Товарниот брод „BETUL 8“ се преврте и потона денеска во бугарската исклучителна економска зона во Црното Море, откако претходно испратил повик за помош. Сите 12-мина членови на екипажот се спасени со хеликоптер и, според бугарските власти, се во добра општа состојба, без тешко повредени.
Она што сè уште не е официјално утврдено е причината за потонувањето. Членови на екипажот изјавиле дека бродот бил погоден од два морски дрона и на специјализираниот бугарски портал Maritime.bg му доставиле фотографии од беспилотните пловила. Бугарското Министерство за транспорт, во своите официјални соопштенија за спасувачката операција, засега не наведе конечна причина за инцидентот.
Повикот за помош стигнал во 9:15 часот
Поморскиот спасувачки координациски центар во Варна го примил сигналот во 9:15 часот по локално време. „BETUL 8“ се наоѓал на околу 40 наутички милји – приближно 74 километри – југоисточно од ’ртот Калиакра, надвор од бугарските територијални води, но во исклучителната економска зона на земјата.
Според бугарското Министерство за транспорт и врски, кон местото биле упатени четири брода од противминската поморска група во Црното Море – два бугарски, еден романски и еден турски. Во операцијата биле вклучени и два хеликоптера „Кугар“ и авион Су-25.
Бродот пловел под сомалиско знаме, од романскиот град Тулча кон Египет, со товар од околу 3.000 тони пченица. Асошиејтед прес објави дека екипажот го сочинувале осум турски и четворица азербејџански државјани.
Сите морнари се евакуирани
Евакуацијата завршила успешно. Сите 12-мина морнари биле преземени со хеликоптер и пренесени кон поморската воздухопловна база „Чајка“, каде што ги пречекале медицински екипи и припадници на бугарската гранична полиција.
Според последното соопштение на Министерството, нема тешко повредени. Морнарите биле премрзнати, а при воздушното извидување било потврдено дека бродот е превртен. Воен брод потоа бил испратен во областа за да провери дали има загадување на морската средина.
Два морски дрона – тврдење на екипажот, не и официјално утврдена причина
Неколку часа по спасувањето се појавија нови детали. Maritime.bg објави дека членови на екипажот доставиле фотографија за која велат дека ги прикажува двата морски дрона што го погодиле „BETUL 8“. Според истиот извор, ударите биле во левата страна на бродот, по што пловилото се превртело.
Капетанот, кој според Maritime.bg имал полесна повреда на главата, не сакал да објасни зошто бродот се движел низ исклучителните економски зони на Романија и Бугарија наместо поблиску до брегот. Специјализираниот портал наведува и дека бродот бил пререгистриран под сомалиско знаме во јули годинава, неколку месеци пред денешниот инцидент.
Сведоштвата на морнарите ја прават верзијата за напад со морски дронови сериозна, но во овој момент останува важна разликата меѓу сведоштво и официјален заклучок од истрагата. Бугарските институции сè уште немаат објавено кој ги испратил беспилотните пловила, ниту официјално утврдиле одговорност за нападот.
Уште еден инцидент на сè поризичните цивилни рути во Црното Море
Потонувањето на „BETUL 8“ не доаѓа изолирано. Во последните недели беа регистрирани повеќе инциденти и напади врз трговски бродови во поширокиот регион на бугарските и романските води. Panoptikum веќе пишуваше за нападите врз трговски бродови во бугарската зона на Црното Море, кога потеклото на употребените дронови исто така остана едно од клучните отворени прашања.
Ризикот веќе го надминува прашањето за безбедноста на поединечен брод. Романија побара и посилен надзор на НАТО во Црното Море, додека државите од регионот се обидуваат да ги заштитат цивилните поморски коридори во простор што сè потешко може да се одвои од воените операции поврзани со војната во Украина.
Истовремено, безбедноста на пловидбата има и економска димензија. Црното Море е една од важните рути за житото и другите суровини од регионот, а секој нов напад значи дополнителен ризик за транспортот, осигурувањето и трговијата. Panoptikum претходно анализираше и како нарушувањето на пловидбата се одразува врз извозот на жито и цените на храната.
Во случајот со „BETUL 8“, најважната вест е дека сите морнари се спасени. Следното прашање е што точно го потопило бродот и кој стои зад тоа. Доколку истрагата го потврди сведоштвото на екипажот за напад со морски дронови, денешниот случај ќе биде уште еден показател дека цивилната пловидба во западниот дел на Црното Море влегува во период во кој некогашните трговски рути стануваат сè понепредвидлив безбедносен простор.










