Протестите во Тирана продолжија и вчера, трет ден по ред, со нови судири меѓу демонстрантите и полицијата и со сè поотворено политичко барање за оставка на премиерот Еди Рама. Албанскиот премиер порача дека нема да се повлече, додека претседателот Бајрам Бегај повика на смиреност и дијалог, а лидерот на опозициската Демократска партија, Сали Бериша, ги повика средношколците да ја бојкотираат наставата и да им се придружат на студентите.
Она што започна како студентско незадоволство поради условите на универзитетите, трошоците за образование и ограничените перспективи за работа по дипломирањето, за само неколку дена прерасна во поширок антивладин протест. Демонстрантите сега отвораат и прашања за трошоците за живот, корупцијата, социјалната нееднаквост и начинот на управување со земјата. Reuters објави дека Рама ги отфрлил барањата за оставка и изјавил дека насилството нема да го запре европскиот пат на Албанија.
Трет ден судири и 71 повреден полицаец
Во центарот на Тирана полицијата повторно употреби солзавец и водени топови, додека дел од демонстрантите фрлаа камења и други предмети и оштетуваа јавни и приватни објекти. Албанската полиција соопшти дека во текот на трите дена протести биле повредени 71 полицаец, од кои некои потешко. Според податоците објавени во четвртокот, десетици лица биле приведени или уапсени, а против дополнителен број учесници се преземени законски мерки.
Генералниот директор на Државната полиција, Скендер Хита, изјави дека полицијата го признава уставното право на мирен протест, но дека тоа право не може да служи како покритие за насилство и уништување имот. Тој ги повика родителите и наставниците да не дозволат ученици и млади луѓе да бидат вовлечени во насилни дејствија. Во соопштение на албанската Државна полиција претходно беше наведено дека само во протестите на 14 октомври биле повредени 51 полицаец.
Хита истовремено тврдеше дека само мал дел од приведените во првите денови биле студенти. Според неговата изјава, меѓу приведените во првата ноќ немало студенти, додека во втората ноќ нивниот број бил мал. Оваа оценка на полицијата е значајна и за политичката расправа околу карактерот на протестите – дали станува збор пред сè за студентско движење или за пошироко антивладино незадоволство во кое се вклучиле различни групи.
Демонстрантите: Нема повлекување без оставка на Рама
И покрај полициските интервенции, дел од демонстрантите најавија дека ќе останат на улиците. Во изјави за албанските медиуми тие порачаа дека протестите повеќе не се однесуваат само на образованието и дека барањето за оставка на премиерот станало централна политичка порака.
Рама, од друга страна, во интервју за Reuters јасно стави до знаење дека нема намера да поднесе оставка. Тој изрази подготвеност да разговара за дел од студентските барања поврзани со образованието и трошоците, но го осуди насилството и уништувањето имот. Судирот така веќе не се води само околу поединечни образовни политики, туку и околу прашањето кој ќе го одреди политичкиот правец на кризата.
Протестите се надоврзуваат на подолг период на незадоволство во Албанија. Panoptikum уште во јуни пишуваше дека протестното движење почна да прераснува од отпор кон спорен туристички проект во пошироко барање за политички промени, додека во октомври студентските барања донесоа нова генерација демонстранти на улиците. Само еден ден претходно, студентските протести во Тирана веќе прераснаа во судири со полицијата, со приведени и повредени.
Бериша повика на бојкот на наставата
Политичката температура дополнително ја крена лидерот на опозициската Демократска партија Сали Бериша, кој ги повика средношколците низ Албанија да ја бојкотираат наставата и да им се приклучат на студентите. Тој ги повика и наставниците, универзитетските професори, лекарите, медицинските сестри и претставниците на бизнисот да ја поддржат мобилизацијата.
Бериша протестите ги претстави како поширок отпор кон Владата и повторно упати серија обвинувања кон Рама за корупција, сиромаштија и злоупотреба на власта. Станува збор за политички тврдења на опозицискиот лидер, а не за независно утврдени факти. Неговото активно вклучување, сепак, дополнително ја усложнува границата меѓу студентските барања и партиската борба против владата.
Бегај повика на смиреност и понуди дијалог
Претседателот на Албанија Бајрам Бегај се обиде да заземе посредничка позиција. Тој повика на самоконтрола, одговорност и дијалог и порача дека гласот на граѓаните, особено на младите, мора да биде слушнат, но дека насилството не може да биде решение.
Бегај изрази подготвеност за разговор со демонстрантите во Тирана и во другите градови и побара од сите страни да избегнуваат чекори што би ја продлабочиле кризата. Неговиот повик доаѓа во момент кога протестите веќе ја надминаа рамката на секторски спор за образование и станаа тест за способноста на албанските институции да ја вратат политичката расправа од улицата во дијалог.
Протестите во Тирана сега се движат по две паралелни линии. На едната се конкретните барања на младите за образование, животен стандард и перспектива; на другата е директниот политички судир околу власта на Еди Рама. Колку подолго траат протестите и колку повеќе партии и институции се вклучуваат во нив, толку потешко ќе биде тие две линии да останат одвоени. Токму затоа наредните денови ќе покажат дали Албанија оди кон политички дијалог или кон ново продлабочување на конфронтацијата.
