Силен земјотрес со магнитуда 7,4 ја погоди западна Колумбија во понеделникот наутро, оставајќи зад себе урнати згради, прекината инфраструктура и спасувачки екипи кои сè уште пребаруваат под урнатините. Бројот на загинати расте од минута во минута, а најмалку 82 бдеа регистрирани доцна синоќа. Брзото менување на бројките покажува колку состојбата останува нестабилна. Додека јавноста ги гледа драматичните снимки од Манизалес, Кали, Переира и Кибдо, на терен главната битка не е со статистиката, туку со времето – дали под урнатите конструкции сè уште има луѓе до кои спасувачите можат да стигнат.
Епицентарот кај Сан Хозе дел Палмар, потресот почувствуван низ земјата
Според Геолошкиот завод на САД – USGS, земјотресот е регистриран вчера во 12:34 часот по UTC, односно во 7:34 часот по локално време. Епицентарот бил околу пет километри источно од Сан Хозе дел Палмар, во департманот Чоко, а хипоцентарот на длабочина од околу 107 километри.
И покрај релативно големата длабочина, потресот бил силно почувствуван во широк дел од Колумбија. Сериозни оштетувања се пријавени во западните и централните делови на земјата, а тресењето го почувствувале и жители надвор од најтешко погодената зона. Во повеќе градови луѓето излегле на улиците, додека службите започнале проверки на станбени згради, јавни објекти, патишта и аеродромска инфраструктура.
Бројот на жртви расте од час во час
Доцна синоќа Reuters ја зголеми бројката на загинати на најмалку 82. Најтежок биланс е пријавен во департманот Рисаралда, а спасувачки операции се водат на повеќе локации. Во Кали се урнати десетици објекти и има луѓе кои биле затрупани, додека штети се регистрирани и во Кибдо, Переира, Манизалес и други градови.
Ова е една од оние катастрофи кај кои секоја бројка мора да се чита како привремена. Додека трае пребарувањето на урнатините, конечниот размер на човечките загуби не може одговорно да се утврди.
Падот на кулата во Манизалес стана визуелен симбол на земјотресот
Меѓу најсилните снимки што се појавија по потресот е уривањето на дел од Катедралната базилика „Пресвета Богородица на Бројаницата“ во Манизалес. На видеата се гледа како една од кулите попушта и паѓа во облак од прашина, додека луѓето во близина се повлекуваат од оштетениот храм.
Катедралата е еден од најпрепознатливите објекти во Манизалес и дел од архитектонскиот идентитет на градот. Изградена е во првата половина на 20. век, по пожарите што ја уништиле претходната црква, а нејзината историја веќе е обележана со силни земјотреси. Во 1962. година една од страничните кули исто така се урнала, а објектот подоцна минувал низ обнови и конструктивни зафати.
Затоа падот на кулата денес има тежина поголема од самата материјална штета. Кога во катастрофа исчезнува или се оштетува градски симбол, ударот не останува само во инженерските извештаи – тој влегува и во меморијата на местото.
Урнатите згради се само првата слика на катастрофата
По земјотрес од ваква сила опасноста не престанува со главниот удар. Следуваат последователни потреси, проверки на конструкциите, можни свлечишта, прекини во сообраќајот и проблеми со основната инфраструктура. Властите ги предупредуваат жителите да не се враќаат во објекти чија стабилност не е проверена, а дел од аеродромите во погодените области беа привремено затворени или ставени под инспекција.
Колумбија се наоѓа во геолошки активен простор, а западниот дел на земјата е особено изложен на сложени тектонски процеси. Тоа не значи дека секој силен земјотрес мора да произведе катастрофа од вакви размери. Разликата ја создаваат квалитетот на градбите, густината на населението, подготвеноста на институциите, брзината на спасувањето и способноста на градовите да функционираат кога најважните системи одеднаш ќе бидат прекинати.
За читателот во Македонија, ова не е далечна тема. Скопскиот земјотрес од 1963. година останува длабоко вграден во нашата колективна меморија, а сведоштвата зачувани од тоа време потсетуваат дека зад фотографиите на урнатини секогаш стојат конкретни човечки животи. Истата сурова трка со времето неодамна ја гледавме и по силните земјотреси во Венецуела.
Сега најважно е она што не се гледа на снимките
Видеото од падот на катедралната кула ќе остане една од препознатливите слики на овој земјотрес. Вистинската мера на катастрофата ќе се утврдува во следните часови и денови – под урнатите домови, во болниците, во привремените засолништа и во семејствата кои сè уште чекаат вест за своите блиски.
Во такви моменти најточната информација е поважна од најбрзата. Бројот на жртвите се менува. Она што не се менува е итноста: спасувачите во западна Колумбија и натаму работат таму каде што секоја минута може да одлучи дали под бетон и прашина ќе биде пронајден уште еден преживеан.
