До 16 септември 2026 година, до 23:59 часот, е отворен националниот повик за натпреварот „Зелени идеи 2026“, што во Македонија го организира Здружението „АРНО“. Повикот е наменет за тимови со зелени бизнис-идеи, како и за постојни импакт-бизниси што создаваат мерливи придобивки за животната средина и локалните заедници.
Годинава националниот натпревар се одвива целосно онлајн и на англиски јазик, а деталните критериуми, обрасците и условите за пријавување се објавени во официјалниот повик на „АРНО“. Трите национални победници ќе добијат можност да ја претставуваат Македонија на регионалниот натпревар „Balkan Green Ideas“, кој е предвиден од 3 до 5 ноември во Призрен.
Во фокусот се идеи што можат да го покажат своето влијание
Повикот годинава посебно го насочува вниманието кон мерливите показатели за влијанието. Од „АРНО“ порачуваат дека пријавите не треба да останат само на опис на активностите, туку треба да покажат и каква конкретна промена може да произведе идејата – во животната средина, локалната економија или заедницата.
„Трендот во светот е да се инвестира во бизниси кои можат да ги мерат промените што ги прават, но и идеи кои можат да растат апсорбирајќи и капитал од инвеститори, а не само грантови“, посочуваат од организацијата во соопштението до медиумите. Токму затоа, освен зелената и општествената компонента, од кандидатите се очекува да покажат одржлив бизнис-модел, разбирање на пазарот и реална можност за развој.
Натпреварот има две категории. „Green Idea Concept“ е наменета за идеи во рана фаза и не бара однапред регистрирано правно лице. „Advanced Green Idea“ е за идеи што веќе се спроведуваат и бара регистрирано правно лице, односно здружение или мало претпријатие. Меѓу критериумите се користење локални ресурси, еколошка одржливост, економска изводливост, општествено влијание и иновативност.
20.000 долари за регионалните победници
Вкупниот регионален фонд за 2026 година изнесува 20.000 американски долари. Предвидена е една награда од 10.000 долари во категоријата за напредна зелена идеја и две награди од по 5.000 долари за концепт-идеи. На национално ниво годинава нема посебни парични награди – тројцата избрани претставници продолжуваат во регионалната фаза и добиваат подготовка и поддршка од „АРНО“.
Регионалниот натпревар „Balkan Green Ideas“ поврзува зелени претприемачки иницијативи од земјите на Западен Балкан. Националните партнери ги избираат своите претставници, кои потоа ги презентираат идеите пред регионално жири. Мрежата на национални организации и нивната улога во програмата се претставени и на официјалната страница на „Balkan Green Ideas“.
Македонските зелени идеи веќе имаат регионален резултат
„АРНО“ го организира националниот натпревар од 2015 година, а според податоците доставени од организацијата, македонските учесници досега освоиле 12 регионални признанија. Меѓу наградените и поддржаните идеи во изминатите години се кооперативата за органски производи „Наша добра земја“, стартапот за редизајн на стар мебел „СПИН“, платформата за непродадени оброци „Храна за сите“, мобилната апликација „Challenger“, „Инсект пилот соба“, „MobiStove“ и други зелени претприемачки проекти.
Во соопштението се наведува дека преку натпреварот досега биле инвестирани вкупно 110.000 долари во развојот на македонските импакт-бизниси. Тоа е и пошироката вредност на иницијативата: грантот е важен, но натпреварот отвора и простор за тестирање на бизнис-моделот, регионално претставување и поврзување со луѓе и организации што работат во областа на зеленото и импакт-претприемаштвото.
Како се аплицира
Пријавувањето се врши според документите објавени во официјалниот повик за 2026 година. Кандидатите треба да достават формулар за апликација, буџет и Business Model Canvas, а за правните лица е предвидена и документација за последната завршена фискална година. Старите формулари од претходните изданија не важат за годинашниот повик.
По затворањето на пријавите следува оценување од независно жири и избор на десет финалисти. Тие ќе ги презентираат своите идеи на онлајн Demo Day на 5 октомври, по што ќе бидат избрани тројцата национални претставници за регионалниот натпревар во Призрен. За оние што имаат зелена идеја со реален бизнис-потенцијал, рокот што сега е најважен останува 16 септември.
