Оркестарот на Македонската филхармонија во четврток, 8 октомври 2026 година, со почеток во 20 часот, во Концертната сала ќе го одржи концертот „Музички код“ под диригентската палка на Борјан Цанев. Програмата носи седум увертири од Моцарт, Росини, Бетовен, Брамс, Вагнер, Верди и Шостакович – дела што на различни начини покажуваат колку многу музички свет може да биде собран во неколку оркестарски минути.
Концертот е дел од сезоната 2026/2027, а целосната програма и информациите за билетите се објавени на официјалната страница на Македонската филхармонија.
Од „Дон Џовани“ до „Моќта на судбината“
Вечерта ќе ја отвори увертирата од Моцартовата опера „Дон Џовани“, едно од оние дела во кои уште пред да започне сценското дејство се чувствува неговата драматична тежина. Следува увертирата од „Севилскиот берберин“ на Џоакино Росини, музика со сосема поинаков темперамент – подвижна, ведра и изградена врз ритмичка енергија што стана препознатлив белег на композиторот.
Оперскиот дел од програмата продолжува со Рихард Вагнер и увертирата од „Мајсторите-пејачи од Нирнберг“, како и со Џузепе Верди и „Моќта на судбината“. Четирите оперски увертири во една вечер отвораат интересна линија низ различни музички епохи и драматуршки јазици – од Моцартовиот класицизам и Росиниевата италијанска опера до монументалноста на Вагнер и драматичниот оркестарски израз на Верди.
Програмата, сепак, не е ограничена само на оперската сцена. „Кориолан“ од Лудвиг ван Бетовен е концертна увертира во која драмата е концентрирана во самиот оркестар, додека „Академска фестивалска увертира“ на Јоханес Брамс внесува поинаков карактер – свечен, духовит и раскошно оркестриран. Завршниот дел му припаѓа на Дмитриј Шостакович и неговата „Свечена увертира“, дело со непосреден симфониски блесок и силен ритмички импулс.
Увертирата како мала оркестарска приказна
Токму изборот на програмата е она што му дава јасен идентитет на „Музички код“. Увертирата историски е поврзана со отворањето на опера, балет или театарско дело, но со текот на времето прераснала и во самостојна концертна форма. Во неа композиторот често мора за кусо време да воспостави атмосфера, конфликт, ритам и карактер – понекогаш да ја најави драмата што следува, а понекогаш да создаде целосна музичка целина што може да живее независно од сцената.
Во програмата на Македонската филхармонија токму таа разновидност се слуша една по друга: од театралната прецизност на Моцарт и Росини, преку драмската напнатост на Бетовен, до широкиот оркестарски звук на Брамс, Вагнер и Шостакович. За публиката, тоа е и можност во една концертна вечер да се направи пресек низ повеќе од еден и пол век европска оркестарска традиција.
Концертот доаѓа само неколку недели откако Македонската филхармонија го отвори 49. издание на „Денови на македонска музика“ со дела од македонски композитори, продолжувајќи ја сезоната со програма свртена кон некои од најпознатите страници на европскиот симфониски и оперски репертоар.
Борјан Цанев повторно пред оркестарот
Со „Музички код“ пред Македонската филхармонија повторно застанува Борјан Цанев, диригент со долга професионална врска со оркестарот. Дипломирал на Факултетот за музичка уметност во Скопје, магистрирал на Државната музичка академија во Софија, а во 2000 и 2001 година се усовршувал на Кралскиот музички колеџ во Лондон. Таму работел со диригенти како сер Сајмон Ратл, Даниеле Гати и Јанош Фурст, а ја добил и наградата „Аугуст Манс“ за најдобар млад диригент.
Во неговата биографија се вбројуваат настапи со Лондонскиот симфониски оркестар, Софиската и Краковската филхармонија, Северночешката филхармонија и повеќе други европски и азиски ансамбли. Со Македонската филхармонија има долгогодишна соработка како диригент, а во 2015 година го предводеше оркестарот и на неговото прво гостување во САД, со концерти во Њујорк. Подетална биографија е достапна на официјалната страница на Филхармонијата.
Цанев паралелно се занимава и со педагошка работа и е дел од академскиот кадар на Факултетот за музичка уметност во Скопје. Неговата врска со оркестарот, затоа, не е само дел од минатото на институцијата, туку продолжува и низ актуелните концертни сезони.
Македонската филхармонија во последниот период е присутна и во програми што ги спојуваат различните музички традиции и генерации – меѓу нив беше и септемврискиот настап со Хосе Карерас во Скопје. „Музички код“ на 8 октомври се враќа кон самото јадро на симфонискиот репертоар: оркестарот, диригентот и музика создадена да го отвори сценското дејство, а која одамна живее и сопствен концертен живот.
