Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова денеска, 4 ноември 2026 година, во рамките на работната посета на Брисел, се сретна со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте. Средбата се одржа во седиштето на Алијансата, а во разговорите во фокусот биле македонските обврски во НАТО, одбранбените инвестиции, модернизацијата на Армијата, стратешката инфраструктура и поддршката за Украина.
Сиљановска-Давкова ја реафирмирала посветеноста на Македонија на НАТО и на принципот на колективна одбрана, оценувајќи дека сојузничкото единство и силната трансатлантска врска остануваат основа на безбедноста на земјите членки. НАТО претходно официјално ја најави средбата меѓу Руте и македонската претседателка за 4 ноември во Брисел.
Од Хашкиот план до модернизацијата на Армијата
Една од главните теми била новата рамка за одбранбени инвестиции договорена од сојузниците. Претседателката ја потврдила определбата на Македонија да се движи кон целите утврдени со Хашкиот план за одбранбени инвестиции, паралелно со вложувањата во модернизација на Армијата, сајбер-отпорност, нови технологии и заштита на критичната инфраструктура.
На Самитот во Хаг во 2025 година сојузниците се обврзаа до 2035 година годишно да инвестираат 5 проценти од БДП во одбраната и пошироките безбедносни потреби. Според официјалната рамка на НАТО, најмалку 3,5 проценти треба да бидат насочени кон основните одбранбени потреби, а до 1,5 проценти кон области како критична инфраструктура, отпорност, мрежна безбедност, иновации и одбранбена индустрија.
Тоа е и поширокиот контекст во кој Македонија ги планира идните одбранбени капацитети. Panoptikum веќе пишуваше за тоа како новите НАТО-обврски ја претвораат безбедноста и во долгорочна буџетска обврска, како и за позицијата на македонската одбрана во европската трка за посилни сојузнички капацитети.
Коридорите добиваат и безбедносна димензија
Во разговорот со Руте претседателката ги посочила и Коридорите 8 и 10 како проекти чие значење го надминува класичното транспортно поврзување. Според неа, тие се стратешки правци што ги поврзуваат регионалната соработка, економското движење и безбедносните интереси на НАТО и Европската Унија, особено во услови кога воената мобилност станува сè поважен дел од европската одбранбена архитектура.
Коридорот 8 веќе сè почесто се разгледува токму низ оваа поширока перспектива. Во претходна анализа на Panoptikum за Коридорот 8 како европско политичко и стратешко прашање, инфраструктурата беше поставена во контекст на регионалното поврзување, односите со Бугарија и безбедносната функција на источниот транспортен правец.
Сертификацијата на баталјонската група како мерка за подготвеноста
Сиљановска-Давкова изразила задоволство и од сертификацијата на Лесната пешадиска баталјонска група како борбено подготвена, оценувајќи дека резултатот ја потврдува професионалноста на Армијата и нејзината способност да учествува во операции предводени од НАТО, Европската Унија и Обединетите нации.
Оценувањето беше завршено на 24 април 2026 година во рамките на вежбата „Блесок 26“. Според официјалното соопштение на Армијата, единицата ги исполнила предвидените стандарди за оценување на копнени команди и единици и била оценета како борбено подготвена за извршување на својата мисија.
Од НАТО-стандардите до Копенхашките критериуми
Претседателката го поврзала искуството од членството во НАТО и со македонскиот процес на европска интеграција. Нејзината порака е дека исполнувањето јасни, однапред утврдени и мерливи сојузнички стандарди треба да претставува пример и за доследна примена на критериумите во пристапувањето кон Европската Унија.
Таа се повикала на Копенхашките критериуми, кои ги утврдуваат политичките, економските и институционалните услови за членство. Европската комисија ги дефинира овие критериуми преку стабилноста на демократските институции, владеењето на правото, човековите права, функционалната пазарна економија и способноста за преземање на обврските што произлегуваат од членството.
Во тој дел од разговорот се препознава и пошироката политичка позиција што Сиљановска-Давкова ја застапува во текот на посетата на Брисел: европскиот процес да се води според утврдени критериуми и резултати, а не преку постојано проширување на условите што една земја кандидат треба да ги исполнува.
Поддршката за Украина останува дел од сојузничката политика
На средбата била реафирмирана и поддршката за Украина, вклучувајќи ја потребата од продолжување на политичката, воената, финансиската и хуманитарната помош. Македонија и досега ја поставуваше оваа политика во рамките на сојузничката солидарност и пошироките европски безбедносни интереси.
Сиљановска-Давкова посочила дека сеопфатниот, праведен и траен мир треба да се темели врз меѓународното право и Повелбата на Обединетите нации. Во таа рамка, почитувањето на меѓународните принципи не го поставила само како прашање поврзано со исходот од војната во Украина, туку и како услов за кредибилитетот на поширокиот меѓународен поредок.
Средбата со Руте затоа опфати повеќе од протоколарно потврдување на членството во НАТО. Одбранбените издвојувања, борбената подготвеност, сајбер-безбедноста, транспортната инфраструктура, Украина и европската интеграција сè повеќе се делови од иста безбедносна слика – а за Македонија прашањето е колку брзо преземените обврски ќе се претвораат во реални капацитети.
ALT tag: Гордана Сиљановска-Давкова на средба со генералниот секретар на НАТО Марк Руте во Брисел
