7 нови случаи на инфекција со вирусот Западен Нил се регистрирани во текот на оваа недела, а сите новозаболени се од Скопје. Со нив вкупниот број регистрирани случаи во Македонија годинава се искачи на 20. Во исто време тројца пациенти што се лекуваат на Клиниката за инфективни болести се во критична состојба и се интубирани. Ова веќе не е поединечна летна здравствена вест, туку сигнал дека сезоната на комарците бара многу посериозно внимание – и од граѓаните и од институциите.
7 нови случаи – сите од Скопје
Според информациите објавени од Министерството за здравство, по два од новите случаи се регистрирани во Кисела Вода и Гази Баба, а по еден во Илинден, Бутел и Аеродром. Новозаболените се на возраст од 60 до 84 години и сите се хоспитализирани.
На Универзитетската клиника за инфективни болести и фебрилни состојби во моментот се лекуваат 16 пациенти. Кај 15 инфекцијата е лабораториски потврдена, додека за уште еден сомнителен случај се очекуваат резултати. Тројца пациенти се во критична состојба и се интубирани. Станува збор за повозрасни лица со придружни заболувања, додека останатите хоспитализирани пациенти се во стабилна состојба и примаат соодветна терапија.
Првиот случај годинава беше пријавен во мај во Велес, за што Panoptikum веќе пишуваше во текстот за првата потврдена инфекција и јавноздравствениот ризик. Кон крајот на јули бројот на регистрирани случаи веќе растеше, а регионалната слика на Балканот покажуваше дека вирусот не е изолиран проблем на една општина или еден град.
Зошто повозрасните лица се под поголем ризик?
Инфекцијата со вирусот Западен Нил најчесто се пренесува преку убод од заразен комарец од родот Culex. Птиците се природен резервоар на вирусот, додека луѓето и коњите се случајни домаќини. Институтот за јавно здравје наведува дека околу 80 проценти од заразените немаат симптоми, околу 20 проценти развиваат полесна форма со температура и други тегоби, а кај помалку од еден процент може да се појави тешка невроинвазивна форма – менингитис, енцефалитис или акутна флакцидна парализа.
Токму возраста е еден од факторите што го зголемуваат ризикот од потешко заболување. Американскиот Центар за контрола и превенција на болести посочува дека ризикот од сериозни невролошки компликации расте со возраста, а повисок ризик имаат и лица со одредени хронични заболувања или ослабен имунитет. Тоа не значи дека секој убод од комарец е опасен, туку дека при циркулација на вирусот вниманието кон симптомите мора да биде поголемо, особено кај повозрасните.
Симптомите што не треба да се игнорираат
Кај поблагите форми може да се појават температура, главоболка, замор, болки во мускулите и телото, гадење, повраќање или осип. Силна главоболка, вкочанет врат, конфузија, нарушена свест, тремор, изразена мускулна слабост или други невролошки симптоми се причина за итна лекарска процена. Светската здравствена организација наведува дека тешката форма може да го зафати централниот нервен систем и да биде животозагрозувачка.
За вирусот Западен Нил кај луѓето нема лиценцирана вакцина, ниту специфичен антивирусен лек. Кај потешките случаи лекувањето е поддржувачко и може да бара болничко следење, интравенска терапија и интензивна нега. Затоа во оваа болест превенцијата не е спореден совет што се додава на крајот од веста – таа е главната одбрана.
Скопје не е изолиран случај во европската сезона
Најновото неделно следење на Европскиот центар за превенција и контрола на болести, со податоци до 5 август, покажува погодени подрачја во седум европски земји. Меѓу нив е и Македонија, каде ECDC регистрира три погодени подрачја. Вирусот во Европа има јасна сезонска динамика, а топлите месеци се периодот кога активноста на комарците и можноста за пренесување се најголеми.
Тоа е важен контекст за сегашните 20 регистрирани случаи. Западниот Нил не треба да се претвора во причина за масовен страв, но веќе не може ни да се третира како далечна или егзотична инфекција. Кога седум нови случаи се појавуваат во една недела и сите се концентрирани во Скопје, прашањето не е само како поединецот да се заштити, туку и колку ефикасно се следат жариштата и се контролира популацијата на комарци.
Најважната мерка почнува во дворот, на терасата и на прозорецот
Препораките се едноставни: репеленти кога сме на отворено, лесна облека што покрива поголем дел од кожата, мрежи на прозорците и вратите и поголемо внимание во периодите кога комарците се најактивни. Уште поважно е редовно да се отстранува застоената вода од саксии, кофи, буриња, стари гуми, олуци и други садови околу домот, бидејќи токму ваквите мали водени површини можат да станат места за размножување.
За практична секојдневна заштита, Panoptikum веќе објави водич за убодите од комарци и заштитата на кожата, како и поширок текст за еколошка заштита од комарци и отстранување на условите за нивно размножување. Во момент кога бројот на заболени расте, овие навики престануваат да бидат само летен комфор и стануваат дел од личната здравствена дисциплина.
20 регистрирани случаи не значат дека секој комарец носи вирус и не се причина за паника. Но седум нови случаи за една недела, тројца критично болни пациенти и концентрацијата на новите инфекции во Скопје се доволна причина информацијата да се сфати сериозно. Најлошата реакција би била страв без знаење. Втората најлоша – рамнодушност.
