Во ист ден две далечни географски точки испратија сосема различни сеизмички слики. Во јапонската префектура Кумамото силен земјотрес остави урнатини, повредени и исчезнати, додека во Грција беа регистрирани два умерени потреса – еден во северниот дел на Егејското Море и друг во близина на Јанина.
Совпаѓањето во датумот не значи дека настаните се поврзани. Ги обединува само едно: потребата информациите да се објавуваат прецизно, без брзање со конечни бројки додека спасувачките операции и сеизмолошките анализи сè уште траат.
Кумамото го почувствува најсилниот можен интензитет
Земјотресот во јужна Јапонија се случил во 16:27 часот по локално време, со епицентар во регионот Кумамото и жариште на длабочина од околу 10 километри. Јапонската метеоролошка агенција објави магнитуда од 7,1, додека други меѓународни сеизмолошки процени ја ревидираа магнитудата на 6,8.
Разликата во бројките не е необична во првите часови по силен земјотрес. Различни агенции користат различни мерни мрежи и методи, а првичните процени често се коригираат кога ќе пристигнат повеќе податоци. Она што не остава простор за потценување е измерениот интензитет: потресот достигнал ниво 7 на јапонската скала шиндо – највисокото ниво на таа скала.
Епицентарот бил околу 20 километри јужно од градот Кумамото, на островот Кјушу. Потресот оштетил патишта, мостови и згради, предизвикал пожари и оставил околу 48.000 домаќинства без електрична енергија. Железничкиот сообраќај бил запрен, летовите биле пренасочувани, а пистата на аеродромот во Кумамото била затворена.
Спасувачите трагаат во трговски центар и фабрика
Најтешката состојба била регистрирана во трговскиот центар „Еон“ во Кашима, каде по земјотресот се случила експлозија и делумно се урнал вториот кат. Четири лица биле извлечени живи и пренесени во болница, додека според подоцнежните податоци десет лица сè уште не биле пронајдени.
Причината за експлозијата сè уште не била потврдена. Локалните власти проверувале дали дошло до истекување гас, но во вакви ситуации разликата меѓу сомнение и утврден факт е особено важна. Првите снимки и сведоштва може да ја покажат драмата, но истрагата треба да покаже што навистина го предизвикало уривањето.
Тешка спасувачка операција се одвивала и во фабриката на „Нипон пејпер“ во Јацуширо, каде се урнал голем оџак. Единаесет работници останале под урнатините, две лица биле пронајдени без знаци на живот, а за девет сè уште немало потврдени информации. Еден смртен случај бил пријавен и по уривање куќа во близина на епицентарот, но конечниот биланс сè уште се утврдувал.
Две болници примиле по повеќе од 50 повредени, меѓу кои имало и лица со сериозни повреди. Повеќе од 260.000 жители добиле препорака за евакуација, а според дел од извештаите бројот на луѓе упатени кон евакуациски центри се приближувал до 300.000.
Кумамото повторно ја гледа истата историска рана
Потресот оштетил и делови од камените ѕидини на дворецот Кумамото – еден од најпознатите историски комплекси во Јапонија. Дворецот сè уште се обновува од земјотресите во 2016. година, кога регионот претрпе големи човечки загуби и огромна материјална штета.
Токму тука природната катастрофа ја открива својата подолга сенка. Не страдаат само домовите и инфраструктурата, туку и местата во кои една заедница ја чува својата меморија. За односот меѓу јапонската архитектура, природата и отпорноста, Паноптикум пишуваше и во текстот „Јапонија во МСУ: архитектура што не ја победува природата, туку учи да живее со неа“.
Предупредувањето за цунами, издадено непосредно по потресот, подоцна било укинато. Во нуклеарните централи во поширокиот регион не биле регистрирани неправилности. Јапонските служби предупредија дека во следните денови се можни силни дополнителни потреси и свлечишта, особено на места каде почвата веќе е нестабилна.
Два одделни потреса во Грција
Додека Јапонија се соочуваше со тешка спасувачка операција, Грција во текот на денов регистрираше два одделни земјотреса. Првиот, со магнитуда околу 4,0, се случил во 10:30 часот по грчко време во северниот дел на Егејското Море, во близина на брегот на Халкидики.
Епицентарот бил на околу 18 километри источно-југоисточно од Неа Рода и на околу 106 километри од Солун, на длабочина од приближно 14 километри. Потресот бил почувствуван во поширокото подрачје, без информации за повредени или материјална штета.
Вториот земјотрес бил регистриран во 20:10 часот според координираното светско време – 22:10 часот во Македонија и 23:10 часот во Грција. Епицентарот бил околу 20 километри северозападно од Јанина, а жариштето било плитко, на околу пет километри.
Првичните процени за магнитудата се движеле меѓу 4,7 и 4,9. Плитките земјотреси често се чувствуваат понагласено во близина на епицентарот, но според достапните информации немало повредени ниту значителна штета. Податоците ги објави Европско-медитеранскиот сеизмолошки центар.
Двата грчки потреса не биле дел од иста локална секвенца: едниот се случил во Егејското Море, а другиот во Епир, во северозападна Грција. Паноптикум претходно пишуваше и за серијата плитки земјотреси на Евија, како и за сеизмичката активност на Балканот.
Меѓу сензацијата и корисната информација
Земјотресот е настан во кој бројките брзо се менуваат: магнитудата се ревидира, бројот на повредени расте, а исчезнатите може да бидат пронајдени живи или трагично да влезат во конечниот биланс. Затоа најважно е медиумите да не го претвораат секој потрес во катастрофа, ниту вистинската катастрофа во натпревар за најдраматичен наслов.
Во Грција, потресите предизвикаа вознемиреност, но без пријавени сериозни последици. Во Јапонија, настанот е многу потежок: под урнатините сè уште се бараат луѓе, болниците примаат повредени, а цели населби ја минуваат ноќта во евакуациски центри.
За Македонија, земја што ја носи меморијата на Скопје од 1963. година, ваквите вести не треба да бидат само далечна хроника. Тие се потсетување дека безбедноста е најважниот споменик – во квалитетот на градбите, подготвеноста на службите и јавната култура што знае како да реагира без паника.
