Просечната нето-плата во Македонија во септември 2026. година изнесувала 49.141 денар, а нејзината реална вредност – откако ќе се земе предвид растот на цените – била за 5,2% повисока отколку во септември минатата година. Ова не е само политичка оценка: стапката од 5,2% е наведена во најновото соопштение на Државниот завод за статистика.
Премиерот Христијан Мицкоски денеска, при посетата на Делчево, оцени дека резултатот е добар во услови на економските предизвици во регионот и светот, иако додаде дека растот не е доволен и дека платите треба да продолжат да се зголемуваат.
Што точно објави статистиката
Податоците на ДЗС покажуваат две различни бројки што не треба да се мешаат. Номиналната просечна нето-плата во септември била за 8,1% повисока од онаа во септември 2025. година. Кога во пресметката ќе се вклучи промената на трошоците за живот, реалниот раст изнесува 5,2%. Тоа значи дека просечната плата не пораснала само како бројка на платежната сметка, туку – статистички гледано – пораснала и нејзината куповна моќ. Токму ова е суштината на показателот „реална нето-плата“: номиналниот раст се коригира со движењето на цените.
ДЗС наведува дека просечната нето-плата во септември изнесувала 49.141 денар. Во однос на август, кога просекот бил 48.733 денари, зголемувањето е 408 денари. Во споредба со септември минатата година, номиналниот раст е 8,1%, а реалниот 5,2%.
Каде најмногу пораснале платите
На годишно ниво, меѓу секторите со позначителен раст ДЗС ги издвојува снабдувањето со вода, управувањето со отпад и санацијата на околината, каде просечната нето-плата е повисока за 11,6%, административните и помошните услужни дејности со раст од 10,6%, како и трговијата и поправката на моторни возила со 10%.
Овие проценти сепак не значат дека секој работник добил зголемување од 8,1 или 5,2%. Станува збор за просек на исплатените плати во економијата. Разликите меѓу дејностите остануваат големи – тема што Panoptikum веќе ја отвори во анализата за просечната плата од 49.141 денар и јазот меѓу секторите.
Зошто реалната плата е поважна од номиналниот раст
Ако платата порасне 8%, а цените во истиот период пораснат речиси исто толку, реалната финансиска положба на домаќинството малку се менува. Затоа реалната плата дава покорисна слика за куповната моќ од самиот износ на просечната заработувачка.
Во септември 2026. година ситуацијата е поповолна во таа смисла: растот на платите бил доволно повисок од растот на цените за официјалниот индекс на реалната нето-плата да достигне 105,2 во однос на септември 2025. година – односно реален раст од 5,2%. За првите девет месеци од годината реалната нето-плата е повисока за 3,9% во однос на истиот период лани.
Тоа е важна разлика и во читањето на политичката дебата околу платите. ВМРО-ДПМНЕ денеска го истакна растот од 5,2% како одговор на критиките од опозицијата, а Мицкоски ја спореди сегашната состојба со септември 2022. година, кога, според неговата изјава, реалната плата бележела пад од околу 5%.
Политичката споредба е едно, а актуелниот статистички факт друго: за септември 2026 година официјалните податоци навистина покажуваат раст и на номиналната и на реалната просечна нето-плата.
Просечната плата сепак не е целиот семеен буџет
Реалниот раст од 5,2% е позитивен економски показател, но не може сам да одговори на прашањето како живее секое домаќинство. Просечната плата ги обединува во една бројка и работниците со значително пониски и оние со многу повисоки примања, додека структурата на трошоците се разликува од семејство до семејство.
Токму затоа вреди да се гледаат заедно платите, инфлацијата и трошоците за основните потреби. Во анализата колку пари навистина се потребни за нормален живот во Македонија, разликата меѓу статистичкиот просек и личната финансиска реалност станува особено видлива: киријата, кредитите, храната, децата и здравствените трошоци можат радикално да го сменат ефектот што една просечна плата го има врз животниот стандард.
Затоа најновата статистика носи јасна позитивна вест – платите во септември растеле побрзо од цените. Следното поважно прашање е дали таквиот реален раст ќе се задржи доволно долго и доволно широко низ секторите за да стане трајно подобрување на животниот стандард, а не само добар месечен показател.










