Русија е подготвена во принцип повторно да учествува во трилатерални разговори со Украина и Соединетите Американски Држави за завршување на војната, соопшти советникот на Кремљ за надворешна политика Јуриј Ушаков по средбата на Владимир Путин со американскиот специјален пратеник Стив Виткоф во Санкт Петербург. Новата рунда би можела да се одржи во ноември, а Абу Даби повторно се споменува како можна локација.
Најавата е дипломатско придвижување по повеќемесечен застој, но засега не значи ниту договор за прекин на огнот ниту усогласување на условите за завршување на војната. Москва и Киев остануваат далеку околу територијалните прашања, безбедносните гаранции и пошироката рамка на евентуалниот мировен договор.
Средбата Путин – Виткоф ја врати трилатералната формула
Путин и Виткоф разговарале речиси три часа во Санкт Петербург. Според Ушаков, рускиот претседател ја известил американската страна дека Москва е подготвена да ги обнови преговорите во формат Русија – САД – Украина во текот на ноември. Како главна тема на идните разговори Кремљ ја посочува изградбата на безбедносен систем за Русија и Украина по завршувањето на војната.
Како можен термин се споменува периодот околу 10 ноември. И Reuters известуваше за средбата Путин – Виткоф како дел од обновениот американски обид да се врати дипломатскиот процес. Конечниот датум, составот на делегациите и точниот формат сè уште не се утврдени. Разговорите, според досегашните најави, најверојатно повторно би почнале на техничко или експертско ниво, а не со непосредна средба на Путин, Володимир Зеленски и Доналд Трамп.
Москва не ги прифати предлозите од Осло
Подготвеноста за нови преговори не значи дека Русија ги прифатила идеите што Виткоф ги донесе од претходните разговори со Украина и европските партнери. Американскиот пратеник еден ден претходно беше во Осло, каде што разговараше со Зеленски, норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе, финскиот претседател Александар Стуб и претставници на европските сојузници.
Ушаков потврди дека Виткоф му претставил на Путин нови елементи од украинските и европските позиции, но рускиот одговор останал резервиран. Тоа ја покажува суштинската разлика меѓу две работи што во брзото читање на веста лесно можат да се измешаат: Москва се согласува повторно да разговара, но не се согласува со предложената основа за договор.
Во Осло Зеленски претходно порача дека Киев сака продолжување на дипломатските напори и дека американската страна треба да ѝ ги пренесе на Москва идеите усогласени со европските партнери. Украинското претседателство соопшти дека меѓу темите биле безбедносните гаранции, можниот прекин на нападите врз енергетската инфраструктура и идејата за идни директни разговори на највисоко ниво.
Киев прифаќа нова рунда, но сака таа да се одржи побрзо
По средбата на Виткоф со Путин, Зеленски изјави дека Украина добила информација дека руската страна го поддржува продолжувањето на трилатералниот формат и дека Киев е подготвен да учествува. Украинската страна сака разговорите да се одржат што е можно поскоро, додека од Москва се споменува ноемвриски термин.
Токму затоа најважниот факт во оваа фаза не е датумот, кој сè уште може да се промени, туку тоа што трите страни повторно сигнализираат подготвеност да го обноват механизмот што беше во застој. Тоа е промена во однос на состојбата од почетокот на октомври, кога дипломатскиот процес меѓу Русија, Украина и САД немаше конкретен следен термин.
Од преговарачка маса до мировен договор има големо растојание
Суштинските спорови не исчезнаа. Русија и Украина имаат различни позиции за териториите, идната безбедносна архитектура, воениот статус на Украина и гаранциите што би требало да следуваат по евентуален договор. Прашањето за прекин на нападите врз енергетската инфраструктура исто така останува отворено. Panoptikum претходно пишуваше за американската иницијатива за „енергетско примирје“ меѓу Русија и Украина, која не прерасна во јасно потврден и траен билатерален механизам.
Вашингтон во меѓувреме се обидува дипломатскиот процес да го поврзе и со економски инструменти. Односот меѓу санкциите, енергетските договори и мировните преговори станува сè повидлив дел од американската стратегија, за што Panoptikum пишуваше и во анализата за замрзнувањето на новите американски санкции против Русија.
Затоа најавата од Санкт Петербург треба да се чита прецизно: постои нова можност за разговор, но сè уште нема договор за тоа како би изгледал мирот. Дали ноемвриската рунда ќе остане уште еден дипломатски канал или ќе произведе конкретен прекин на огнот ќе зависи од прашањата околу кои Москва и Киев досега најтешко наоѓаа заеднички јазик – територијата, безбедносните гаранции и условите под кои војната би можела навистина да запре.
Извори
1. Reuters – Putin agrees to resume 3-way peace talks with Ukraine and US
2. Associated Press – Russia agrees to resume three-way talks on Ukraine war with Kyiv and Washington
3. Reuters – Zelensky supports ceasefire and trilateral talks with US and Russia
4. Kremlin – Meeting with US President’s Special Envoy Steve Witkoff
5. The Moscow Times – Putin releases American, agrees to 3-way peace talks as Witkoff visits
