Директорот на ЦИА, Џон Ретклиф, на 25. август ненајавено отпатува во Москва, каде што разговараше со шефот на руската Служба за надворешно разузнавање, Сергеј Наришкин. На 27. август Наришкин лично ја потврди средбата, додека американски медиуми објавија дека Ретклиф ја предупредил Русија да не презема чекори што би можеле да доведат до ескалација со балтичките членки на НАТО и да ја намали поддршката за Иран – наводи што Вашингтон и Москва сè уште официјално не ги потврдиле.
Така, два дена по мистериозното слетување на американскиот воен авион во Москва приказната доби појасни контури, но не и целосен одговор. Потврдено е кој бил еден од главните руски соговорници. Она што останува зад затворени врати е содржината на разговорот – токму делот околу кој сега се судираат официјалната воздржаност и информациите што доаѓаат од Вашингтон.
Наришкин потврди средба, Путин не присуствувал
Наришкин за Reuters изјави дека со Ретклиф одржал средба на „работно ниво“ и дека биле разгледувани чувствителни прашања од надлежност на двете разузнавачки служби. Не откри за кои теми станувало збор и оцени дека самиот контакт меѓу шефовите на службите не е нешто невообичаено.
Кремљ уште еден ден претходно потврди дека директорот на ЦИА разговарал со руски разузнавачки претставници, но нагласи дека немал средба со Владимир Путин. Портпаролот Дмитриј Песков рече дека рускиот претседател бил веднаш информиран за резултатите од контактите, без да навлегува во нивната содржина.
Тој детал е важен. Ова не беше класична дипломатска посета со прес-конференции и однапред објавена агенда, туку директен канал меѓу две служби во момент кога односите меѓу Вашингтон и Москва остануваат оптоварени со војната во Украина, тензиите околу НАТО и судирот на интересите околу Иран.
Предупредување за Балтикот – сериозен навод, но не и официјално потврден факт
Најконкретната верзија за мисијата ја објавија американски медиуми. The Wall Street Journal, повикувајќи се на лица запознаени со посетата, објави дека Ретклиф отпатувал во Москва за да ја предупреди Русија да не напаѓа членки на НАТО. Весникот го поврза патувањето со американски разузнавачки процени според кои Москва во иднина би можела со ограничена акција да ја тестира решителноста на Алијансата.
„Политико“, чиј извештај го пренесоа и македонските медиуми, ја стеснува пораката уште повеќе: според неговите извори, предупредувањето особено се однесувало на Естонија, Латвија и Литванија. Истите извори наведуваат дека Ретклиф побарал Москва да ја намали воената и економската поддршка за Техеран.
Тука е неопходна јасна граница меѓу она што се знае и она што се тврди. Нема јавно објавен американски разузнавачки материјал кој покажува дека Русија подготвува непосреден напад врз балтичка членка на НАТО, а ниту Вашингтон ниту Москва официјално потврдија дека Ретклиф упатил такво предупредување. Reuters експлицитно забележува дека наводите за НАТО доаѓаат од американски медиуми и дека двете влади не ги потврдиле.
Трамп вели „полурутинска“ посета
Дополнителна неизвесност внесе Доналд Трамп. Запрашан дали директорот на ЦИА бил испратен во Москва поради можен руски тест на НАТО или поради Иран, американскиот претседател одговори дека не станува збор за ниту една од тие причини и посетата ја опиша како „полурутинска“. Истовремено рече дека од разговорите можеби ќе произлезе нешто и повторно ја поврза американската политика кон Москва со обидите за запирање на војната во Украина.
Тоа не значи дека медиумските извештаи автоматски се неточни. Во разузнавачката дипломатија често постои голем простор меѓу она што се кажува јавно и она што се пренесува зад затворени врати. Но токму затоа квалификациите се суштински: предупредувањето за НАТО и барањето во врска со Иран засега треба да се третираат како известувања засновани врз извори, а не како официјално објавена агенда.
Уште еден сигнал дека мисијата била чувствителна
Associated Press објави уште еден необичен детал. Според висок украински функционер, Вашингтон однапред го информирал Киев дека американска делегација ќе престојува во Москва и побарал привремено да не се изведуваат напади врз Москва, Санкт Петербург и делови од северна Русија додека делегацијата е таму. Барањето, според истиот извор, не се однесувало на целата руска територија.
Самото тоа не открива што било на масата, но покажува дека посетата била третирана како безбедносно чувствителна операција. Во исто време тоа ја прави поедноставената верзија за обична протоколарна консултација помалку убедлива.
Од Украина до Иран – зошто Москва повторно стана адреса за ЦИА
Паралелата со 2021. година е неизбежна. Тогашниот директор на ЦИА, Вилијам Барнс, во ноември отпатува во Москва и ја предупреди руската страна за последиците од напад врз Украина. Три месеци подоцна Русија ја започна целосната инвазија. Ретклиф сега е првиот директор на ЦИА за кого е познато дека ја посетил Москва по Барнс.
И неговата биографија ја прави мисијата политички позначајна. Според официјалната биографија на ЦИА, Ретклиф ја презеде функцијата на 23. јануари 2025. година и е првиот човек во американската историја што бил и директор на Националното разузнавање и директор на ЦИА. Тој не е дипломат испратен да ја одржува формата на односите, туку човек од најтесниот безбедносен круг на администрацијата на Трамп.
Затоа најважната вест од Москва можеби не е една конкретна реченица што Ретклиф му ја пренел на Наришкин. Поважно е што Вашингтон проценил дека во овој момент има пораки што треба да бидат пренесени директно преку разузнавачки канал – додека Украина, безбедноста на источното крило на НАТО и Иран стануваат дел од иста, сè потесно поврзана геополитичка равенка.
Москва ја потврди средбата. Вашингтон не ја објави агендата. Медиумите сега ги пополнуваат празнините со информации од извори, а дел од нив се доволно сериозни за внимателно следење, но не и за претворање во готов факт. Засега токму таа разлика е најважната во приказната за мисијата на Џон Ретклиф.
