Европскиот автомобилски пазар во септември испрати две пораки што тешко можат да се сведат на обична месечна статистика. Целосно електричните автомобили за првпат во 2026 година имаат поголем кумулативен пазарен удел од бензинците во Европската Унија, додека кинескиот BYD во првите девет месеци ја престигна Tesla според бројот на новорегистрирани автомобили во ЕУ. Во исто време, дизелот продолжува да се повлекува кон маргините на пазарот.
Во септември во ЕУ биле регистрирани 971.048 нови патнички автомобили, или 9,3% повеќе отколку во истиот месец минатата година. Од јануари до септември вкупниот број достигнал 8.517.059 возила, што претставува раст од 5,7%. На поширокиот европски пазар, кој ги опфаќа и Обединетото Кралство и земјите од ЕФТА, регистрациите во септември пораснале за околу 10% и достигнале 1,36 милиони возила. Податоците се објавени во најновиот пресек на Европската асоцијација на производители на автомобили – ACEA.
Електричниот автомобил веќе има поголем удел од бензинецот
Највидливата промена не е само во растот на вкупната продажба, туку во тоа какви автомобили избираат европските купувачи. Во првите девет месеци од 2026. година целосно електричните автомобили на батерии достигнале удел од 22,7% во новите регистрации во ЕУ. Бензинските автомобили се спуштиле на 21,2%.
Разликата не е огромна, но симболички е значајна. Пред само една година електричните автомобили имале 16,1% од пазарот, додека бензинците сè уште биле далеку пред нив. Сега нивните позиции се заменети. Регистрациите на целосно електрични автомобили во првите девет месеци пораснале за 48,5%, на 1.931.465 возила. Особено силен раст е забележан во Франција и Германија, двата пазари што имаат голема тежина во европската автомобилска индустрија.
Сепак, најголем дел од европскиот пазар сè уште не им припаѓа на целосно електричните автомобили. Хибридите без приклучок остануваат најголемата поединечна категорија со 36,3% од регистрациите, додека plug-in хибридите имаат околу 10,1%. Тоа покажува дека електрификацијата не се одвива по една единствена линија – дел од купувачите преминуваат директно на батериски погон, а друг дел избира хибрид како преодна технологија.
Тоа е продолжение на трендот што Panoptikum го следи во текот на целата година. Уште во јуни, кога секој петти нов автомобил во ЕУ веќе беше целосно електричен, беше јасно дека центарот на европскиот пазар почнува да се поместува. Денес тој процес е уште повидлив.
Дизелот се повлекува многу побрзо
Ако електричните автомобили се приказната за растот, дизелот е приказната за исчезнувањето на една некогаш доминантна технологија. Во првите девет месеци од годинава дизелските автомобили учествувале со само 7,1% во новите регистрации во ЕУ.
Пред една деценија ваков удел би изгледал речиси незамисливо. Дизелот долго беше еден од столбовите на европскиот автомобилски пазар, особено кај поголемите семејни автомобили, службените флоти и возачите што минуваат многу километри. Построгите правила за емисии, променетата понуда на производителите и растот на хибридните и електричните модели постепено ја променија таа слика.
Во исто време, високите цени на горивата и државните стимули во дел од големите европски пазари дополнително ја менуваат пресметката на купувачот. Се забележува дека силниот раст на електричните автомобили во Франција и Германија оди паралелно со проширената понуда и со мерките што ја намалуваат разликата во почетната цена.
BYD ја престигна Tesla – но бројката бара важна забелешка
Втората голема промена се случува меѓу производителите. BYD во периодот јануари-септември регистрирал 206.002 нови патнички автомобили во Европската Унија, што е раст од 154,4% во однос на истиот период минатата година. Tesla во истиот период стигнала до 188.035 регистрации, со раст од 68,9%.
Со тоа BYD го престигна американскиот производител во кумулативниот биланс за првите девет месеци. Важно е, сепак, да се чита што точно покажува оваа споредба: статистиката ги опфаќа сите новорегистрирани патнички автомобили на двете компании, а не само целосно електричните модели. BYD во Европа продава и plug-in хибриди, додека понудата на Tesla е целосно електрична. Затоа резултатот зборува за позицијата на брендовите на автомобилскиот пазар, а не за директна споредба само на BEV продажбата.
Во самиот септември Tesla повторно била поголема: во ЕУ регистрирала 45.866 автомобили, наспроти 28.309 на BYD. Тоа покажува дека трката е подинамична отколку што сугерира едноставната констатација дека еден производител го престигнал другиот.
За Panoptikum оваа промена има и непосреден македонски контекст. BYD од почетокот на октомври е присутен и на домашниот пазар со седум електрични и plug-in хибридни модели. Неговиот влез во Македонија доаѓа токму во период кога компанијата забрзано го проширува европското присуство.
Кинеските марки повеќе не се европска маргина
BYD е само највидливиот пример за поширока промена. Chery, SAIC, Leapmotor и други кинески производители исто така бележат силен раст. Според Bloomberg Intelligence, регистрациите на кинеските марки во Европа од почетокот на годината се повеќе од двојно зголемени. Во септември Chery речиси тројно ги зголемил регистрациите на годишно ниво, а неговиот удел на поширокиот европски пазар достигнал 3,9%.
Тоа ја менува природата на европската автомобилска конкуренција. За Volkswagen, Stellantis, Renault, BMW и другите традиционални производители, електрификацијата веќе не е само задача поврзана со емисиите и регулативите. Таа станува борба за цена, технологија, производство и пазарен удел против компании што пристигнуваат со голем производствен капацитет и сè поширока понуда.
Токму затоа сегашните бројки се поважни од една добра продажна година. Во текстот „Европа забрзано оди на струја, но битката за електричниот автомобил допрва почнува“ веќе го поставивме прашањето што сега станува уште појасно: Европа не решава само каков автомобил ќе вози, туку и кој ќе го произведува.
Септемвриската статистика покажува дека промената веќе се гледа во салоните. Електричните автомобили го надминаа уделот на бензинците, дизелот се повлекува, хибридите остануваат најмасовниот избор, а кинеските компании земаат сè поголем дел од пазарот. Следната фаза на европската автомобилска транзиција затоа нема да биде само технолошка. Ќе биде и индустриска – со директно прашање кој ќе ја задржи вредноста, производството и купувачот во новата автомобилска ера.
Извори
– ACEA – European Automobile Manufacturers’ Association
ACEA – статистика за регистрации на патнички автомобили
– Reuters, 22 октомври 2026
– Reuters, 1 октомври 2026
– Reuters, 16 октомври 2026
– ACEA Pocket Guide 2026
За самиот напис, ACEA треба да биде примарен извор, а Reuters да служи за дополнителен контекст и независна проверка. Домашните медиуми што ги испрати можат да останат само како почетна трага за темата, не како извори во објавениот текст.
