Односите меѓу Германија и Русија влегоа во нова и значително поопасна фаза откако Берлин официјално ја обвини Москва дека стои зад обидот за напад со дрон натоварен со експлозиви на аеродромот Лајпциг/Хале. Денеска Европската Унија и НАТО јавно застанаа зад германските оценки и најавија засилен одговор, додека Москва ги отфрли обвинувањата, а поранешниот руски претседател Дмитриј Медведев ја подигна реториката до закани со удари врз германски воени производствени капацитети.
Инцидентот, кој пред еден месец изгледаше како сериозен, но изолиран безбедносен случај, сега прераснува во дипломатска и безбедносна криза со пошироки европски последици. Во средиштето повеќе не е само прашањето кој го испратил дронот, туку и како Европа ќе одговори на дејствувања што германските власти ги определуваат како дел од руска хибридна операција.
Берлин тврди дека трагите водат до руски државни структури
Германската влада на 1 септември соопшти дека полициските истраги, разузнавачките информации и утврдениот начин на дејствување ја навеле да заклучи дека Русија е одговорна за обидот за напад. Германскиот министер за внатрешни работи Александер Добринт изјави дека, според собраните разузнавачки сознанија, лица вклучени во операцијата дејствувале во име на руски државни структури. Деталите за германската процена ги објави и Reuters.
Дронот со експлозив и детонатор беше пронајден на 5 август во близина на пистата на аеродромот Лајпциг/Хале, еден од најважните товарни аеродроми во Германија и логистички центар што го користат и украински товарни авиони. Направата не експлодирала, па инцидентот завршил без човечки жртви и без голема материјална штета.
Германските медиуми Süddeutsche Zeitung, NDR и WDR во меѓувреме објавија дека истражителите идентификувале две лица за кои се сомневаат дека биле поврзани со организацијата на нападот. Според тие информации, едниот е роден во Русија и поседува латвиски пасош, а вториот е државјанин на Белорусија кој има и руски пасош. До вечерта на 2 септември германското Сојузно јавно обвинителство јавно не ги потврди овие медиумски сознанија, па тие не треба да се третираат како конечен резултат од истрагата.
ЕУ: Лајпциг е ново ниво на ескалација
Европската комисија застана зад германската процена. Претседателката Урсула фон дер Лајен оцени дека неуспешниот напад можел да предизвика огромна штета и човечки жртви и го опиша како напад извршен со воени средства од руски агенти на територија на Европската Унија. Во соопштението на Европската комисија беше најавено дека притисокот врз Москва ќе се зголемува.
ЕУ сега разгледува нови санкции, меѓу другото насочени кон рускиот воено-индустриски комплекс и кон структури преку кои Москва, според европските власти, ги заобиколува постојните ограничувања. Високата претставничка на ЕУ за надворешна политика Каја Калас изјави дека нападот во Лајпциг ги има обележјата на државно спонзориран тероризам и најави разговори за проширување на санкциските мерки.
Берлин веќе презеде и сопствени дипломатски чекори. Рускиот генерален конзулат во Бон треба да биде затворен, а Германија ќе го раскине договорот што го регулира работењето на Рускиот дом во Берлин. Германските власти најавија и построги ограничувања за влез на руски државјани, како и иницијативи за дополнителни европски санкции.
НАТО застана зад Германија
Слично остра порака дојде и од НАТО. Генералниот секретар Марк Руте рече дека Алијансата забележува пораст на непријателски активности насочени директно кон нејзината територија и го наведе Лајпциг како пример за руска хибридна операција. Во официјалното обраќање на НАТО тој порача дека целата Алијанса е солидарна со Германија и дека обидите со закани да се наруши западната поддршка за Украина нема да успеат.
Токму тука инцидентот во Лајпциг добива поширока тежина. За Берлин, Брисел и НАТО тој се вклопува во низа активности што ги определуваат како хибридни – саботажи, кибернапади, нарушувања на воздушниот простор и притисок врз критична инфраструктура. Германските власти истовремено истражуваат уште два одделни случаи на саботажа врз електроенергетски објекти во Северна Рајна-Вестфалија и Бранденбург. Истрагите за тие случаи се во рана фаза и засега нема официјално утврдена руска одговорност.
Москва негира, Медведев ја заостри реториката
Русија категорично ги отфрла германските обвинувања. Кремљ побара Берлин да приложи материјални докази и ја обвини германската влада дека оди по пат на понатамошна ескалација. Москва го повика и германскиот дипломатски претставник, а руското Министерство за надворешни работи најави одговор на мерките што ги нарече антируски.
Најострата порака дојде од Дмитриј Медведев, поранешен претседател на Русија и актуелен заменик-претседател на Советот за безбедност. Тој порача дека германските капацитети што произведуваат воена опрема за Украина би можеле да бидат цели и спомена дека во такво сценарио би можеле да бидат опфатени и други локации во Берлин. Неговата изјава ја пренесе и руската државна агенција ТАСС.
Станува збор за изјава на висок руски функционер, а не за официјална објава на руска воена операција. Сепак, во момент кога Германија обвинува руски државни структури за напад на своја територија, таквата реторика дополнително го намалува просторот за дипломатско смирување.
Рускиот амбасадор во Берлин Сергеј Нечаев истиот ден оцени дека односите меѓу двете земји практично се на точка на замрзнување и дека речиси сите клучни области на билатералната соработка се ставени во мирување. Тој, исто така, тврди дека германската страна досега не презентирала доволно докази за руската вмешаност.
Од еден дрон до европско безбедносно прашање
Разликата меѓу сегашната криза и претходните дипломатски судири е во местото на настанот: германската влада тврди дека операција поврзана со руски државни структури била изведена на германска територија, во близина на важен цивилен и логистички аеродром. Оттаму и реакцијата што повеќе не останува во рамките на билатералниот спор меѓу Москва и Берлин.
Следните чекори ќе покажат колку далеку ЕУ е подготвена да оди со новите санкции и дали Германија ќе објави повеќе од доказите врз кои ја темели својата атрибуција. Москва, пак, веќе сигнализира дека германските мерки нема да останат без одговор. Лајпциг така станува тест за границата меѓу хибридниот конфликт и директната конфронтација – граница што во последните два дена стана значително почувствителна.
