Претседателот и судиите на Уставниот суд треба да добијат повисоки коефициенти за пресметка на платите од октомври 2026. година. Собраниската Комисија за прашања на изборите и именувањата ја поддржа измената со која коефициентот за претседателот на Судот се зголемува од 2,81 на 3,08, а за уставните судии од 2,60 на 2,85. Промената следува по одлуката на Уставниот суд од 17. јуни годинава.
Собраниската Комисија за прашања на изборите и именувањата едногласно ја усвои измената на одлуката за определување на коефициентите за платите на претседателот на државата, пратениците и функционерите што ги избира и именува Собранието. На официјалната страница на Собранието за истиот ден е евидентирана 61. седница на Комисијата.
Со предложената промена се интервенира конкретно кај коефициентите за претседателот и судиите на Уставниот суд.
Коефициентот за претседателот на Уставниот суд треба да се зголеми од 2,81 на 3,08, а за судиите од 2,60 на 2,85. Според објавените информации, тие коефициенти треба да се применуваат при исплатата на платата за октомври 2026 година.
Одлуката следува по интервенцијата на Уставниот суд
Основата за промената е одлуката У.бр.22/2026 што Уставниот суд ја донесе на 17. јуни 2026 година. Со неа Судот ги укина деловите од членот 14 и членот 15 од Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица што се однесуваат конкретно на претседателот и на судиите на Уставниот суд. Но одлуката не произведе непосредно дејство. Судот утврди дека спорните делови од Законот престануваат да важат на 1. октомври 2026. година, оставајќи дополнителен период во кој Собранието може законски да го уреди прашањето.
Уставниот суд уште во февруари му определи на Собранието рок од 60 дена за измена или дополнување на законското решение во согласност со неговите правни ставови.
Зошто Уставниот суд ги оспори пониските коефициенти?
Во образложението на одлуката Уставниот суд посочува дека платите на неговиот претседател и судиите биле ставени во ист нормативен режим со платите на други носители на јавни функции. Според ставот на Судот, таквиот пристап не ја зема доволно предвид неговата посебна уставна положба, институционалната и функционалната автономија и улогата што ја има во заштитата на уставноста и законитоста. Судот ја поврзува финансиската независност со поширокото прашање на институционалната независност.
Тоа е правното образложение на Уставниот суд. Од друга страна, во јавноста прашањето предизвика дебата за различниот третман на функционерите при пресметувањето на платите.
Од 2,81 на 3,08 за претседателот на Судот
Според важечкото решение што Уставниот суд го разгледувал, коефициентот за претседателот на Уставниот суд изнесувал 2,81, додека за судија на Уставниот суд бил определен коефициент до 2,60.
Со враќањето на претходниот режим, односно со предложената собраниска интервенција, коефициентите стануваат:
Претседател на Уставниот суд: 3,08
Судија на Уставниот суд: 2,85
Уставниот суд во своето појаснување од 23. јуни експлицитно наведе дека, по истекот на рокот на 1. октомври, доколку прашањето не биде поинаку законски уредено во согласност со неговите ставови, при пресметката ќе се применуваат токму коефициентите 3,08 и 2,85.
Што се случува со платите на другите функционери?
Оваа постапка не значи автоматско враќање на повисоките коефициенти за сите избрани и именувани функционери. Одлуката У.бр.22/2026 се однесува конкретно на деловите од законските членови во кои се наведени претседателот и судиите на Уставниот суд. Токму тоа е суштинската разлика: Уставниот суд не ја укина целата законска конструкција за платите на функционерите, туку интервенираше во одредбите што го регулираат статусот на неговиот претседател и судии.
Оттаму, измената не треба да се толкува како општо зголемување на сите функционерски плати.
Судот се повикува и на положбата на редовните судии
Во дополнителното образложение Уставниот суд посочува и на одлука од април 2026 година поврзана со платите на судиите од редовното судство. Според Судот, по промените кај редовното судство се создала ситуација во која коефициентите за претседателот и судиите на Уставниот суд останале пониски. Уставниот суд наведе дека тоа дополнително го отворило прашањето за статусот и финансиската независност на институцијата.
Предлогот треба да ја помине собраниската процедура
Комисиското усвојување не е последниот чекор. Предлог-одлуката треба да биде разгледана и во натамошната собраниска процедура. Според информациите објавени по седницата на Комисијата, предложените повисоки коефициенти треба да важат за исплатата на октомвриските плати.
Со тоа прашањето за платите на уставните судии повторно ја отвора пошироката институционална дебата: каде завршува принципот на еднаков режим за носителите на јавни функции, а каде започнува посебниот статус и финансиската независност на институцијата што ја контролира уставноста на законите.
Во правна смисла Уставниот суд веќе го образложи својот став. Во политичка и јавна смисла дебатата за висината на функционерските плати и различните коефициенти најверојатно ќе продолжи.
