Од семејни и интимни драми до анимација, документарци и фантастика – првиот Кинески филмски фестивал отвора поширок прозорец кон современа Кина и нејзините приказни.
Македонската публика од 2. до 13. октомври за првпат има можност низ една поширока фестивалска програма да се сретне со современата кинеска кинематографија. Првиот Кинески филмски фестивал во Македонија носи 24 проекции во пет градови – Скопје, Битола, Куманово, Велес и Кочани, со избор од играни, документарни, анимирани и кратки филмови.
Фестивалот беше отворен вчера во Кинотеката на Македонија со филмот „Сонцето изгрева над сите нас“ на режисерот Цаи Шангџун, а програмата продолжува до 13. октомври.
Филмот како мост меѓу далечни култури
Основната идеја на фестивалот е современото кинеско кино да ѝ биде претставено на македонската публика не само како национална кинематографија од една географски далечна земја, туку како простор на универзални човечки приказни. Семејството, личниот избор, љубовта, вината, простувањето, секојдневниот живот, младоста, традицијата и фантазијата се меѓу темите преку кои фестивалската програма ја отвора вратата кон различните лица на современото кинеско општество.
Организатор на фестивалот е Амбасадата на Народна Република Кина, која манифестацијата ја поставува и како платформа за културна размена меѓу Кина и Македонија. Филмот во тој контекст станува повеќе од забава. Тој е можност гледачот преку туѓата приказна да препознае сопствено чувство – и да открие дека географската оддалеченост не мора да значи и човечка оддалеченост.
„Сонцето изгрева над сите нас“ го отвори фестивалот
За отворањето беше избран филмот „Сонцето изгрева над сите нас“, драма од 2025 година на режисерот Цаи Шангџун.
Во центарот на приказната се поранешните љубовници Мејјун и Баошу, кои по години повторно се среќаваат. Нивната врска е обременета со минатото – Баошу некогаш презел вина за дело што го сторила Мејјун, жртвувајќи ја сопствената иднина. Повторната средба ги отвора прашањата за љубовта, предавството, вината, простувањето и можноста човекот повторно да започне.
Филмот беше дел од главната конкуренција на 82. Венециски филмски фестивал, каде што актерката Син Жилеи го освои „Волпи купот“ за најдобра актерка.
Со тоа фестивалот уште на отворањето избра остварување со меѓународна фестивалска тежина, но и со тема што лесно ги надминува националните и културните граници.
Од семејни драми до менталното здравје на младите
Програмата не се задржува на еден жанр.
„24 вкуса“ е семејна драма за враќање дома, нарушените односи и повторното поврзување во едно семејство. Документарниот филм „Кога ноќта ја среќава светлината“, снимен во период од шест години, е посветен на менталното здравје на децата и адолесцентите и ги следи искуствата на млад човек, лекар и семејство во процесот на лекување и закрепнување. По проекцијата е предвиден и разговор со режисерката Тијан Јан. Во програмата е и „Сликарот на ковчези“, приказна за загубата, одмаздата и можноста за повторно човечко зближување, како и „Како камен што се тркала“, филм за жена која по децении живот исполнет со туѓи очекувања решава да тргне по сопствениот пат.
Така, фестивалот не претставува само кинески пејзажи, обичаи или традиција, туку и современи општествени и интимни прашања.
И фантазијата има свое место
Посебен дел од програмата им припаѓа на филмовите што ја спојуваат современата кинематографија со митот, фантастиката и анимацијата.
„Лов на чудовишта“ и неговото продолжение „Лов на чудовишта 2“ ја внесуваат публиката во свет во кој луѓето и фантастичните суштества живеат во сложен однос исполнет со авантура, хумор и визуелна фантазија. Анимираниот „Пад во светот на смртниците“ е инспириран од традиционална кинеска легенда и го следи патувањето на два лика во потрага по расеаните ѕвездени духови и вистината за едно одамнешно случување.
Токму ваквата жанровска разновидност покажува дека современата кинеска кинематографија не може да се сведе на една естетика или еден тип приказна.
Кратки филмови и нови дигитални форми
Фестивалот има и специјална програма со кратки филмови од млади кинески автори.
Меѓу нив се „Под кожата“, опишан како филм создаден со употреба на вештачка интелигенција, „Јамата“, „Наспроти ветрот“ и „Црна убавина“. Програмата комбинира играни и документарни пристапи со нови форми на дигитална слика.
Со тоа фестивалот не го прикажува кинеското кино само преку традиционалниот долгометражен формат, туку допира и до технологиите што веќе го менуваат начинот на кој филмската слика се создава.
Фестивал што не останува само во Скопје
Една од позначајните особености на фестивалот е неговата децентрализирана програма.
Проекции има во Скопје, Битола, Куманово, Велес и Кочани. Во главниот град филмовите се прикажуваат во Кинотеката и во „Киноверзум“ во Кисела Вода, додека програмата гостува во Центарот за култура во Битола, Занаетчискиот дом во Куманово, „Киноверзум“ во Велес и библиотеката „Искра“ во Кочани. На пример, во Битола фестивалската програма е најавена од 5. до 8. октомври, со осум филмови и бесплатен влез на проекциите.
Со излегувањето надвор од скопскиот културен центар фестивалот добива поширок јавен карактер и можност до кинеската кинематографија да дојдат гледачи што поретко имаат пристап до вакви меѓународни филмски програми.
Кина видена преку нејзините луѓе
Во време кога Кина најчесто се појавува во јавноста низ теми поврзани со економијата, технологијата, геополитиката и глобалната трговија, филмот нуди сосема поинаква перспектива. Наместо бројки и стратегии, во кадар влегуваат семејства, љубовни врски, родители и деца, осаменост, стареење, младост, траума, надеж и човечки избори.
Токму тука културната размена добива свое најдиректно значење: непознатото престанува да биде апстрактно кога ќе добие лице, приказна, дилема и емоција.
Прв фестивал – можен почеток на традиција
Првиот Кинески филмски фестивал во Македонија е повеќе од серија филмски проекции. Со 24 проекции во 5 града и со жанровски широк избор, тој создава простор за поинакво запознавање со една од најголемите светски кинематографии.
Амбасадата на Кина уште во јули го најавуваше дебито на кинеско-македонскиот филмски фестивал како дел од пошироките културни контакти меѓу двете земји.
Доколку манифестацијата прерасне во традиција, таа може да стане уште една трајна точка на средба меѓу македонската публика и современите кинески автори.
Зашто вистинската културна размена почнува токму таму каде што престануваме да гледаме една земја само преку нејзината политика или економија – и почнуваме да ги гледаме нејзините луѓе и нивните приказни.
