Вишото обвинителство ја врати истрагата за мазутот во ТЕЦ Неготино – утврдени слабости во вештачењата

Истрагата за набавките на мазут за ТЕЦ Неготино повторно продолжува. Денеска Вишото јавно обвинителство Скопје го уважи приговорот на АД ЕСМ и ја укина наредбата со која претходно беше запрена истрагата против 13 физички и едно правно лице, поврзана со сомневања за злоупотреби при јавни набавки и перење пари.

Со решението Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција е задолжено да продолжи да постапува по предметот. На обвинителот што ја води постапката му се дадени и дополнителни насоки за тоа кои околности треба повторно и подетално да бидат испитани.

Вишото обвинителство утврдило слабости во вештачењата

Најважниот дел од новата одлука е оценката на Вишото обвинителство дека постојат слабости во вештачењата врз кои ОЈО ГОКК ја засновало претходната одлука за запирање на истрагата. Токму поради тоа предметот не е само формално вратен, туку треба да следуваат дополнителни проверки и нови вештачења.

Според официјалното соопштение на Јавното обвинителство, треба да се утврдат поединечните дејствија на осомничените и да се провери дали некој од нив директно, или преку помагање, учествувал во дејствија со кои преку ЕСМ и користењето на посебната законска основа од член 23 од Законот за јавни набавки била овозможена имотна корист од големи размери за еден од осомничените и неговото правно лице.

ОЈО ГОКК треба да прибере и анализира дополнителни податоци од повеќе институции и да нареди нови вештачења. Тоа значи дека прашањата што во мај беа оценети како доволно разјаснети повторно се отвораат за доказна проверка.

Во мај истрагата беше запрена

Пресвртот е значаен затоа што само неколку месеци претходно заклучокот на првостепеното обвинителство беше спротивен. На 12. мај годинава ОЈО ГОКК соопшти дека по едногодишна истражна постапка не биле обезбедени докази дека осомничените ги сториле кривичните дела што им се ставале на товар, ниту дека постои друго дело што се гони по службена должност.

Во тогашното образложение за запирањето на постапката Обвинителството наведе дека не била утврдена штета за ЕСМ или за државниот буџет, дека испораките на мазут биле континуирани и навремени и дека постапките за набавка биле спроведувани во услови на прогласена енергетска криза, со примена на законските исклучоци.

Не бил потврден ниту сомнежот за перење пари. Според тогашната оценка на ОЈО ГОКК, исплатите по договорите не претставувале противправно стекната имотна корист, па ниту последователните финансиски трансакции можеле да се третираат како перење пари.

ЕСМ, како оштетено правно лице во постапката, не се согласило со таквата одлука и поднело приговор. Компанијата уште во мај соопшти дека бара дополнително разгледување и контрола на постапката поради забелешки за начинот на кој таа била водена.

Што повторно ќе се проверува

Новата одлука не значи дека е утврдена кривична одговорност на кое било од лицата опфатени со предметот. Таа значи дека Вишото обвинителство смета оти досегашната доказна основа не била доволна за постапката да заврши на начинот на кој заврши во мај.

Предметот опфаќа 13 физички и едно правно лице. Во медиумските извештаи за истрагата претходно беа наведувани бизнисмените Ратко Капушевски и Асмир Јахоски, како и други лица поврзани со набавките и со управувањето на ЕСМ во периодот што се испитува. Компанијата РКМ беше во фокусот на дел од набавките што беа предмет на истрагата.

Суштината на продолжената постапка не е во имињата, туку во доказите. Треба повторно да се испита како биле користени средствата доделени од државниот буџет, како била применета законската можност за набавки во услови на енергетска криза, какви биле дејствијата на секој од осомничените и дали од нив произлегува евентуална кривична одговорност.

Токму тука се наоѓа и институционалната тежина на пресвртот. Во мај истрагата беше затворена со образложение дека доказите не ги потврдуваат сомневањата. Три и пол месеци подоцна, повисокото обвинителство оцени дека дел од тие докази – пред сè вештачењата – имаат слабости што бараат ново испитување.

Предметот повторно е отворен, исходот допрва треба да се утврди

Практичната последица на одлуката на Вишото јавно обвинителство е јасна: предметот за набавките на мазут за ТЕЦ Неготино повторно влегува во активна истражна фаза.

Дали новите податоци и вештачења ќе доведат до обвинение или повторно ќе покажат дека нема основа за кривично гонење, во овој момент не е утврдено. Но одлуката од 31 август го менува статусот на случајот: запирањето повеќе не важи, а обвинителството има обврска повторно да ги испита клучните факти.