Србија денеска гласа на предвремени парламентарни избори со излезност што уште од утринските часови значително ги надминува бројките од изборите во 2023. година. Според најновите податоци на ЦеСИД и „Ипсос“, до 14 часот гласале 46,4 отсто од запишаните избирачи. Проценката е направена врз основа на обработени 84% од податоците. Претходно, официјалниот пресек до 12 часот покажуваше излезност од 34,55% додека ЦРТА процени дека до 13 часот гласале 41,1% од избирачите. Новата бројка од 46,4% потврдува дека високиот одѕив продолжува и во раните попладневни часови.
За споредба, до 13 часот на парламентарните избори во декември 2023. година гласале 26,6% од избирачите. Разликата покажува силна мобилизација на гласачкото тело, иако самата излезност не кажува кому ќе му припаднат гласовите и не може однапред да се претвори во изборен резултат.
На предвремените избори граѓаните избираат 250 пратеници во Народното собрание, а гласачките места се отворени до 20 часот. Изборниот ден доаѓа по кампања во која главното политичко внимание беше насочено кон листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ и Студентската листа „Студентите победуваат“, произлезена од поширокото студентско и граѓанско движење.
Panoptikum претходно пишуваше дека токму излезноста може да стане една од клучните бројки на изборниот ден, особено по анкетите што даваа различна слика за односот меѓу двата највидливи политички блока.
Вучиќ гласаше по долго чекање во Нов Белград
Александар Вучиќ, носител на листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“, гласаше во Нов Белград, каде што пред избирачкото место уште од утрото имало долга редица. Според медиумските извештаи, на ред за гласање чекал речиси два часа.
По гласањето изјави дека ќе ја прифати волјата на избирачите без оглед на исходот. „На избори можете да победите или да изгубите“, порача тој, додавајќи дека во случај на пораз резултатот ќе биде признаен, а во случај на победа, како што рече, нема да дозволат таа да им биде одземена.
Неговата изјава дојде во момент кога високата излезност веќе стана централна тема на изборниот ден. Таа е особено значајна по неколкумесечната политичка мобилизација во Србија и по масовниот завршен собир на Студентската листа во Белград.
Остар разговор со хрватски новинари
По гласањето вниманието го привлече и разговорот на Вучиќ со хрватски новинари. На прашањето дали е подготвен да ја промени реториката кон Хрватска и да придонесе за подобри односи меѓу двете земји, тој одговори дека очекува подобри односи, но ги обвини хрватските медиуми за мешање во српските избори и во внатрешнополитичките прашања.
„Ова се српски, а не хрватски избори“, им порача Вучиќ.
Кога новинар побара конкретен пример или доказ за таквото мешање, Вучиќ одговори дека е доволно да се погледнат хрватските медиуми, кои ги обвини за навреди и невистини. Станува збор за негови тврдења и оценки – не за независно утврдени факти за мешање на Хрватска во изборниот процес.
ЦРТА и ЦеСИД пријавуваат неправилности
Покрај високата излезност, набљудувачките организации известуваат и за неправилности на дел од гласачките места. ЦеСИД соопшти дека до 11 часот добил повеќе од 120 пријави на примерок од 750 гласачки места, меѓу кои случаи поврзани со тајноста на гласањето, фотографирање на ливчињата, користење мобилни телефони и групно гласање.
ЦРТА, пак, соопшти дека фотографирање гласачки ливчиња било забележано на четвртина од набљудуваните места, а во Белград на повеќе од половината од нив. Организацијата соопшти и дека во Ветерник поднела пријава до полицијата поради сомневање за купување гласови и шема позната како „бугарски воз“.
Овие наводи се дел од набљудувањето на изборниот ден и не треба автоматски да се читаат како конечна оценка за целиот изборен процес. Републичката изборна комисија претходно соопшти дека гласањето на голем број места се одвива без инциденти и дека најголемиот практичен проблем во утринските часови биле редиците и турканиците предизвикани од големиот интерес.
Гласање и во Скопје
Изборите се следат и од Македонија. Пред Амбасадата на Србија во Скопје, каде што гласаат српски државјани, беа забележани различни политички очекувања. Дел од гласачите изразиле поддршка за студентската листа, други упатиле критики кон студентското движење, а дел зборувале за потребата изборниот исход да биде прифатен мирно.
Со 46,4% излезност до 14 часот одѕивот останува највпечатливиот податок од досегашниот тек на изборниот ден. Тој покажува дека изборите мобилизирале голем дел од српското избирачко тело, но сè уште не кажува кој политички блок има предност. Следните пресечни податоци за излезноста и, подоцна, првите резултати ќе покажат како оваа мобилизација се преточила во гласови.
Пред изборите, Panoptikum ја следеше и големата разлика меѓу објавените анкети за студентите и Вучиќ. Денешниот одѕив покажува зошто тие мерења не можеа сами да дадат сигурен одговор за исходот.
