување на притисокот го чита како простор за продолжување на војната.
Пет бомби врз станбени објекти во Запорожје
Според украинските служби, нападот врз Запорожје бил извршен во раните утрински часови и погодил повеќе локации речиси истовремено. Меѓу загинатите има три деца, а спасувачките екипи продолжиле да пребаруваат низ урнатините. Во текот на истиот ден бил извршен и напад врз Киев, каде што биле повредени повеќе лица, додека делови од главниот град останале без електрична енергија.
Запорожје подолго време е една од честите цели на руските воздушни напади. Последниот удар доаѓа во недела во која Украина веќе претрпе неколку напади со голем број цивилни жртви. Reuters наведува дека во нападите врз Краматорск и Прилуки претходно во неделата биле убиени десетици луѓе.
Новиот напад следува и по период на засилени дипломатски обиди. Само еден ден претходно украински претставници беа во САД на разговори за можен пат кон прекин на војната – тема што Panoptikum ја следеше и во текстот за украинските преговори во САД и новите руски напади.
Што договорија Трамп и Путин за рускиот дизел
Трамп во петокот соопшти дека по телефонски разговор со Путин е постигнат договор според кој Русија веднаш треба да испорача повеќе од 300.000 тони дизел, потоа уште 500.000 тони во ноември, а американскиот претседател најави и дополнителни количества подоцна. Договорот претставува значително отстапување од политиката на притисок врз руските енергетски приходи што Вашингтон ја спроведуваше по почетокот на руската инвазија врз Украина.
Белата куќа го поврзува потегот со високите цени на горивата и потребата од дополнителна понуда на дизел на пазарот. Прашањето за снабдувањето стана особено чувствително по нарушувањата на глобалниот енергетски пазар, а Panoptikum неодамна пишуваше и за одлуката на Г7 да пушти нафта и дизел од стратешките резерви.
За Киев, економската логика на договорот има поинаква страна. Зеленски тврди дека секој нов приход од извоз на руски енергенси ѝ обезбедува на Москва средства со кои може подолго да ја финансира војната. Неговата формулација дека Русија му се „заблагодарила“ за олеснувањето на санкциите со нови бомби врз Запорожје е политичка оценка на украинскиот претседател, а не доказ дека нападот бил непосредно предизвикан од американската одлука.
Европа не го следи Вашингтон
Американскиот потег засега не доведе до промена на европската политика кон Москва. Германија соопшти дека останува посветена на санкциите против Русија и дека со европските партнери работи на дополнителни мерки. Германскиот владин портпарол Стефан Корнелиус нагласи дека Берлин ја примил предвид американската одлука за рускиот дизел, но не ја менува сопствената политика.
Сличен став изнесоа и други европски сојузници на Украина. Според Associated Press, Шведска изразила жалење поради американско-рускиот договор, посочувајќи дека енергетските приходи се важен извор на финансирање за Русија, додека ЕУ подготвува нов пакет санкции насочен кон рускиот воено-индустриски сектор.
Така, спорот околу дизелот веќе излегува од рамките на енергетскиот пазар. Тој станува прашање за тоа дали западните сојузници ќе продолжат со заедничка економска стратегија кон Москва или Вашингтон и европските престолнини ќе почнат да се движат по различни патеки. Истовремено, дипломатските обиди околу Путин, Зеленски и можните преговори остануваат оптоварени со продолжувањето на нападите врз украинските градови.
Нападот врз Запорожје затоа носи две паралелни вести: уште еден тежок цивилен биланс од војната и нова пукнатина во меѓународниот пристап кон Русија. Дали американскиот договор за дизел ќе остане ограничена енергетска мерка или ќе означи подлабока промена во политиката на Вашингтон кон Москва, ќе зависи од следните одлуки на Белата куќа, европските сојузници и текот на разговорите за Украина.
