7 морнари се водат како исчезнати откако два танкера беа погодени со дронови во и непосредно крај романските територијални води во Црното Море на 15. октомври. Романскиот претседател Никушор Дан потврди дека двата брода биле погодени со беспилотни летала, додека потрагата по исчезнатите членови на екипажот продолжува во тешки временски услови.
Најтешко е погоден хемискиот танкер „Wine Trader“, кој пловел под знамето на Сан Марино. На бродот имало 12 членови на екипажот – петмина се спасени, а седуммина сè уште се водат како исчезнати, според ажурираните податоци на романските поморски власти што ги пренесоа Reuters и романската агенција AGERPRES. Првичните информации во дел од медиумите зборуваа за осум исчезнати, но бројката беше коригирана откако беше потврдено дека е спасен уште еден морнар.
„Wine Trader“ горел кај влезот во Дунав
„Wine Trader“ се наоѓал на околу 13 морски милји југоисточно од каналот Сулина, во близина на устието на Дунав, кога бил погоден и зафатен од пожар. Бродот не носел товар. Според Reuters, се наоѓал околу една морска милја надвор од романските територијални води. Романските власти испратиле два хеликоптери Black Hawk и спасувачки бродови, но високите бранови ја отежнувале операцијата.
Вториот брод, хемискиот и нафтен танкер „Yara J“ под знамето на Коморите, бил погоден претходната вечер на осум до десет морски милји од Сулина, во романски територијални води. На него исто така избувнал пожар, но сите членови на екипажот се безбедни. Associated Press објави дека романското Министерство за одбрана во истиот период следело група воздушни цели во близина на украинскиот Змиски Остров, а еден дрон накратко навлегол и во романскиот воздушен простор.
Одговорноста сè уште не е официјално утврдена
Никушор Дан потврди дека двата танкери биле погодени од дронови, но не ја посочи Русија како одговорна. Во исто време, воен извор од НАТО за Reuters изјави дека беспилотните летала што ги предизвикале пожарите биле од руско потекло. Тоа тврдење засега не е претворено во официјална романска атрибуција на нападите.
Москва соопшти дека биле погодени два брода за кои тврди дека превезувале воен товар кон украинското пристаниште Одеса, без да ги именува. Романските информации, пак, покажуваат дека „Wine Trader“ немал товар. Токму оваа разлика е една од причините зошто конечната одговорност и околностите околу нападите остануваат предмет на истрага.
Цивилното пловење станува новата линија на ризик
Последниот инцидент не е изолиран. Во изминатите десетина дена повеќе трговски бродови беа нападнати во западниот дел на Црното Море, во близина на романскиот и бугарскиот брег. Само два дена претходно, во нападите кај Бугарија исчезнаа 11 морнари, а неколку членови на друг екипаж беа повредени.
На 6 октомври Panoptikum објави и за два трговски брода погодени во бугарската економска зона, кога еден од бродовите потона. Сега низата инциденти се приближува уште повеќе до територијалните води на членки на НАТО и ја поместува темата од воена безбедност кон прашање за нормалното функционирање на трговските патишта.
Според Reuters, најмалку пет други товарни бродови биле погодени во близина на Романија и Бугарија во претходните десет дена, при што најмалку 23 морнари биле пријавени како загинати или исчезнати. Романскиот претседател оцени дека во опасност веќе не се само човечки животи, туку и глобалната трговија и критичната инфраструктура.
Зошто Сулина е многу повеќе од точка на картата
Устието на Дунав и каналот Сулина имаат посебно значење откако руските напади врз украинските црноморски пристаништа го принудија Киев поголем дел од извозот да го пренасочи кон дунавските пристаништа и коридорите покрај Романија и Бугарија. Затоа напад врз цивилен брод во овој простор не завршува со пожарот на палубата – тој веднаш се претвора во ризик за транспортот, осигурувањето, житото и цената на пловењето низ регионот.
Panoptikum веќе пишуваше за тоа како нарушувањето на црноморските рути се пренесува врз украинскиот извоз на жито и светските пазари. Сегашната серија напади дополнително го стеснува просторот што досега се сметаше за релативно побезбедна алтернатива.
Politico наведува дека Романија, Бугарија и Турција веќе го покренале прашањето во НАТО, барајќи поголемо внимание кон Црното Море и заедничка поддршка. Генералниот секретар на НАТО Марк Руте по средбите со романското и бугарското раководство изјави дека Алијансата ја засилила својата поставеност на источното крило, вклучително и способностите за борба против дронови.
За Црното Море ова веќе не е само уште една епизода од војната во Украина. Кога цивилни бродови горат кај влезот во Дунав, а морнари исчезнуваат на рути што ја поврзуваат Украина со европските пазари, линијата меѓу фронтот и трговскиот коридор станува сè потешко видлива. Следното прашање за НАТО и Европската Унија затоа не е само кој го испратил конкретниот дрон, туку како воопшто ќе се одржи безбедна цивилна пловидба ако ваквата серија продолжи.
