Повеќе европски земји вчера беа сцена на протести, но зад сликите од Париз, Милано, Рим, Брно, германските аеродроми и Мадрид не стои едно заедничко движење. Причините се различни – од трошоците за живот и состојбата во образованието, преку пензиите и јавните медиуми, до миграциската политика.
Токму затоа овие собири треба да се читаат одделно. Она што ги поврзува не е заедничка организација или единствена политичка програма, туку фактот дека во ист ден повеќе европски општества ги изнесоа своите домашни проблеми на улица.
Франција – образование, јавни услуги и трошоци за живот
Најмасовните протести се одржаа во Франција. Според француското Министерство за внатрешни работи, околу 410.000 луѓе учествувале на собири низ земјата, додека организаторите објавија повисоки проценки. Во Париз, како и во други француски градови, меѓу главните теми беа состојбата во образованието, јавните услуги, куповната моќ и трошоците за живот.
Најголемиот дел од парискиот марш поминал мирно, а судири со полицијата избувнале при крајот на демонстрациите. Безбедносните сили употребиле солзавец, а во текот на денот биле извршени голем број приведувања. Француските власти распоредија десетици илјади припадници на безбедносните сили поради најавените протести и можноста за насилни инциденти.
Францускиот протест е најдиректно поврзан со социјалниот притисок што веќе подолго време се чувствува во земјата – од цените и домувањето до квалитетот и достапноста на јавните услуги. Тој има своја домашна политичка и синдикална динамика и не треба автоматски да се поврзува со протестите што истиот ден се одржуваат во други земји.
Италија – трошоци за живот, студентско незадоволство и одделни политички собири
Италија имаше поинаква и посложена протестна слика. Во Милано илјадници млади луѓе излегоа на улиците поради високите трошоци за живот, проблемите со домувањето и економската положба на младите. Слични теми беа присутни и на студентските собири во други италијански градови.
Во Рим истовремено се одржуваа повеќе одделни собири, меѓу кои студентски и политички демонстрации. Затоа снимките од различни делови на градот не треба да се претставуваат како дел од една единствена протестна колона.
Посебно внимание привлече инцидентот кај Колосеумот, каде што дел од демонстрантите се обиделе да навлезат во просторот и биле спречени од обезбедувањето и полицијата. Тој настан беше еден од најсподелуваните моменти од денот, но не ја претставува целата слика на протестите во Рим, каде што имало и мирни собири.
Италијанските протести, значи, треба да се разграничат и меѓусебно: едни се насочени кон животниот стандард и положбата на младите, други имаат студентски или политички карактер, а дел од собирите се поврзани и со меѓународни теми.
Чешка – протест за независноста на јавните медиуми
Во Чешка поводот беше сосема различен. Неколку илјади луѓе се собраа во Брно во знак на поддршка на Чешката телевизија и Чешкото радио и против предложените промени во начинот на нивното финансирање.
Спорот се однесува на можноста сегашниот систем на претплата да биде заменет со финансирање преку државниот буџет. Противниците на таквото решение предупредуваат дека поголемата зависност од буџетските одлуки може да ја намали институционалната независност на јавните медиуми.
Овој протест, според тоа, нема директна врска со трошоците за живот што ги изведоа демонстрантите на улиците во Франција и Италија. Во неговиот центар е прашањето за јавниот сервис, неговото финансирање и политичката независност.
Германија – протести против политиката на депортации
Во Германија протестите беа насочени кон миграциската политика. На повеќе аеродроми беа организирани акции против депортациите, притворот пред депортација и проширувањето на мерките за враќање мигранти.
Собири имаше во повеќе германски градови, меѓу кои Берлин, Франкфурт, Дизелдорф, Минхен и Лајпциг. Организаторите особено ја критикуваа политиката на депортации кон Авганистан и контактите со талибанските власти поврзани со нивното спроведување.
И германските протести затоа треба да се третираат како посебна тема. Тие не се протест против инфлацијата или образовниот систем, туку против конкретниот курс на германската миграциска политика.
Шпанија – пензионерите бараат заштита на јавниот пензиски систем
Во Мадрид, пак, илјадници луѓе протестираа за пензиите. Според проценките објавени во текот на денот, на улиците излегле околу 25.000 лица кои барале заштита на јавниот пензиски систем и достоинствени пензии.
Шпанскиот протест има јасно социјално барање, но повторно со специфична домашна тема – положбата на пензионерите и иднината на јавниот пензиски модел. Тој може да се стави во поширокиот контекст на европската загриженост за животниот стандард, но не е дел од истата организациска структура со демонстрациите во Франција или Италија.
Еден ден, повеќе различни европски незадоволства
Кога протестите се гледаат заедно, лесно е да се создаде слика дека Европа е зафатена од единствен бран на незадоволство. Денешните настани, сепак, покажуваат нешто посложено.
Во Франција во преден план се образованието, јавните услуги и животниот стандард. Во Италија – трошоците за живот, младите и повеќе одделни политички и студентски теми. Во Чешка се брани независноста на јавните медиуми. Во Германија се протестира против депортациите, а во Шпанија за пензиите.
Не станува збор за една европска побуна, туку за повеќе национални незадоволства што случајно се преклопија во ист ден. Заедничката нишка е поширока: притисокот врз институциите и животниот стандард сè почесто се претвора во улична мобилизација, иако причините, политичките актери и барањата од земја до земја значително се разликуваат.
