Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова останува на ставот дека секоја жена има право самостојно да одлучува за сопственото тело, здравје и живот, како израз на личната автономија, достоинството и слободата на избор. Од нејзиниот Кабинет ова го соопштија по реакцијата на Мрежата за заштита од дискриминација за средбата на претседателката со претставнички на здружението „Јас сум жена“.
Полемиката се отвори откако Мрежата јавно праша дали претседателката била запознаена со пошироките меѓународни поврзувања и вредносните позиции на лица од здружението, особено во однос на репродуктивните права и правото на абортус. Од Кабинетот, пак, нагласија дека средбата не била посветена на абортусот и дека на неа не се разговарало за ограничување на репродуктивните права.
Средбата била посветена на жените во бизнисот и нивното вмрежување
Според официјалното соопштение на претседателката, Сиљановска-Давкова на 6. октомври се сретнала со Ана Дукоска, Анета Механджијска и Славица Јанкова од Здружението за вмрежување на жени, едуцирање и истражување „Јас сум жена“. Разговорот бил поврзан со претстојната конференција на здружението, годинава посветена на жените во бизнисот, како и со иницијативите за поврзување и поддршка на жените. Во првичното соопштение од Кабинетот нема споменување на абортусот или на промени во политиките за репродуктивни права.
Прашањето доби поинаква димензија откако Мрежата за заштита од дискриминација реагираше со отворено писмо. Според наводите на Мрежата, претседателката на „Јас сум жена“, Ана Дукоска, е коосновачка на меѓународната мрежа „Мајки за слобода“, заедно со Рејчел Скот и Кимберли Флечер, основачка и претседателка на американската организација „Мајки за Америка“.
Мрежата побара јавна јасност за вредностите и поврзувањата
Мрежата за заштита од дискриминација не ја оспори темата на економското јакнење на жените, туку побара одговор дали институцијата претседател била запознаена со пошироките позиции и меѓународните врски на луѓето и организациите со кои остварува јавни средби. Во реакцијата особено беше отворено прашањето за ставовите во врска со абортусот.
Од Мрежата посочија и дека во октомври 2025. година во Охрид била промовирана иницијативата „Мајки за Македонија“, како дел од поширока меѓународна мрежа. Нивната реакција беше формулирана како барање за транспарентност – јавноста да знае какви политички и вредносни позиции застапуваат организации што добиваат институционална видливост.
Таквата реакција го враќа во јавноста поширокото прашање за женската автономија. Како што Паноптикум претходно пишуваше во текстот „Еманципацијата на жените не е завршена револуција“, формално освоеното право не е трајно завршена тема ако во општеството повторно се отвораат дилеми околу можноста жената сама да одлучува за сопствениот живот и репродуктивното здравје.
Кабинетот: Средба со граѓанска организација не значи согласување со сите нејзини ставови
Одговорот од Кабинетот беше недвосмислен во однос на позицијата на Сиљановска-Давкова за абортусот. Ставот останува дека секоја жена има право сама да одлучува за сопственото тело, здравје и живот. Кабинетот истовремено направи разлика меѓу здружението со кое била одржана средбата и иницијативата „Мајки за Македонија“, посочувајќи дека разговорот бил со „Јас сум жена“ и бил поврзан со претстојната конференција. Оттаму порачаа и дека отвореноста на претседателката за средби со невладиниот сектор не треба автоматски да се толкува како прифаќање на сите ставови на организациите или нивните членови.
Токму тука се среќаваат две одделни прашања што во јавната расправа лесно можат да се измешаат. Едното е правото на една институција да разговара со различни граѓански здруженија. Другото е легитимното барање на јавноста да знае какви ставови застапуваат организациите и мрежите што добиваат институционална видливост.
Темата има и поширока општествена рамка. Женската автономија не завршува со правото на економска независност. Таа ги вклучува трудовите, здравствените, семејните и репродуктивните права – области што често се преплетуваат. Во текстот за женските работнички права, мајчинството и дискриминацијата Паноптикум веќе укажа дека формалната еднаквост има смисла само ако жената може реално да ги користи своите права без притисок, казна или институционална несигурност.
Во конкретниот случај, по јавната реакција остануваат две јасно утврдени позиции: Мрежата за заштита од дискриминација бара поголема транспарентност за вредностите и меѓународните врски на организациите што добиваат институционална видливост, додека Кабинетот на Сиљановска-Давкова соопштува дека средбата не се однесувала на абортусот и дека ставот на претседателката за правото на жената сама да одлучува останува непроменет.
