Интерпелација што заврши со очекуван исход

Собранието ја отфрли интерпелацијата за министерот за внатрешни работи Панче Тошковски, поднесена од Левица. По повеќечасовна расправа, 58 пратеници гласаа „против“, а 19 „за“ интерпелацијата, со што Тошковски останува на чело на МВР. Ова е негова трета интерпелација во изминатите две години, што само по себе говори дека прашањето за политичката одговорност во безбедносниот сектор веќе не е епизода, туку постојана линија на судир во Собранието.

На хартија исходот беше очекуван. Сепак, во политичка смисла оваа расправа не беше без тежина. Интерпелацијата не го урна министерот, но уште еднаш го отвори прашањето што во Македонија обично останува затрупано под партиски пресметки: дали институциите се мерат според бројот на пратеници што ќе ги одбранат, или според довербата што ја создаваат надвор од собраниската сала?

Левица нападна, Тошковски возврати

Левица ја темелеше интерпелацијата врз обвинувања за селективно постапување, непрофесионално работење, политичко влијание во МВР, партизација и слабости во борбата против криминалот. Во расправата, лидерот на Левица Димитар Апасиев изнесе остри лични и политички обвинувања кон Тошковски, вклучително и за кадровски решенија и партиски врски во институцијата.

Министерот возврати дека нападите се политички мотивирани и дека преку него се напаѓа институција која, според него, почнала да покажува дека законот важи подеднакво за сите. Во тој дел расправата веќе одамна не беше само за една интерпелација. Таа стана судир меѓу две целосно спротивни слики за МВР: опозицијата зборуваше за политизирана полиција и пропусти, а власта за институција што се расчистува од претходни практики.

Во текстот на СДК за отфрлената интерпелација се наведува дека Левица и СДСМ барале оставка поради, како што тврдат, неефикасност и политизираност на полицијата.

Парламентарна математика и јавна доверба

Интерпелацијата е парламентарен инструмент, но нејзината смисла не е само во гласањето. Таа е момент во кој власта мора да одговори, а опозицијата да покаже дали има аргументи посилни од политичка реторика. Токму тука беше слабоста на целата расправа: многу силни зборови, малку простор за институционално расчистување пред јавноста.

Во Македонија политичката одговорност најчесто се сведува на прашањето дали некој има мнозинство. Ако има, преживува. Ако нема, паѓа. Но безбедноста, полицијата, истрагите, семејното насилство, организираниот криминал и довербата во МВР не се решаваат со едно гласање. Тие се решаваат со резултати што граѓаните можат да ги видат, а не само со говори што пратениците можат да ги аплаудираат.

Токму затоа оваа интерпелација не треба да се чита само како уште една неуспешна опозициска иницијатива. Таа треба да се чита како симптом на подлабок проблем: институциите во Македонија сè уште тешко излегуваат од сенката на партиската лојалност. За тоа Паноптикум веќе пишуваше во анализата „Политичката култура почнува таму каде што партиската припадност завршува“, каде што политичката одговорност се поставува како прашање на јавен морал, а не само на гласачка дисциплина.

Третата интерпелација како политички сигнал

Фактот дека ова е трета интерпелација за Тошковски покажува дека министерот останува една од најизложените фигури во Владата. За власта неговото задржување е порака дека мнозинството не попушта под опозициски притисок. За опозицијата, пак, самото повторување на интерпелациите е обид темата МВР да остане отворена како политичка рана.

Во претходен текст, „Тошковски меѓу оставка и статистика“, Паноптикум го постави истото суштинско прашање: кога безбедноста станува политичка сметка, дали бројките можат да ја заменат довербата? Денешниот исход го потврдува токму тоа. Министерот ја задржа функцијата, но расправата не ја затвори темата.

Во нормална политичка култура, интерпелацијата не мора секогаш да заврши со оставка за да има смисла. Таа може да биде механизам за притисок, проверка, јавна контрола и политичка отчетност. Кај нас, најчесто станува театар на заемни обвинувања, во кој власта преживува, опозицијата собира пораки за својата публика, а граѓаните остануваат со истото прашање: кој навистина одговара кога системот ќе потфрли?

Одговорноста не завршува со 58 гласа

Тошковски ја преживеа интерпелацијата. Тоа е формалниот исход. Но политичката одговорност не завршува со 58 гласа „против“. Напротив, токму по вакви расправи почнува вистинската проверка: дали МВР ќе покаже поголема ефикасност, дали случаите што ја вознемируваат јавноста ќе добијат расчистување, дали полицијата ќе биде институција со доверба, а не само ресор што го брани владејачкото мнозинство.

Собранието ја одбрани позицијата на министерот. Јавноста допрва ќе ја оценува состојбата на институцијата.