Ноќта меѓу 1 и 2 јуни годинава ја врати Украина во најтешката слика на оваа војна: сирени, метро-станици полни со луѓе, станбени згради погодени од ракети, спасувачи што копаат низ урнатини и градови кои повторно мораа да бројат жртви пред да се раздени. Русија изведе еден од најмасовните воздушни напади во последните месеци, со удар врз Киев, Днипро, Харков, Запорожје, Полтава и други региони.
Според украинските податоци што ги пренесоа повеќе меѓународни медиуми, биле лансирани стотици дронови и десетици ракети, а украинската противвоздушна одбрана успеала да пресретне голем дел од нив. Сепак, и она што ја минало одбраната било доволно за да остави зад себе човечки жртви, урнатини и нова ноќ на страв.
Бројот на жртви во текот на утрото се менуваше, што е вообичаено за напади во кои потрагата под урнатини продолжува со часови. Загинаа најмалку 13 лица, а бројката може да се менува додека траат спасувачките операции.
Киев како главна цел на ноќниот напад
Според украинските власти, најсилниот удар бил насочен кон Киев. Главниот град повторно ја преживеа онаа воена географија во која цивилниот простор станува мапа на погодоци: станбени блокови, детски простори, клиники, автомобили, пожари и луѓе кои ја минуваат ноќта под земја.
Во Киев загинаа повеќе лица, десетици беа повредени, а дел од зградите беа тешко оштетени. Ракета погодила 24-катна станбена зграда, при што дошло до уривање на дел од објектот и постоела опасност луѓе да останале затрупани.
Во ваквите напади бројките се само почеток на веста, не и нејзината суштина. Зад секоја бројка стои град кој одамна научи да живее со сирени, но не смее да се навикне на нив. Секој удар врз станбен објект е порака дека фронтот не е само линија на мапа, туку состојба што влегува во лифтови, детски соби, болнички ходници и ноќни засолништа.
Днипро, Харков и спасувачите што влегуваат таму каде што нападот штотуку завршил
Днипро беше меѓу најтешко погодените градови. Според украинските власти и извештаите што ги пренесоа медиумите, таму загинаа повеќе лица, меѓу нив и дете, а спасувачките екипи продолжија да бараат преживеани под урнатините на оштетена станбена зграда.
Над 500 спасувачи се ангажирани во справувањето со последиците од ноќниот напад, а во Днипро судбината на дел од лицата извесно време останала непозната.
Во Харков беа пријавени повредени и оштетувања на станбени куќи, гаражи и возила. Запорожје, Полтава, Сумската, Черниговската, Хмелницката, Николаевската и Киевската област исто така беа дел од мапата на ударите. Русија соопшти дека целела објекти поврзани со украинската одбранбена индустрија, воени аеродроми, транспортна инфраструктура и складишта за гориво; украинската страна, пак, укажува на цивилни жртви, погодени домови и критична инфраструктура. Токму тука започнува вториот фронт на секој ваков напад – фронтот на верзиите.
Кога „одмаздата“ станува политички јазик
Нападот не дојде во празен политички простор. Само неколку дена претходно Москва предупредуваше на „систематски напади“ откако ја обвини Украина за удар врз студентски дом во делот од Луганската област под руска контрола. Украина ги отфрли тие обвинувања и тврдеше дека целта била руска воена структура поврзана со дронови.
Кога држава однапред зборува за одговор, а потоа следува масовен напад врз градови, зборот „одмазда“ престанува да биде само политичка фраза. Тој станува начин да се подготви јавноста за следното разурнување. Во таа логика, жртвите од претходниот настан се претвораат во аргумент за нови жртви, а вистината се турка меѓу две пропагандни машини: едната што оправдува, другата што мора да докажува дека преживеаните не се „колатерална приказна“.
Патриот, балистички ракети и празнината во европската безбедност
Украинскиот претседател Володимир Зеленски по нападот повторно побара дополнителна меѓународна поддршка, особено ракети за системите „Патриот“, кои се клучни за пресретнување на балистички ракети. Во украинската воена реалност тие системи не се само техничка помош, туку линија меѓу погоден и спасен градски кварт.
Ова не е само украинско прашање. Ако градовите можат да бидат притискани со стотици дронови и десетици ракети во една ноќ, тогаш европската безбедност повеќе не се мери само со тенкови, граници и декларации. Таа се мери со тоа дали цивилите можат да спијат, дали спасувачите можат да стигнат до урнатините без да бидат погодени во втор удар, и дали воздушната одбрана е политичка фраза или реален штит.
Што треба да се чита внимателно
Во оваа вест не треба да се чита само бројот на ракети и дронови. Треба да се чита повторувањето. Русија ја продолжува тактиката на масовен притисок врз украинските градови; Украина бара повеќе средства за одбрана и предупредува дека без заштита од балистички удари нападите ќе продолжат; меѓународната јавност повторно добива снимки од урнатини, но прашањето е дали тие уште имаат сила да предизвикаат политичка реакција, а не само сочувство.
Војната во Украина одамна не е низа одвоени инциденти. Таа е систем на исцрпување: на инфраструктурата, на противвоздушната одбрана, на населението, на вниманието на светот. И можеби токму затоа секој ваков напад мора да се запише прецизно. Не за да се навикнеме на бројките, туку за да не дозволиме тие да го заменат човекот.
