Народната банка денеска воведе администрација во АЛТА банка АД Битола, со што управувањето со банката привремено преминува кај лица определени од централната банка. За физичките лица е воведен неделен лимит од 10.000 денари за одлив од сметките преку картичките издадени од банката.
Одлуката, според гувернерот Трајко Славески, е од привремен карактер и е донесена за заштита на имотот на банката и интересите на штедачите по случувањата со нејзиниот доминантен акционер – АЛТА банка АД Белград, на која српската централна банка ѝ ја одзеде дозволата за работа.
Што се менува за клиентите на АЛТА банка Битола
Најнепосредната промена за граѓаните е ограничувањето на одливот од сметките. Неделниот лимит изнесува 10.000 денари за физичките лица и може да се користи преку картичките издадени од АЛТА банка. Засега не е објавен точен рок до кога ќе важи ограничувањето, ниту се прецизирани сите категории плаќања што ќе бидат опфатени со привремените мерки.
Интерните плаќања меѓу сметки на клиенти во рамките на АЛТА банка и за физички и за правни лица остануваат овозможени без ограничување на износот. Истовремено, воведувањето администрација не ги менува обврските на клиентите што имаат кредити – тие треба да продолжат редовно да ги подмируваат ратите и другите обврски кон банката.
Ова е значајна промена во однос на состојбата од претходниот ден. Вчера самата АЛТА банка АД Битола соопшти дека е ликвидна, дека работи редовно и дека клиентите имаат пристап до своите средства. Народната банка тогаш посочи дека одземањето на дозволата на српската банка само по себе не значи автоматско одземање на дозволата на банката во Битола.
Зошто Народната банка воведе администрација
Причината за интервенцијата е директно поврзана со развојот на настаните во Србија. Народната банка на Србија на 30 октомври ѝ ја одзеде дозволата за работа на АЛТА банка АД Белград, откако во претходниот период биле спроведувани контролни активности насочени кон подобрување на нејзината ликвидност.
Српскиот регулатор соопшти дека финансиската состојба на банката значително се влошила и дека постоела можност за натамошно влошување на финансиската позиција или ликвидноста, со ризик за интересите на депонентите. Управувањето со банката е пренесено на Агенцијата за осигурување депозити, во рамките на постапката што следува по одземањето на дозволата.
Тоа е особено важно за Македонија бидејќи АЛТА банка АД Белград е доминантен сопственик на АЛТА банка АД Битола. Токму сопственичката поврзаност беше причината Народната банка уште на 31 октомври да соопшти дека ги следи сите ризици што можат да произлезат од случувањата во Србија.
На Panoptikum претходно го разгледавме токму ова прашање – што значи одземањето на дозволата во Белград за банката во Битола и зошто двете банки, и покрај сопственичката врска, не можат автоматски да се изедначат во правна и финансиска смисла.
Администрацијата не значи дека на банката во Битола ѝ е одземена дозволата
Разликата меѓу случувањата во Србија и мерката во Македонија е суштинска. На АЛТА банка АД Белград ѝ е одземена дозволата за работа. Кај АЛТА банка АД Битола, според информациите објавени денеска, не е донесена таква одлука, туку е воведена администрација и се преземаат привремени мерки.
Славески изјави дека администрацијата не е воведена затоа што е утврдена нарушена финансиска состојба на банката во Битола. Според неговото образложение, банката е високо капитализирана и ликвидна, има солиден квалитет на кредитното портфолио и ги исполнува супервизорските стандарди, а мерката е поврзана со ризиците што произлегуваат од состојбата кај нејзиниот акционер во Србија.
Тоа сепак не ја прави мерката безначајна. Преземањето на управувањето од лица определени од Народната банка и ограничувањето на дел од плаќањата покажуваат дека регулаторот решил директно да ја контролира состојбата додека се проценуваат можните последици од проблемите кај српскиот сопственик.
Штедачите сега најмногу зависат од јасни и навремени информации
Во банкарството довербата е подеднакво чувствителна како и билансите. Ден претходно јавноста беше уверувана дека домашната банка е ликвидна и работи непречено, а денес веќе е воведен посебен режим на управување и ограничување на дел од трансакциите. Тоа не значи дека двете информации меѓусебно се исклучуваат – една банка може да биде ликвидна, а регулаторот сепак превентивно да интервенира поради промена на ризиците околу нејзиниот сопственик.
За клиентите затоа најважни ќе бидат следните официјални одлуки: колку долго ќе трае администрацијата, кога ќе бидат олеснети или укинати ограничувањата и како ќе се решава сопственичкиот статус на банката по фактичкото излегување на АЛТА банка Белград од редовниот банкарски систем во Србија.
Случајот доаѓа во период кога депозитите на граѓаните во македонските банки се на високо ниво, а финансиската сигурност зависи и од тоа колку клиентите ги разбираат механизмите на супервизија, осигурувањето на депозитите и разликата меѓу привремена регулаторна мерка и престанок на работа на банка. Во наредните денови токму од брзината и прецизноста на официјалните информации ќе зависи колку оваа разлика ќе биде јасна и за јавноста.










