Пензионерите со октомвриската исплата ќе добијат законски усогласени пензии повисоки за 3%. За разлика од претходните линеарни покачувања, сега зголемувањето е процентуално – што значи ист процент за сите, но различен износ во денари.
Пензиите во Македонија од септемвриското усогласување ќе бидат повисоки за 3%, а зголемените износи пензионерите ќе ги добијат на почетокот на октомври, кога се исплаќа септемвриската пензија. Процентот на усогласување го потврди Фондот за пензиско и инвалидско осигурување, а се применува законската формула за редовно усогласување на пензиите.
3% за сите, но не и ист износ
Најважната разлика во однос на претходните покачувања е што овојпат не се додава еднаков износ во денари на секоја пензија. Зголемувањето е процентуално. Тоа значи дека пензионер со пониска пензија ќе добие помало номинално зголемување, а пензионер со повисока пензија – поголемо.
На пример:
пензија од 20.228 денари ќе се зголеми за околу 606 денари;
пензија од 28.050 денари ќе порасне за околу 841 денар;
просечна старосна пензија од 29.609 денари ќе биде повисока за околу 888 денари;
кај пензија од 45.000 денари, зголемувањето е околу 1.350 денари;
пензија од 94.332 денари ќе биде поголема за околу 2.830 денари.
Според објавените податоци, просечната пензија од околу 28.050 денари со трипроцентното усогласување би достигнала приближно 28.891 денар.
Како се пресметува усогласувањето?
Редовното усогласување на пензиите се пресметува врз основа на движењето на трошоците за живот и просечно исплатената нето-плата.
Според законската формула, во пресметката учествуваат 50% од порастот на трошоците на живот и 50% од порастот на просечната нето-плата. Усогласувањето се врши двапати годишно. За периодот што се зема како основа за сегашното усогласување, медиумите повикувајќи се на статистичките податоци наведуваат раст на трошоците на живот од околу 1,17% и раст на просечната нето-плата од околу 4,75%. Комбинацијата на двата показатели резултира со усогласување од приближно три проценти.
Од линеарно покачување назад кон законската формула
Во претходниот период пензиите беа покачувани и со линеарни износи, при што секој пензионер добиваше иста дополнителна сума без оглед на висината на пензијата.
Во четирите такви покачувања пензиите беа зголемени вкупно за 7.000 денари – двапати по 2.500 и двапати по 1.000 денари. Сега системот повторно се враќа на процентуалното законско усогласување. Двата модела имаат различен ефект врз структурата на пензиите.
При линеарното зголемување, пензионер со 20.000 денари и пензионер со 50.000 денари добиваат ист дополнителен износ. Кај процентуалното усогласување, пак, и двајцата добиваат ист процент, но различна сума во денари.
Најголемиот број пензионери ќе добијат неколку стотици денари повеќе
Според статистиката на ПИОМ што ја пренесуваат медиумите, во август биле исплатени пензии на 349.334 корисници. Од нив, 26.585 корисници биле во групата со пензии до 20.228 денари, 129.480 пензионери во категорија до 23.945 денари, а 82.894 корисници имале пензии до 30.000 денари. Оттука, за голем дел од пензионерите трипроцентното усогласување ќе значи дополнителни околу 600 до 900 денари месечно.
За корисниците на највисоките пензии зголемувањето ќе биде значително поголемо во апсолутен износ.
Што значат дополнителните 600 или 800 денари?
Токму тука процентите се судираат со секојдневната економија. 3% звучат исто за сите, но нивната реална вредност е различна во зависност од тоа со колкав месечен приход располага домаќинството.
За пензионер со околу 20.000 денари пензија, дополнителните шестотини денари можат да бидат потрошени со едно поголемо купување основни прехранбени производи или дел од месечните сметки. Затоа дел од јавната дебата не е насочена само кон процентот на раст на пензиите, туку и кон тоа дали растот на пензиските примања е доволен за да го следи растот на животните трошоци.
Ист процент, различна сума
Октомвриската исплата практично ќе покаже што значи враќањето кон процентуалниот модел. На хартија сите пензии растат за три проценти.
Во паричникот разликата ќе биде голема: некој ќе добие дополнителни околу 600 денари, друг 900, трет 1.500, а кај највисоките пензии зголемувањето ќе надмине 2.800 денари. Тоа не е исклучок од моделот, туку токму начинот на кој функционира процентуалното усогласување: ист процент за сите, но различен износ во денари.
