Барањето субвенционираниот студентски оброк да се зголеми од 140 на 200 денари денеска влезе и во собраниската расправа за вториот ребаланс на Буџетот за 2026. година. Со поднесен амандман се бараат дополнителни 200 милиони денари за повисок дневен износ, додека паралелно студентските претставници треба да разговараат со премиерот Христијан Мицкоски и министерката за образование и наука Весна Јаневска за ова и за другите прашања од студентскиот стандард.
Прашањето засега е отворено – во моментот на објавување нема потврдена одлука дека студентскиот оброк ќе биде зголемен на 200 денари. Во амандманот за зголемување на студентскиот оброк се предлага дополнителна субвенција од 60 денари дневно, што претставува раст од речиси 43% во однос на сегашниот износ.
Од 140 на 200 денари – барање што веќе трае со недели
Студентските организации веќе подолг период предупредуваат дека сегашната дневна поддршка од 140 денари не ја следи реалната цена на храната и растот на животните трошоци. Panoptikum уште на почетокот на октомври пишуваше за барањето студентскиот оброк да се зголеми на 200 денари, кога Министерството пресметуваше дека усогласувањето според инфлацијата би го однело износот до околу 147 денари.
Сега предлогот добива и конкретна буџетска форма. Според објавеното образложение, за зголемувањето на оброкот се потребни дополнителни 200 милиони денари, односно околу 3,25 милиони евра. Амандманот е дел од пошироката расправа за вториот ребаланс на Буџетот, за кој во собраниската Комисија за финансирање и буџет се поднесени вкупно 124 амандмани.
Јаневска: Ќе најдеме решение, понуден е и ваучерски систем
Министерката Весна Јаневска денеска изјави дека разговорите со студентите продолжуваат и дека е уверена оти може да се најде решение. Како една од можностите таа го посочи ваучерскиот систем, по модел сличен на оној што се применува во Словенија со кој субвенцијата би била насочена конкретно кон купување храна.
Според Јаневска, Министерството претходно со студентските претставници разговарало за проширување на опфатот на корисници наместо за зголемување на дневната сума, а новото раководство на студентските собранија сега повторно го отвора прашањето за висината на субвенцијата. Таа ги отфрли тврдењата дека Министерството го прекршило законот поради тоа што износот не бил зголемуван секоја година и наведе дека претходното покачување од 120 на 140 денари било повисоко од тогашната инфлациска корекција.
Од друга страна, студентските претставници тврдат дека сегашните 140 денари не биле корегирани во согласност со растот на трошоците и бараат новото решение да ја земе предвид реалната цена на еден оброк. Токму оваа разлика – меѓу формулата за усогласување и фактичката куповна моќ на субвенцијата – е суштината на спорот.
Студентскиот оброк е само еден дел од поголемата сметка
Прашањето за 140, 147 или 200 денари не може целосно да се одвои од поширокиот студентски стандард. Храната е само еден дел од месечната сметка во која влегуваат сместувањето, превозот, учебниците, материјалите и секојдневните трошоци. Panoptikum веќе анализираше колку навистина чини студирањето во Македонија, особено за младите што мора да се преселат од својот роден град за да студираат.
Во истата слика влегуваат и студентските домови. По неколку години во кои условите за сместување беа една од највидливите слабости на системот, годинава дел од капацитетите беа реконструирани, меѓу нив и „Стив Наумов“. Тоа е важен исчекор, но студентскиот стандард не завршува со обновена соба. Тој се мери и со тоа дали студентот може редовно да се храни, да патува и да ги покрива основните трошоци без секој месец повторно да ја пресметува границата на семејниот буџет.
Денешната расправа затоа има две паралелни линии: пратениците треба да се произнесуваат по амандманите на ребалансот, а студентските претставници да ги продолжат разговорите со Владата. Дали конечниот модел ќе значи 200 денари, друг износ или промена на начинот на користење на субвенцијата сè уште не е решено. Сигурно е само дека студентскиот оброк повторно стана конкретна мерка за тоа колку студентскиот стандард тежи во државните приоритети.
