Околу 10.000 ученици, студенти и наставници вчера, 21 октомври, мирно маршираа низ Атина барајќи поголемо државно финансирање на образованието, подобри и побезбедни училишта, помалку ученици во училниците и решение за сè потешко достапното студентско домување. Протести се одржаа и во други грчки градови, во момент кога незадоволството на младите поради образованието и трошоците за живот веќе се гледа и во други делови од Европа.
Демонстрациите во грчката престолнина поминаа без поголеми инциденти. Според грчката полиција, околу 10.000 луѓе се собрале во центарот на Атина и во околните делови на градот, додека протести биле организирани и во Солун и во други места низ земјата. Во Атина биле распоредени околу 3.000 полицајци, а 21 лице било однесено на разговор, без веднаш да бидат пријавени апсења.
Од училниците до кириите – списокот на проблеми станува подолг
Барањата не се сведуваат на една мерка. Учениците и наставниците бараат пополнување на празните работни места во училиштата, подобро одржување на зградите, повисоки плати и повеќе средства за јавното образование. Дел од учениците протестираат и против класите со 25 до 27 деца, барајќи значително помал број ученици во една училница.
За студентите, пак, образованието сè потешко може да се одвои од прашањето за домувањето. Високите кирии во Атина и другите универзитетски центри веќе неколку пати ги изнесоа младите на плоштадот Синтагма. Во пресрет на денешниот марш, студентите повторно поставија шатори во близина на Парламентот, барајќи подостапни станови, поголема помош за домување и повеќе места во студентските домови. Kathimerini пишува дека ова беше втора ваква акција во Синтагма за краток период.
Прашањето е едноставно, а за многу млади и прилично сурово: што значи бесплатно или јавно образование ако студентот сè потешко може да си дозволи да живее во градот во кој студира?
Протестите се поврзуваат со поширокото незадоволство во Европа
На дел од транспарентите во Атина директно беше испишана солидарност со демонстрантите во Франција. Reuters забележува дека протестите во Грција доаѓаат во време кога високите кирии, трошоците за енергија и притисокот врз семејните буџети стануваат поширока европска тема. Демонстрантите пред Парламентот скандирале дека од Грција до Франција бараат јавно и бесплатно образование.
Токму таа врска го прави денешниот протест поголем од изолиран спор околу грчките училишта. Panoptikum веќе пишуваше за протестите на младите од Тирана до Париз, а потоа и за пошироката слика во која трошоците за живот и станбената криза стануваат заедничка европска тема. Атина сега влегува во истиот разговор, иако причините, политичкиот контекст и начинот на протестирање не се идентични од земја до земја.
За разлика од насилните епизоди што ги следеа дел од демонстрациите во Франција и Албанија, денешниот масовен марш во Атина помина мирно. Основните училишни наставници одржаа 24-часовен штрајк, средношколските наставници организираа прекин на работата, а во протестните активности се вклучија и други групи од јавниот сектор.
Грчката влада признава дека домувањето е сериозен притисок
Министерката за образование Софија Захараки пред протестите изјави дека ги слуша барањата на студентите и призна дека трошоците за домување претставуваат сериозен товар за грчките домаќинства. Според Reuters, владата наведува дека се реализираат проекти вредни повеќе од 733 милиони евра за нови студентски сместувачки капацитети и подобрување на инфраструктурата.
Тоа, сепак, не го затвора спорот. На улиците денеска се најдоа неколку различни незадоволства што се спојуваат во една точка: каква вредност има достапното образование ако училиштата немаат доволно персонал, студентските станови стануваат недостижни, а семејствата мора сè повеќе да издвојуваат само за основните трошоци?
Атина така стана уште една европска престолнина во која младите не протестираат само за она што се случува во училницата. Нивните барања сè почесто почнуваат од образованието, а завршуваат кај домувањето, платите и можноста по студиите навистина да се започне самостоен живот.
Извори
– Reuters – „Thousands of Greek students, teachers protest over education, pay“, 21 октомври 2026
– Reuters – за поширокиот контекст на протестите на младите во Франција и барањата поврзани со образованието
– Reuters – за протестите во Албанија и нивниот образовен и социјален контекст
