Хеви метал: гласна, жестока и комплексна музичка култура
Хеви металот е жанр на рок музиката кој се одликува со агресивен и жесток ритам, засилен и дисторзиран звук на гитара, претенциозни текстови и често виртуозна свиречка техника. Тој не е само музички правец, туку цела култура со сопствен звук, сценски настап, визуелен стил и публика што го доживува како идентитет.
Heavy metal-от се појавил во 70-тите години на 20. век
Хеви металот се појавил во 70-тите години на 20. век, а неговите корени се наоѓаат во хард рокот, кој помеѓу 1967 и 1974 година се развивал како поагресивна, потешка и често побрза мешавина на блузот и рокенролот. Од хеви металот подоцна еволуирале голем број поджанри, секој со свои правила, естетика и публика.
Се карактеризира со звук во кој доминираат гитара, тапани, силни ритми и класични, блузерски или симфониски примеси. Гитарата е клучниот инструмент, а дисторзијата на гитарскиот звук се користи за создавање моќен, „тежок“ звук. Изобличениот звук е едно од главните обележја на хеви металот. Подоцна, во жанрот почнуваат да доминираат и многу покомплексни соло делници и гитарски рифови.
Состав на групите
Хеви метал групите најчесто се составени од тапанар, басист, ритам гитарист, соло гитарист и пејач, кој не мора да свири на некој од инструментите. Во одделни жанри се користат и клавијатури. Некои поджанри ги занемаруваат, но со развојот на нови металски правци клавијатурите стануваат сè попопуларни.
Хеви метал гитаристите користат техники како свип-пикинг, тепинг и други усовршени начини на брзо свирење. Кај многу поджанри, виртуозноста ја потиснува едноставноста. Како последица на брзиот технолошки развој, се појавуваат и многу нови начини на создавање вештачки, обработен и експериментален гитарски звук.
Стил на пеење
Пејачите во металот стилски значајно се разликуваат. Нивните способности се движат од мултиоктавни, речиси оперски вокали до намерно рапаво и агресивно пеење. Во живите настапи, гласноста често се смета за една од најважните карактеристики на жанрот.
Во секој од поджанрите на хеви металот една или повеќе карактеристики изостануваат, па тие во помала или поголема мера се разликуваат од оригиналниот стил. Според AllMusic, во мноштвото разни жанри и поджанри на рокенролот, токму во хеви металот гласноста, мачизмот и театралноста се доведени до крајност.
Карактеристично е дека во хеви металот некогаш се забележува и пренагласено влијание на класичната музика – вградување на делови инспирирани од дела на барокни, романтичарски и модернистички композитори, како Бах, Паганини, Вагнер, Бетовен, а во помала мера Моцарт и Хајдн.
Експертите, како и некои метал музичари, го потенцираат користењето на тритонот – дисонантен интервал кој се состои од основна нота и повишена четврта или снижена петта. Овој интервал создава „тежок“, вознемирувачки звук, поради што во одредени историски толкувања се поврзува со изразот Diabolus in Musica, односно „ѓавол во музиката“. Тритонот, преку блуз скалата и гитарските рифови, станува важен дел од металската традиција.
Движења на телото, имиџ, стил
Постојат неколку движења што се универзални во метал културата, меѓу кои се headbanging, односно нишање и удирање со глава, moshing, односно „шуткање“, како и разни гестикулации со рака, особено познатите „рогови“. Тука се и скокањето од бина во публиката, свирењето „воздушна гитара“ и сурфањето по публиката.
Мошне важен аспект на хеви металот е визуелниот стил, односно имиџот. Во соработка со хеви метал музичари, многу уметници настојуваат преку разновиден настап во јавноста да ја привлечат публиката и потенцијалните купувачи. Многумина сметаат дека хеви металот е еден од уметнички најсложените музички жанри, затоа што ги обединува звукот, сценскиот настап, обвивките на албумите, темите во текстовите и начинот на облекување на членовите на групата.
Теми на песните
Темите на темнината, злото, моќта и апокалипсата често се толкуваат како реакција на „мирот и љубовта“ од хипи културата во 1960-тите. Може да се каже дека хеви металот се развил и како контракултура во која светлината се заменува со темнина, а среќниот крај на попот со поголема драматичност и суровост.
Многу критичари го обвинуваат жанрот за величење на негативните аспекти на реалноста. Историчарите на рок музиката, пак, посочуваат дека хеви металот од западната поп музика ги презел елементите на ескапизмот, односно бегството од стварноста, видливо во футуристичките и фантастичните текстови. Од афроамериканскиот блуз ги прифатил пореалистичните елементи, видливи низ темите на загуба, депресивност и осаменост.
Акцентот често е ставен на војната, нуклеарното уништување, загадувањето на животната средина, како и на политичката и верската пропаганда. Овие теми понекогаш се поедноставени поради фактот дека поетскиот речник на хеви металот често се движи околу дихотомиите светлина-темнина, надеж-безнадежност и добро-зло.
Препород на хеви металот
Во средината на првата деценија на 21. век започнува препород на хеви металот, со групи чија музика е под силно влијание на пионерите на жанрот од 70-тите години – Led Zeppelin, Black Sabbath и Deep Purple. Во овие нови групи спаѓаат Wolfmother, Illuminati, Witchcraft, The Sword, Witch и ирската група Answer. Тие добиваат значаен простор во списанијата за популарна музика, а андерграунд металот продолжува да се развива и станува сè попопуларен.
Можеби една од најуспешните понови групи што изведува „вистински метал“ е британската пауер метал група DragonForce, а Children of Bodom, активна веќе цела деценија, исто така станува позната во светски размери.
Неколку повторни собирања на пионерски хеви метал групи дополнително го подгреаа интересирањето за класичниот метал. Повторното собирање на Black Sabbath во 1997 година, на Iron Maiden во 1999 и на Judas Priest во 2003 година, како и на други групи, го насочи вниманието на помладата публика кон постарите состави.
Металци
Луѓето што слушаат хеви метал музика најчесто се нарекуваат „металци“. Тие следат различни стилови и жанри, но главно се идентификуваат со металската музика, нејзиниот звук, облекување, симболика и чувство на припадност. Како и во секоја субкултура, постојат различни групи, генерации и ставови, од традиционални слушатели до љубители на екстремните поджанри.
Дел од металската публика се задржува на традиционални верувања пренесени од семејството, како христијанството или исламот, додека други отстапуваат од нив и се врзуваат за алтернативни духовни, естетски или провокативни симболи. Во металската визуелна култура можат да се забележат различни знаци, пентаграми, мрачна иконографија, графити и бројки како 666, но тие не секогаш имаат буквално религиско значење. Често се дел од сценскиот имиџ, провокацијата или естетиката на жанрот.
Хеви металот и неговите поджанри
Хеви метал во потесна смисла, со групи како Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple, Iron Maiden, Judas Priest, Helloween и Saxon, настанал кон крајот на 70-тите и на почетокот од 80-тите години во Англија, во рамките на новиот бран на британскиот хеви метал. Го карактеризираат мелодичен гитарски звук и високи, продорни вокали.
Пауер метал е за нијанса побрз и помелодичен од класичниот хеви метал, со малку потежок звук на ритам гитарите. Типични претставници се Blind Guardian, HammerFall и DragonForce.
Прогресивен метал, со групи како Dream Theater, се одликува со непарни ритми, сложени рифови, долги композиции и виртуозни соло делници.
Треш метал, со групи како Metallica, Megadeth, Slayer, Anthrax, Sepultura, Sodom, Kreator и Pantera, настанал на почетокот од 80-тите. Музиката е сурова, помалку се потпира на мелодијата, а повеќе на жестокоста. Чести се социјалните и бунтовничките теми.
Спид метал, со групи како Helloween, Running Wild и Grave Digger, е побрз од хеви металот, но ја задржува неговата мелодичност.
Блек метал има брз, тежок и мрачен звук. Посебно е популарен во скандинавските земји, а стиховите понекогаш содржат антихристијански или силно провокативни пораки.
Дет метал се одликува со екстремно брутален звук, техничка виртуозност, длабоки вокали и текстови што често се тешко разбирливи.
Дум метал е бавен, длабок и тежок, со нагласена меланхолија и темна атмосфера. Во него се препознаваат групи како My Dying Bride, Anathema и Amorphis.
Готик метал настанал со симбиоза на готик културата и металот. Звукот е бавен, длабок и мелодичен, а чести се високи женски вокали.
Симфониски метал е близок до готик металот, но е помелодичен, попевлив и често користи оркестарски аранжмани, хорски делови и класични музички влијанија.
Њу метал настанал под влијание на хардкорот, хип-хопот и алтернативниот метал. Има тежок гитарски звук, испрекинати ритми и значително поразбирливи вокали.
Пост метал е мешавина на хеви метал и пост-рок, со влијанија од слаџ металот, долги атмосфери, градење напнатост и постепена експлозија на звук.
Грајндкор настанал со фузија на панкот и треш-дет металот. Се одликува со екстремно брз, тежок и брутален звук и агресивни, често неразбирливи вокали.
Индустриски метал настанал со фузија на металот и индустриската музика. Типични претставници се Ministry, Rammstein и KMFDM.
Металкор настанал со фузија на хардкор панкот и екстремниот метал. Го карактеризираат агресивни рифови, енергични вокали и чести ритмички прекини.
Слаџ метал е мешавина на дум металот и хардкор панкот, со валкан, тежок и бавен звук.
Стоунер метал комбинира елементи на психоделичен рок, блуз рок, дум метал и традиционален хеви метал.
