Здружението „АЗНО“ во сабота, 31 октомври 2026 година, од 12:00 часот, во Градската библиотека „Браќа Миладиновци“ во Скопје ја започнува серијата работилници посветени на старите ракописи. Првата средба е насловена „Тајните на древното мастило“ и е замислена како непосредно запознавање на децата и младите со ракописната традиција, глаголицата, пергаментот, мастилата, илуминациите и минијатурите.
Работилницата е дел од поширокиот концепт на „АЗНО“ за доближување на културното наследство до новите генерации преку истражување и практична креативна работа. Самото здружение е регистрирано со дејност насочена кон едукација на деца и млади, зачувување на природата и негување на културното наследство и традицијата.
Од стар ракопис до сопствен ракописен лист
Наместо старите ракописи да останат нешто што се гледа само во книга, музејска витрина или на фотографија, идејата на работилницата е децата и младите да се доближат до начинот на кој некогаш се создавала пишаната страница. Учесниците ќе се запознаат со древните ракописни техники, со пергаментот и мастилата, како и со богатите илуминации и минијатури што ги украсувале старите книги.
Потоа следува практичниот дел – инспирирани од ракописната традиција, учесниците ќе создадат сопствен „древен ракописен лист“. Токму тој премин од гледање кон создавање е суштината на ваквиот пристап: наследството престанува да биде далечен историски предмет и станува искуство што може да се допре, истражи и пресоздаде.
Средба со глаголицата и македонското ракописно наследство
Посебно место во програмата има глаголицата. Таа е првото словенско писмо, а нејзината историја е непосредно поврзана и со просторот на Македонија. Во стручниот преглед „Од глаголица до современа македонска кирилица“, проф. Емилија Црвенковска посочува дека една од фазите во развојот на облата глаголица е охридската, поврзана со доаѓањето на учениците на Кирил и Методиј во Охрид и со Охридската книжевна школа на Климент Охридски.
Токму затоа запознавањето со глаголицата во една ваква работилница има поширока смисла. Не станува збор само за необични знаци од далечното минато, туку за влез во историјата на писменоста и во културниот континуитет создаван низ вековите. Ракописот во тој контекст е истовремено текст, предмет, занает и визуелно дело.
Таквата врска меѓу книгата и културната меморија е особено природна во просторот на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“, институција чија дејност опфаќа собирање, обработка, чување, претставување и популаризација на библиотечниот материјал. Повеќе информации за нејзината дејност се достапни и на официјалната страница на културните установи на Град Скопје.
Македонската азбука и на знаковен јазик
„Тајните на древното мастило“ има и дополнителна инклузивна димензија. На работилницата учесниците ќе имаат можност од професионален толкувач на знаковен јазик да ја научат македонската азбука на знаковен јазик.
На тој начин, средбата со различните облици на писмена и визуелна комуникација се проширува и кон прашањето како јазикот може да се изразува и надвор од напишаната буква. Тоа природно се надоврзува на инклузивните едукативни содржини што веќе се реализираат во Градската библиотека, каде книгата и знаењето се поставуваат како простор достапен за различни групи читатели и учесници.
Кога и каде се одржува работилницата
Работилницата „Тајните на древното мастило“ ќе се одржи во сабота, 31 октомври 2026 година, во 12:00 часот, во Градската библиотека „Браќа Миладиновци“ – Скопје.
Заинтересираните можат да се пријават со порака преку страниците на „АЗНО“ на Фејсбук и Инстаграм или преку електронската адреса [email protected].
Со првата работилница од серијата, стариот ракопис добива нова публика. Наместо историјата на писменоста да се сведува на податок што треба да се запомни, „Тајните на древното мастило“ ја претвора во нешто што младите можат да го видат, да го испробаат и да го создадат со свои раце.
