Со инвестиција од 25 милиони евра започнува реализацијата на новата фаза од системот за наводнување „Страиште“ во валандовскиот регион. Проектот треба да опфати околу 1.500 хектари земјоделско земјиште и, според министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство Борче Серафимовски, да одговори на потребите на околу 6.000 земјоделци.
Почетокот на инвестицијата беше означен денеска, 6 ноември 2026 година, во Пирава, Општина Валандово, во присуство на претседателот на Владата Христијан Мицкоски, министерот Серафимовски и градоначалникот на Валандово, Ѓоко Камчев.
70 километри цевковод и околу 500 хидранти
Проектот предвидува изградба на околу 70 километри цевководна мрежа под притисок, поставување на приближно 500 хидранти и изградба на нова пумпна станица. Овие технички параметри се наведени и во документацијата за изградбата на системот „Страиште“, во рамките на програмата за наводнување финансирана преку германската развојна банка KfW.
Главната промена за земјоделците треба да биде можноста водата да се користи попрецизно. Системот е проектиран за современи методи, меѓу кои наводнување капка по капка и со распрскувачи, што овозможува количината на вода подобро да се приспособи на културата, почвата и временските услови.
Тоа прашање одамна не е само техничко. Во услови на подолги сушни периоди и повисоки температури, сигурното снабдување со вода сè повеќе ја определува и стабилноста на земјоделското производство. Panoptikum веќе пишуваше зошто водата станува национален развоен тест, особено кога земјоделството, животната средина и локалната економија зависат од исти ограничени ресурси.
Од вода до постабилно производство
Серафимовски посочи дека современата инфраструктура треба да им овозможи на производителите поголема контрола врз одгледувањето, постабилни приноси и подобар квалитет на родот, особено во периодите кога природните врнежи не се доволни.
Во тој контекст, инвестицијата во „Страиште“ е поврзана и со поширокото прашање како со иста или помала количина вода да се обезбеди поефикасно производство. Токму прецизното наводнување и управувањето со водата стануваат еден од основните услови за земјоделство што полесно може да се приспособи на суши и климатска нестабилност.
Според министерот, инфраструктурата ќе биде придружена и со советодавна поддршка и практични обуки. Земјоделците треба да добиваат препораки за користење на системот во зависност од влажноста и својствата на почвата, временските услови и потребите на различните култури.
Таквиот пристап е предвиден и во програмата на KfW за наводнување во Македонија, која покрај инфраструктурата опфаќа стручна обука и советување за подобрени методи на наводнување и производство, избор на сорти поотпорни на климатските услови и подобро управување со земјоделските стопанства.
„Страиште“ како дел од поширока програма за наводнување
Инвестицијата во валандовскиот регион е дел од подолгорочната соработка со германската развојна банка KfW. Според податоците на самата банка, програмата во сливот на Вардар предвидува проширување на системите за наводнување во Валандово за околу 1.575 хектари нето-површина, како и други инвестиции во системите Пепелиште и Коњско и во подрачјата на Велес и Чашка.
Министерството за финансии ја води програмата меѓу проектите финансирани со заем од KfW. Пошироката финансиска рамка на програмата е поголема од инвестицијата од 25 милиони евра што сега е поврзана со „Страиште“, бидејќи опфаќа повеќе системи и подрачја.
За валандовскиот регион ефектот од проектот ќе се мери со нешто многу поконкретно од должината на цевководите: дали водата ќе биде достапна тогаш кога на производството му е најпотребна и дали новиот систем ќе им овозможи на земјоделците да работат со помал ризик и поголема предвидливост. Тоа може да влијае не само врз приносите, туку и врз преработката, складирањето, трговијата и целата локална економија.
Темата се надоврзува и на неодамнешните разговори за модернизација и нови пазари за домашното производство, за кои Panoptikum пишуваше во текстот за соработката во земјоделството и можностите за поголем агроизвоз.
