Со симфониски концерт на 17 септември 2026 година, во Концертната сала на Македонската филхармонија во Скопје, беше отворено 49. издание на фестивалот „Денови на македонска музика“. Оркестарот настапи под диригентската палка на Иван Еминовиќ, со мецосопранистката Сара Јанева како солистка, во програма составена целосно од дела на македонски композитори.
Концертот, кој започна во 20 часот, донесе четири композиции создадени во различни периоди од развојот на современото македонско музичко творештво: „Циклус песни“ од Стојан Стојков од 2004 година, „Темпера 3“ од Тома Прошев од 1968 година, увертирата „Храдебни“ од Горан Начевски од 1997 година и Концертот за симфониски оркестар „Ремикс“ од Гоце Гавриловски од 2012 година. Програмата и учесниците се наведени и во официјалната најава на Македонската филхармонија.
Македонската музика низ неколку генерации
Изборот на композициите му даде на концертот поширок контекст од еднократно фестивалско отворање. Од „Темпера 3“ на Тома Прошев, создадена во 1968 година, до „Ремикс“ на Гоце Гавриловски од 2012 година, програмата опфати повеќе од четири децении македонско оркестарско творештво. Во таа временска линија се најдоа и музичкиот јазик на Стојан Стојков и увертирата на Горан Начевски, создавајќи програма во која различни авторски генерации се сретнаа на иста сцена.
Тоа е и една од суштинските функции на „Денови на македонска музика“ – фестивал што не ја третира домашната музичка продукција како пригодна содржина, туку како жив репертоар што повторно треба да се изведува, слуша и преиспитува. Годинешното, 49. издание започна токму со голем симфониски состав, што на композициите им ја даде звучната широчина за која се создадени.
Фестивалот е посветен на промоцијата и афирмацијата на македонското современо музичко творештво, а отворањето на годинашното издание со Филхармонијата беше најавено и како средба со дела на композитори од различни генерации. За 49. издание и неговото отворање извести и Македонската радио-телевизија.
Сара Јанева – македонски глас со европска сцена
Солистичкиот дел на вечерта ѝ припадна на Сара Јанева, лирски мецосопран чиј професионален пат во последните години сè поизразено се развива меѓу Македонија и европските оперски сцени. Додипломските студии ги завршила во 2022 година на Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на проф. Весна Ѓиновска-Илкова, а потоа учествувала на Летната оперска академија на маестро Џорџ Пехливанијан во Блед.
Од 2024 година Јанева е поврзана со Швајцарското оперско студио при Високата школа за уметности во Берн, каде што нејзина менторка е Малин Хартелиус. Нејзиниот професионален развој и студиите во Швајцарија се документирани и во профилот на Високата школа за уметности во Берн.
Во Театарот Бил-Солотурн таа ги добива своите први професионални солистички ангажмани, а во 2025 година настапува како Анио во Моцартовата „Помилувањето на Тито“ и како Втората дама во „Волшебната флејта“. Во нејзиниот понов концертен пат се и изведбите на „Стабат матер“ од Перголези и Дворжак, како и солистичките концерти во Берн и во црквата „Св. Софија“ во Охрид, со програма посветена на македонски композитори.
Токму таа врска меѓу меѓународното усовршување и враќањето кон домашниот репертоар му даде дополнителна тежина на нејзиниот настап на „Денови на македонска музика“. Наместо македонската музика да остане затворена во локален фестивалски круг, ваквите изведувачи ја носат со себе и во поширокиот европски музички простор.
Иван Еминовиќ зад диригентскиот пулт
Со оркестарот диригираше Иван Еминовиќ, музичар со долгогодишно искуство во симфонискиот, оперскиот и балетскиот репертоар. Музичкото образование го започнал во Скопје, најпрвин како пијанист, а оркестарско диригирање студирал на Факултетот за музичка уметност во класата на проф. Саша Николовски-Ѓумар. Дипломирал во 2010 година, а две години подоцна магистрирал со изведба на операта „Рита“ од Гаетано Доницети.
Неговото диригентско портфолио опфаќа продукции како „Травијата“, „Набуко“, „Севилскиот бербер“, „Кавалерија рустикана“, „Риголето“, „Евгениј Онегин“, „Дон Џовани“, „Турандот“, балетот „Жизел“ и Моцартовиот „Реквием“. Во 2018 година диригирал и со Сараевската филхармонија на отворањето на фестивалот „Башчаршиски ноќи“, настап документиран и во архивата на Радио Сараево.
Фестивал што го враќа домашниот репертоар на сцената
Концертот на Македонската филхармонија го отвори 49. издание на „Денови на македонска музика“ со јасно поставен фокус: македонската музика да се слуша во изведба што ѝ припаѓа на големата концертна сцена. Четирите дела во програмата не доаѓаат од ист период, ниту од ист композиторски јазик, но токму во тоа се гледа широчината на традицијата што фестивалот речиси половина век ја одржува присутна.
Во една вечер се сретнаа творештвото на автори од различни генерации, искуството на еден диригент со значаен оперски и симфониски репертоар и гласот на млада македонска мецосопранистка која веќе гради европска кариера. За фестивал посветен на домашното музичко создавање, таквата средба е можеби и најприродниот начин да започне ново издание.
