Собраниската говорница повторно стана место каде што безбедноста не се мери само со полициски извештаи, туку и со политички нерв. Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски денеска одговараше на остри обвинувања од опозицијата, откако пратеникот на СДСМ Миле Талески побара одговорност и оставка поради серија безбедносни случаи – од петте тони дрога што завршија во Србија, преку убиства и семејно насилство, до сомнежи за шпионски скандал во кабинетот на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова.
Одговорот на Тошковски не беше само институционална одбрана. Тој ја префрли расправата во политички регистар, тврдејќи дека МВР бележи најдобри резултати во последните две децении и дека опозицијата манипулира со перцепцијата на јавноста. Министерот порача дека ако СДСМ продолжи со „манипулации“, на следните избори може да остане и без „тие неколку пратенички столчиња“.
Одговорност или политичка реторика?
Талески настапи со прашање поставено како обвинителен акт: дали МВР функционира како превенција и заштита или како систем што реагира предоцна и премалку? Со обвинувања за низа насилни и криминални настани, како и прашање дали министерот чувствува лична, морална и политичка одговорност.
Тошковски, пак, одговори со бројки и со политички контранапад. Тој се повика на откривачка дејност од 67,2% и на тврдење дека вкупниот криминалитет е на најниско ниво во последните 20 години. Истата бројка министерот ја истакна и во претходно обраќање за Денот на македонската полиција, објавено на официјалната страница на МВР.
Тука е суштината на судирот: едната страна зборува за страв, жртви, пропусти и непостапување; другата за статистика, ефикасност и најдобри резултати. Во нормална институционална култура тие две рамки не би смееле да се исклучуваат. Бројките можат да покажат тренд, но не ја затвораат расправата за одговорност. А политичките обвинувања, колку и да се остри, не можат сами по себе да заменат проверливи факти.
„Нормален министер“ како политички симптом
Посебно внимание предизвика изјавата на Тошковски дека „конечно по многу години има министер што е нормален“.
Таквите реченици обично траат подолго од самата расправа. Не затоа што се најважниот дел од институционалниот одговор, туку затоа што ја откриваат атмосферата: политичката сцена сè почесто зборува со јазик на лична надмоќ, а сè поретко со јазик на прецизен отчет. Кога министерот треба да одговори на прашања за безбедносни случаи, јавноста очекува факти, процедура, одговорност и рокови. Самопофалбата може да биде политички ефектна, но институционално е тенок аргумент.
Интерпелацијата на Левица ја проширува фронталната линија
Левица најави нова интерпелација за Тошковски. Лидерот на партијата Димитар Апасиев посочи дека интерпелацијата е групирана во 17 точки и 6 области, со обвинувања за саботирање истраги, селективна правда, непрофесионално работење на полицијата и судир на интереси. Станува збор за политички тврдења што допрва треба да бидат образложени и соочени во собраниска процедура.
Ова значи дека прашањето за работата на МВР повеќе не е само дуел меѓу СДСМ и Тошковски. Се отвора поширока опозициска линија во која различни партии од различни политички позиции го проблематизираат истиот ресор. За власта тоа е обид за политички напад врз министер што, според неа, испорачува резултати. За опозицијата, тоа е обид да се отвори прашањето за одговорност во институција што мора да биде најмалку партиска, а најмногу јавна.
Она што останува надвор од партиската бучава
Во оваа расправа најлесно се губи граѓанинот. А токму тој е причината поради која МВР постои. Кога се зборува за дрога, убиства, семејно насилство, врсничко насилство, протекување класифицирани информации или полициско обезбедување на функционери, прашањето не е кој подобро ќе ја добие собраниската реплика. Прашањето е дали институциите знаат да реагираат навреме, законито, професионално и без партиски рефлекс.
Статистиката е потребна, но не смее да биде завеса. Политичката критика е легитимна, но не смее да биде само парола. МВР е институција во која бројките и човечките судбини се среќаваат на најтешкото место: таму каде што пропустот може да чини живот, а професионалното постапување може да спречи трагедија.
Затоа оваа расправа не треба да заврши со тоа кој кому му возвратил поостро. Ако има сомнежи за непостапување, тие треба да се расчистат. Ако бројките покажуваат подобрување, тие треба да бидат јавно проверливи и методолошки јасни. Ако министерот тврди дека МВР е поефикасно од кога било, тогаш токму тој има најголем интерес тоа да го покаже со отчет што ќе биде посилен од политичката реплика.
Во спротивно, ќе остане старата македонска слика: институциите зборуваат со бројки, партиите со обвинувања, а граѓаните живеат со последиците.
