Имунизацијата со БСЖ вакцина во Македонија останува привремено одложена додека траат проверките поврзани со вакцината на бугарскиот производител „Bul Bio NCIPD“. Мерката е превентивна и следува по четири пријавени случаи на сомнеж за остеитис или остеомиелитис кај деца во Хрватска. Засега нема утврдена причинско-последична врска што би покажала дека вакцината е причина за сите пријавени случаи.
За родителите најважната информација е дека во Македонија досега нема документирани случаи на остеомиелитис поврзани со сериите што се предмет на проверка, а здравствените власти најавија продолжување на имунизацијата со вакцина од друг производител. Panoptikum веќе објави детален преглед на сериите што биле користени во Македонија и проверките во регионот.
Одложувањето е мерка на претпазливост, а не доказ дека вакцината е неисправна
Комисијата за имунизација ја одложи примената на БСЖ вакцината на 6. октомври, откако во Хрватска беше запрена употребата на вакцината од истиот производител. Од МАЛМЕД беа побарани податоци за сериите што биле користени во Македонија, нивниот квалитет и евентуалната поврзаност со пријавените реакции.
Двете серии што се поврзуваат со хрватските случаи – 683-1 и 807-1 – биле користени и во Македонија, но биле целосно потрошени до летото. Министерот за здравство Сашо Клековски соопшти дека кај нас нема документирани несакани ефекти поврзани со нив и дека во тек е обезбедување БСЖ вакцини од јапонски производител за да продолжи редовната имунизација.
Во меѓувреме мерки на претпазливост се преземаат и во Босна и Херцеговина. Агенцијата за лекови и медицински средства на БиХ соопшти дека во 2026. година увезените серии биле подложени на посебна контрола на квалитетот и дека резултатите биле задоволителни, додека од 2020 година немало пријавени сомнежи за несакани реакции на оваа вакцина. Федералниот завод за јавно здравство, сепак, превентивно препорача привремено запирање на нејзината примена додека трае истрагата.
Остеомиелитисот по БСЖ вакцинација е позната, но ретка реакција
Најголемата загриженост кај родителите се однесува на случаите на остеитис и остеомиелитис – воспаление или инфекција на коскеното ткиво. Светската здравствена организација ги наведува овие состојби меѓу ретките сериозни реакции што можат да се појават по БСЖ вакцинација. Податоците на СЗО за безбедноста на БСЖ вакцините укажуваат дека таквите реакции може да се јават со значително временско задоцнување по вакцинацијата. Директорката на Универзитетската клиника за респираторни заболувања кај деца „Козле“, д-р Катерина Бошковска изјави дека во установата во последните две децении немале случај на остеомиелит како последица на вакцинацијата. Според нејзиното објаснување, доколку се појави ваква доцна реакција, родителите треба да обрнат внимание на упорен оток или болка во пределот на коските, особено на рацете и нозете. Реакцијата може да се појави неколку месеци по вакцинацијата, а понекогаш и по повеќе од две години. Најчесто, според лекарското објаснување, се забележува меѓу 12 и 16 месеци по примањето на вакцината.
Тоа не значи дека дете кое ја примило БСЖ вакцината треба превентивно да се носи на испитувања. И здравствените власти во БиХ во својата препорака наведуваат дека кај деца без симптоми не се потребни посебни мерки. Доколку се појават продолжен оток, болка и чувствителност во пределот на коска или зглоб, ограничување на движењето, куцање или избегнување оптоварување на раката или ногата, потребна е педијатриска проценка.
Зошто БСЖ вакцината и понатаму е важна
БСЖ не е вакцина што целосно ја спречува секоја инфекција со туберкулоза. Нејзината најважна улога е заштитата на малите деца од најтешките форми на болеста, меѓу кои туберкулозниот менингитис и дисеминираната туберкулоза. СЗО наведува дека вакцината обезбедува висока заштита од тешките форми на туберкулоза кога се дава во неонаталниот период.
Затоа сегашното одложување не претставува напуштање на БСЖ имунизацијата. За бебињата кај кои терминот е поместен, препораката е родителите да ги следат упатствата на здравствените власти и вакцинацијата да биде надополнета кога ќе продолжи програмата. Во тек е постапка за обезбедување вакцина од јапонски производител.
Две различни верзии за случаите во Хрватска
Проверката дополнително се усложни откако бугарската страна соопшти дека во документацијата за два од четирите хрватски случаи била наведена доза од 0,5 милилитри, односно десет пати поголема од пропишаната. Производителот и бугарските здравствени власти затоа укажуваат и на можноста причината да биде во апликацијата, а не во квалитетот на вакцината. Хрватскиот регулатор HALMED, пак, соопшти дека во овој момент нема потврдени податоци дека навистина била аплицирана погрешна доза и дека и ова прашање е предмет на проверка. Оттука, ниту тезата за неисправна вакцина, ниту тезата за погрешно дозирање во моментов не може да се третира како конечен заклучок. Токму затоа мерките во регионот се дефинирани како привремени и превентивни.
За родителите разликата меѓу претпазливост и утврден ризик е суштинска. БСЖ вакцинацијата е запрена додека институциите ги проверуваат податоците, а не затоа што е докажано дека децата вакцинирани во Македонија биле изложени на опасна серија. Додека трае проверката, најразумно е да се следат официјалните препораки и секој необичен или упорен симптом кај детето да се процени од лекар, наместо од информациите што кружат на социјалните мрежи.
