Хосе Карерас вечер, 1. септември 2026. година, повторно ќе пее пред македонската публика – овојпат на плоштадот „Македонија“ во Скопје. Концертната програма почнува во 20 часот, влезот е бесплатен, а светски познатиот тенор ќе настапи во рамките на одбележувањето на 35 години независност на Македонија, заедно со Македонската филхармонија и голема група македонски музички имиња. Официјалната програма на одбележувањето го најавува настапот како „José Carreras & Macedonian All-Stars“.
На сцената се најавени Влатко Стефановски, Каролина Гочева, Калиопи, Ана Дурловски, Игор Дурловски, Дешира Амети-Крлиу, Наум Петрески, Сузана Спасовска, Маја Оџаклиевска и Миле Кузмановски. Ваквиот состав намерно ги спојува операта, популарната, рок и традиционалната музика, а Карерас доаѓа како централното меѓународно име на вечерта.
Од Античкиот театар до плоштадот „Македонија“
За македонската публика ова не е прва средба со Карерас. На 12. јули 2005. година тој го отвори 45. издание на „Охридско лето“ во Античкиот театар, во придружба на Македонската филхармонија, сопранистката Тина Горина и диригентот Давид Хименез. Настапот остана запаметен како еден од оние концерти што со години подоцна се користат како мерка за големината на фестивалските вечери. Карерас таа вечер шест пати се враќал на бис.
21 година подоцна, сценографијата е сосема поинаква. Наместо акустиката и каменот на Античкиот театар, Карерас ќе пее во центарот на Скопје, пред публика за која нема влезници и однапред определен број места. Тоа ја менува и природата на настанот: од престижна фестивалска гала-вечер во масовен концерт на отворено, со повеќе музички жанрови и со програма замислена како дел од пошироко државно одбележување.
Токму тука е и најинтересниот тест на вечерта. Гласот и репертоарот на Карерас доаѓаат од свет во кој тишината пред првиот тон е речиси дел од музиката, додека големиот градски плоштад функционира според сосема друга логика. Како ќе се сретнат тие два света – оперската концертна дисциплина и масовниот јавен спектакл – ќе биде една од особеностите на скопскиот настап.
Охрид останал во неговото сеќавање
Карерас самиот не ја третира Македонија како уште една точка на концертната карта. Тој истакнува дека од настапот во 2005. година го памети неповторливиот амбиент на Охрид и топлината со која бил пречекан. За македонската музика зборува со почит, опишувајќи ја како традиција со силно чувство за мелодија и емоција.
Тоа е интересен детал затоа што Карерас во текот на кариерата минал низ речиси сите адреси што во оперскиот свет се изговараат со особена тежина. Од барселонскиот „Лисеу“, преку Миланската скала, Метрополитен опера во Њујорк, Виенската државна опера и Кралската опера во Лондон, неговиот професионален пат одамна ја надмина рамката на една национална или европска кариера. За пошироката публика, пак, неговото име е неразделно поврзано со „Трите тенори“ – концертниот феномен што го создаде со Лучијано Павароти и Пласидо Доминго и што во 1990-тите ја доближи операта до публика која дотогаш ретко влегувала во оперските сали.
Зад таа биографија постои и втора, подлабока линија. По дијагнозата со леукемија во 1987. година и успешното лекување, Карерас го насочи дел од својот јавен авторитет кон борбата против болеста. Денес Фондацијата „Жозеп Карерас“ за борба против леукемијата поддржува истражувања, регистри на донори и програми за пациентите. Тоа е дел од неговата јавна биографија што одамна живее паралелно со музиката.
Од распродаден Дубровник директно кон Скопје
Карерас во Скопје не пристигнува по долг период надвор од сцената. Само неколку дена претходно, на 27. август настапи пред катедралата во Дубровник со Дубровничкиот симфониски оркестар, под диригентство на Давид Хименез, и со сопранистката Душица Бјелиќ. Концертот беше распродаден, а програмата се движеше меѓу оперските класици, италијанските и шпанските песни и мелодиите што со години се дел од неговиот концертен репертоар. Според извештаите од Дубровник, публиката го вратила на бис трипати. Градот Дубровник го опиша настапот како средба на светската музичка уметност со историскиот простор на градот.
Таа непосредна концертна активност му дава дополнителна тежина и на скопскиот настап. Публиката нема да гледа само име од историјата на светската опера, туку пејач кој на 79 години и натаму излегува на големи сцени и го носи сопствениот репертоар пред нови генерации слушатели.
Вечер во која различни музички светови ќе делат иста сцена
Концептот на скопскиот концерт е необичен токму поради ширината на програмата. Влатко Стефановски, Каролина, Калиопи, оперските гласови Ана и Игор Дурловски и Дешира Амети-Крлиу, како и Наум Петрески, Сузана Спасовска, Маја Оџаклиевска и Миле Кузмановски не доаѓаат од ист музички простор. Заедничката сцена со Карерас и Македонската филхармонија затоа нема да биде класична оперска вечер, туку пресек на повеќе генерации и различни облици на македонската музичка култура.
Пред 21 година, македонската публика го испрати Карерас од Античкиот театар со серија бисови. Вечер средбата се повторува во Скопје, во поинаков простор, пред поинаква публика и во поинаков формат. Она што останува исто е ретката можност еден од гласовите што ја одбележаа светската оперска сцена во втората половина на 20. век повторно да се слушне во Македонија – овојпат под отворено небо, во самиот центар на главниот град.
