Ако „Фолксваген“ навистина затвори четири фабрики во Германија и го прошири кратењето до речиси 100.000 работни места, тоа нема да биде само корпоративна вест. Ќе биде знак дека еден од најсилните симболи на европската индустриска сигурност влегува во фаза во која веќе не може да живее од старата формула: масовно производство, силен домашен синџир, висококвалификувана работна сила и глобален извоз што ја држи германската економија во ритам.

Според информациите што ги објави Ројтерс, компанијата разгледува затворање на погони во Хановер, Цвикау, Емден и во фабриката на „Ауди“ во Некарсулм, а планот треба да се разгледува на состанок на надзорниот одбор на 9. јули.

Не станува збор само за отпуштања

Бројката од 100.000 работни места звучи драматично, но уште поважно е што таа доаѓа од срцето на систем што долго време беше претставуван како доказ дека Европа може да произведува скапо, квалитетно и конкурентно. Затоа оваа криза не е обично „кратење трошоци“. Таа е судир меѓу индустриска традиција и пазар кој повеќе не чека.

„Фолксваген“ се соочува со притисок од три страни: кинеските производители стануваат побрзи и поевтини, американските царини го поскапуваат извозот, а европската побарувачка останува слаба. Во такви услови, фабриката веќе не е само место на производство, туку прашање на конкурентност. Ако една фабрика е скапа, бавна или технолошки неподготвена за новата генерација возила, таа од симбол на моќ станува товар.

Кина не ја нападна Европа со декларации, туку со производи

Европските автомобилски гиганти долго време ја потценуваа брзината со која Кина ќе премине од копирање кон сопствен индустриски модел. Денес кинеските електрични возила, батериите, софтверот и државно поддржаните производствени капацитети ја притискаат Европа токму таму каде што таа мислеше дека е најсилна – во инженерството, синџирите на снабдување и масовната доверба во брендот.

Паноптикум веќе пишуваше дека кинеската индустриска политика ја менува глобалната економска карта, а европскиот одговор, тежок речиси 200 милијарди евра, покажува дека Брисел и индустријата сфатија колку е сериозна трката. Но парите не се доволни ако се вложуваат само за да се надомести задоцнување. Европа мора да одговори со побрза технологија, пократки синџири, посилен софтвер и појасна индустриска стратегија.

„Мерцедес“ го чувствува истиот студ

Сликата не е ограничена само на „Фолксваген“. Според Ројтерс, „Мерцедес-Бенц“ исто така бара начини за намалување на трошоците, меѓу кои и подолго работно време за дел од вработените без зголемување на платата. Тоа не е исто што и затворање фабрики, но ја открива истата нервоза: премиум брендот повеќе не е заштитен само затоа што е премиум.

Кога „Мерцедес“ зборува за ефикасност, а „Фолксваген“ за можни затворања, тоа значи дека германската автоиндустрија не минува низ кратка слабост, туку низ системско преиспитување. Прашањето повеќе не е дали електричната транзиција ќе дојде, туку кој ќе ја контролира нејзината цена.

Европа ја плаќа цената на бавното будење

Автомобилот во Европа никогаш не бил само производ. Тој бил плата, град, синдикат, инженерска гордост, извозна статистика и политичко ветување дека индустриската средна класа има иднина. Затоа можните 100.000 откази во „Фолксваген“ не треба да се читаат само како корпоративна реорганизација, туку како предупредување дека европскиот индустриски договор се распаѓа ако не се обнови.

Во Македонија оваа вест не е далечна. Нашата економија е поврзана со европските производствени синџири, особено преку компании што работат за автомобилската индустрија. Кога германскиот автомобилски систем се стега, тоа не останува во Волфсбург, Штутгарт или Минхен. Се чувствува и во добавувачите, во извозните очекувања, во фабриките што зависат од европските нарачки и во прашањето колку е безбедна секоја економија што живее како дел од туѓ индустриски ритам.

Затоа оваа вест има поголема тежина од бројката. „Фолксваген“ можеби ќе го промени планот, синдикатите можеби ќе го ублажат ударот, а германската држава можеби повторно ќе се вмеша. Но сигналот веќе е испратен: Европа не може да ја одбрани индустријата само со сеќавање на нејзината слава. Ќе мора да ја измисли повторно.