Американската иницијатива за „енергетско примирје“ меѓу Русија и Украина и планот за увоз на руски дизел отворија нов спор меѓу Вашингтон и неговите европски сојузници. Францускиот претседател Емануел Макрон и германскиот канцелар Фридрих Мерц порачаа дека мировниот процес не смее да значи попуштање пред Москва, додека Украина соопшти дека руските напади врз нејзината енергетска инфраструктура продолжиле и по објавата на американскиот претседател Доналд Трамп.
Ситуацијата го отвора прашањето што станува сè поважно во сегашната фаза од војната: дали економскиот договор со Москва може да биде средство за деескалација или, напротив, ќе го намали притисокот врз Русија во момент кога преговорите сè уште немаат јасна политичка рамка.
Макрон: примирје да, отстапки не
Макрон изјави дека Европа ја поддржува идејата за прекин на нападите врз енергетските објекти, но предупреди дека тоа не треба да се толкува како причина за промена на досегашната политика кон Москва. Неговата реакција следуваше откако Трамп објави дека Русија и Украина се согласиле на „енергетско примирје“. Проблемот е што состојбата на терен не ја потврди веднаш американската формулација. Според Reuters, украинските власти пријавија нови руски удари врз најмалку шест енергетски објекти во текот на ноќта. Киев соопшти дека е подготвен на заемно запирање на нападите врз енергетската инфраструктура, доколку Москва го почитува истото правило.
Panoptikum претходно објави за најавеното енергетско примирје меѓу Русија и Украина, при што уште тогаш остана отворено прашањето дали станува збор за вистински договор или за политичка објава што допрва треба да добие согласност и механизам за спроведување.
Дизелот станува дел од мировната дипломатија
Дополнителна напнатост создаде американската одлука привремено да се отвори можност за увоз на руски дизел. Планот предвидува ублажување на дел од ограничувањата со образложение дека треба да се намали притисокот врз американскиот пазар на горива. Белата куќа претходно презеде и посебни мерки за намалување на домашната цена на дизелот, вклучувајќи привремено даночно олеснување за дизел-горивото.
Сепак, договорот со Москва има значење што го надминува пазарот. Украинскиот претседател Володимир Зеленски го оцени како политички подарок за Владимир Путин, додека дел од европските влади стравуваат дека обновувањето на енергетските врски може да го ослабне ефектот на санкциите. За контекстот на овој пресврт Panoptikum веќе пишуваше во текстот за договорот Трамп-Путин за руски дизел и европските реакции.
Мерц бара поголем притисок врз Русија
Германскиот канцелар Фридрих Мерц зазеде слична позиција како Макрон. Според него, Москва ќе влезе во сериозни мировни преговори само доколку биде изложена на доволен политички и економски притисок. Тој потврди дека советници од Германија, Франција и Велика Британија разговарале со американската администрација во обид повторно да се усогласи западниот пристап кон војната.
Тоа е особено чувствително затоа што Трамп ја гради својата политика околу идејата дека економските договори можат да станат дел од мировниот механизам. Европскиот пристап засега останува поинаков: прво проверливо запирање на нападите и гаранции, а потоа разговор за олеснување на притисокот врз Русија.
Разликата не значи дека Вашингтон и европските престолнини се откажале од заедничката цел за прекин на војната. Таа покажува дека спорот сè повеќе се префрла кон прашањето под кои услови треба да се преговара и што Москва треба да направи пред санкциите, енергетиката и трговијата да станат дел од поширок договор. Додека нападите продолжуваат, „енергетското примирје“ останува повеќе дипломатски тест отколку воспоставена реалност.
