Две вечери за звукот што ја менувал културата
„Скопје Синема Сити“ се враќа со програма што не ја третира музиката како придружен звук, туку како културна сила што знае да менува генерации, стилови и начини на гледање на светот. Дванаесеттото издание на фестивалот за музички документарни филмови ќе се одржи на 26 и 27 јуни во киното „Фросина“ при Младинскиот културен центар во Скопје.
Во време кога песните сè почесто се трошат како брза содржина, музичкиот документарец нè враќа кон нешто поважно: кон приказната зад звукот. Кон човекот зад митот. Кон моментот кога една труба, синтисајзер или поп-рефрен престануваат да бидат само музика и стануваат знак на епоха.
Мајлс Дејвис – човекот што не дозволи џезот да мирува
Централното место во годинешната програма му припаѓа на Мајлс Дејвис, по повод 100 години од неговото раѓање. Тоа е избор со тежина, бидејќи Дејвис не беше само голем џез-трубач, туку уметник што постојано ја туркаше музиката надвор од удобното. Кога еден стил ќе станеше препознатлив, тој веќе бараше следен јазик.
Фестивалот ќе биде отворен со документарниот филм „Miles Davis: Birth of the Cool“, портрет на музичар чија кариера ја раскажува и историјата на модерниот џез – од кул-џезот и модалниот пристап до електричните експерименти и поширокото влијание врз современата музика. За читателите на Паноптикум, Дејвис веќе е дел од поширокиот календар на културни пресврти, особено во записот за 26 мај, денот на неговото раѓање.
Од поп-гламур до електронска строгост
Програмата не останува само во џезот. „Duran Duran: Behind the Music“ ја отвора приказната за бенд што во осумдесеттите години ја поврза поп-музиката со модата, видеоспотот, гламурот и новата визуелна култура. Дјуран Дјуран беа дел од моментот кога попот почна да се гледа исто толку колку што се слуша.
Од друга страна, „Kraftwerk: Pop Art“ носи филмски портрет на германските визионери кои ја поставија електронската музика на нова основа. Крафтверк ја сведоа музиката до пулс, линија, повторување и машина, а токму од таа строгост произлезе огромна слобода. Денес нивното влијание се препознава во електрониката, техното, синт-попот, хип-хопот и во голем дел од дигиталната звучна култура.
Токму затоа ова издание на фестивалот не изгледа како носталгично враќање кон големи имиња, туку како внимателно составена мапа на музички револуции. Мајлс Дејвис, Дјуран Дјуран и Крафтверк припаѓаат на различни светови, но ги поврзува истото: одбивањето да се остане во рамката што веќе функционира.
Филмот како втор живот на музиката
Музичкиот документарец има една посебна уредничка сила: ја продолжува песната таму каде што завршува слушањето. Ни покажува студија, лица, сомнежи, распади, враќања, пријателства, амбиции и судири. Големите музички имиња така престануваат да бидат недостижни легенди и повторно стануваат луѓе – талентирани, тешки, ранливи, понекогаш противречни, но секогаш пресудни за културната меморија.
Во таа линија, „Скопје Синема Сити“ има важно место во скопската културна сцена. Тој не е фестивал на чиста фан-љубов кон музичките ѕвезди, туку простор во кој филмот објаснува како настанува звукот што подоцна го нарекуваме „влијание“. За сродни содржини од музичката култура, Паноптикум ја гради и рубриката Музика, како и тематската линија „Политоника – музичка енциклопедија“.
Младите визуелни автори како продолжение на приказната
Свеченото отворање ќе биде збогатено и со изложба на студенти од „Бреинстер“, кои учествувале во креативниот процес за официјалниот визуелен идентитет на фестивалот. Авторка на официјалниот фестивалски постер за 12. издание е Јана Андреевска.
Тоа е важен детал, бидејќи музиката одамна не живее само во звукот. Таа живее во фотографија, плакат, филм, сцена, монтажен ритам, боја и визуелен знак. Кога фестивал за музички документарци им отвора простор на млади визуелни автори, тој не ја затвора културната приказна во минатото, туку ја пушта да продолжи со нови очи.
„Скопје Синема Сити“ годинава доаѓа како покана да се слуша со внимание и да се гледа со меморија. Зашто некои песни не завршуваат кога ќе стивне последниот тон. Тие продолжуваат како филм во културата.
