Саудиска Арабија се соочува со нови ракетни и беспилотни напади од јеменските Хути, додека меѓународниот аеродром „Крал Калид“ во Ријад останува затворен по серијата удари во кои загинаа цивили, а стотици беа повредени. Саудиските власти ги продолжија безбедносните мерки, авиокомпаниите откажуваат летови, а министерот за енергетика принцот Абдулазиз бин Салман порача дека одговорот на кралството мора да биде соодветен на сериозноста на нападите.
Кризата веќе не е само ново поглавје од долгата војна во Јемен. Ударите врз Ријад и врз инфраструктурата од која зависи најголемиот светски извозник на нафта ја префрлаат опасноста директно во политичкиот, транспортниот и економскиот центар на Саудиска Арабија.
Нови ракети и беспилотни летала кон Саудиска Арабија
Нападите продолжија и по тешкиот викенд за саудиската престолнина. Според Reuters, Хутите и натаму употребуваат ракети и беспилотни летала против цели во Саудиска Арабија, додека саудиската воздушна одбрана пресретнува дел од проектилите.
Во нападот врз аеродромот „Крал Калид“ во саботата загинаа 13 лица, а повеќе од 300 беа повредени. Следниот ден нов удар врз патничкиот терминал однесе уште еден живот и повреди повеќе лица. Хутите ја презедоа одговорноста за нападите, а последните денови беа пријавени и обиди за напади врз други саудиски аеродроми, воени објекти и енергетска инфраструктура.
Panoptikum веќе пишуваше за повторниот напад врз аеродромот во Ријад, како и за предупредувањето за македонските државјани во Саудиска Арабија.
Аеродромот во Ријад останува затворен
Саудиската Генерална управа за цивилно воздухопловство на 12. октомври соопшти дека суспензијата на операциите на аеродромот се продолжува додека не завршат проверките на инфраструктурата и оперативната подготвеност. Официјалното соопштение на Саудиската новинска агенција ја потврдува продолжената суспензија.
Според Reuters, аеродромот се очекува да остане затворен до 17. октомври, што предизвикува сериозни нарушувања во воздушниот сообраќај. Голем број меѓународни авиокомпании ги суспендираа или скратија линиите кон Ријад, а американската Delta го одложи почетокот на планираната директна линија Атланта – Ријад за март 2027. година.
Прашањето сега не е само кога ќе се отворат пистите. Повторените удари врз еден од најважните аеродроми во регионот покажаа дека цивилниот воздушен сообраќај може непосредно да стане дел од безбедносната криза.
„Нашиот одговор мора да биде подеднакво сериозен“
Министерот за енергетика принцот Абдулазиз бин Салман, говорејќи на WPC Energy Congress во Ријад, оцени дека последните настани ги ставиле на тест инфраструктурата, институциите и отпорноста на Саудиска Арабија.
„Настаните од последните недели се сериозни, нашиот одговор мора да биде подеднакво сериозен“, порача тој, додавајќи дека енергетската безбедност не може да се зема здраво за готово.
Пораката беше испратена токму на енергетски собир што требаше да ја покаже глобалната тежина на Ријад. Наместо тоа, безбедносната криза стана една од главните теми. По нападите, дел од најпознатите директори на светските нафтени компании исчезнаа од програмата на конгресот, меѓу нив претставници на ExxonMobil, TotalEnergies, Shell, Chevron и BP.
Слабата точка не е само аеродромот
Нападите отворија многу пошироко прашање за способноста на Саудиска Арабија истовремено да ги заштити своите градови, енергетски капацитети, аеродроми и економски центри. Саудиските власти истражуваат како дел од проектилите успеале да ја пробијат повеќеслојната противвоздушна одбрана околу Ријад.
Тој проблем има и економска димензија. Престолонаследникот Мохамед бин Салман со програмата Vision 2030 со години се обидува Саудиска Арабија да ја претвори во глобален центар за инвестиции, туризам, спорт и меѓународен бизнис. Повторените ракетни напади врз главниот град го погодуваат токму чувството на стабилност врз кое се потпира таа стратегија. Анализа на Reuters предупредува дека продолжената несигурност може да влијае врз странските инвестиции и меѓународниот деловен интерес.
Енергетската безбедност повторно во центарот
Саудиска Арабија останува еден од столбовите на светскиот нафтен пазар. Затоа секој напад врз нејзината енергетска инфраструктура има значење далеку надвор од границите на кралството.
Ријад паралелно работи на зголемување на капацитетите за извоз на нафта преку копнената мрежа кон Црвеното Море, со што би ја намалил зависноста од Ормутскиот теснец. Министерот Абдулазиз најави планови извозниот капацитет на тие правци да достигне околу 10 милиони барели дневно.
Темата е особено чувствителна поради пошироката нестабилност во Заливот. Panoptikum претходно анализираше како проблемите со саудиската инфраструктура и високата цена на нафтата можат да се прелеат и врз Македонија, преку горивата, транспортот и општите трошоци за живот.
Нафтата во вторникот се тргуваше под притисок на спротивставени фактори – од една страна ризикот од ново нарушување на снабдувањето од Блискиот Исток, а од друга очекувањата за дополнителна понуда на дизел и горива од други извори. Самата нестабилност, сепак, веќе ги зголемува трошоците за транспорт и осигурување низ регионот.
Од Јемен до Ријад – конфликтот повторно се шири
Хутите со години контролираат голем дел од северниот и западниот Јемен и се поддржани од Иран. Саудиска Арабија, пак, го поддржува меѓународно признаеното јеменско раководство. По периодот на релативно намалени директни судири, борбите повторно се засилија, а нападите сега стигнуваат до најчувствителните точки на саудиската територија.
Истовремено продолжуваат и саудиските операции во Јемен, додека Иран понуди посредување, а земјите од Заливот повторно ја отвораат темата за заедничка регионална безбедност. Официјалната саудиска новинска агенција објави и заедничка осуда од Саудиска Арабија, Египет, Пакистан и Турција на нападите врз цивилната инфраструктура.
Она што се случува во Ријад затоа не може да се сведе на уште една размена на ракети во долгата јеменска војна. Нападите веќе ја допреа цивилната авијација, меѓународниот бизнис и енергетската безбедност. Доколку циклусот на напади и одмазди продолжи, прашањето нема да биде само колку долго ќе остане затворен аеродромот „Крал Калид“, туку колку далеку може да се прошири кризата што повторно го става целиот Залив под притисок.
