Европскиот авиосообраќај повторно беше погоден од серија закани за поставени бомби, поради кои повеќе патнички авиони беа пренасочени, принудно слетаа или продолжија кон своите дестинации под засилени безбедносни мерки. Инцидентите се проширија од Ирска и Франција до Италија, Белгија, Австрија, Чешка и Бугарија, а досегашните проверки не потврдија присуство на експлозивни направи.
Станува збор за втор ваков бран во текот на неделата. Најмалку 25 летови биле погодени од закани или безбедносни интервенции, а меѓу засегнатите авиокомпании се Aer Lingus, Finnair, LOT и Wizz Air.
Летот Даблин – Рим пренасочен кон Франција
Еден од најзабележливите случаи беше летот EI402 на Aer Lingus од Даблин кон Рим. Авионот беше пренасочен кон аеродром во Евре, западно од Париз, каде безбедно слета. Според објавените информации, во авионот имало 151 патник и шестмина членови на екипажот и никој не бил повреден.
Закани добија и два лета на Finnair од Хелсинки – кон Рим и кон Виена. Италијанските воздухопловни сили биле ангажирани во обезбедувањето на еден од летовите, додека полската LOT потврди безбедносна проверка на авион што летал од Варшава кон Брисел. По прегледот не биле пронајдени сомнителни предмети.
Во Бугарија безбедносните аларми погодиле три лета. Два авиона што патувале од Копенхаген и Мадрид слетале во Софија, додека лет од Лондон бил пренасочен кон Пловдив. Чешката полиција, пак, добила закани поврзани со четири авиони на пат кон Прага, при што првичната процена била дека веродостојноста на заканите е мала.
Заканите кон Рим пристигнале по електронска пошта
Нови детали се појавија за заканите насочени кон летови за Рим. BBC и Aeroporti di Roma известуваат дека заканите биле испратени по електронска пошта, а пораките биле потпишани со име на група што се претставила како „Борци на машката држава“.
Ова сепак не значи дека италијанските власти веќе го утврдиле идентитетот на лицата што ги испратиле пораките или дека е потврдено постоењето на организирана група зад целиот европски бран. Засега е потврдено само името со кое се потпишале испраќачите на конкретните пораки поврзани со Рим. Двете закани за авиони што пристигнувале во италијанската престолнина се покажале како лажни.
Нема утврден заеднички образец
Клучното прашање останува дали повеќето закани се дел од координирана операција или станува збор за повеќе одделни случаи. Засега нема јавно потврден одговор.
Не е утврден јасен образец ниту кај избраните авиокомпании ниту кај маршрутите. Заканите за бомби во авиосообраќајот вообичаено се ретки и најчесто се покажуваат како лажни, но нивното концентрирање во краток период создава сериозен оперативен проблем: секоја дојава мора да се третира како потенцијално реална додека безбедносните служби не утврдат поинаку.
Токму затоа последиците се реални дури и кога експлозив не постои. Се менуваат рути, се затвораат делови од аеродроми, се активираат полициски и противпожарни екипи, а во одредени случаи и воено воздухопловство. Патниците остануваат во неизвесност, додека авиокомпаниите и контролата на летање мора да приспособуваат цел синџир од поврзани летови.
Европа веќе е чувствителна на хибридните закани
Серијата дојави пристигнува во период на висока безбедносна чувствителност во Европа. Неколку европски влади во изминатиот период јавно ја обвинуваа Русија за саботажни и други хибридни активности, додека Москва ги отфрла таквите обвинувања. Сепак, во актуелниот случај нема објавен доказ што овие закани за авиони директно ги поврзува со Русија, Иран или друга држава.
Таа разлика е суштинска. Panoptikum претходно пишуваше за предупредувањата на европските разузнавачки служби за саботажни и хибридни операции, но актуелниот бран лажни дојави сè уште нема јавно утврден сторител ниту единствена потврдена позадина. Поврзувањето со пошироките геополитички конфликти засега останува контекст за истрагите, а не доказ за одговорност.
До вечерните часови имаше извештаи дека во некој од погодените авиони е пронајден експлозив. Авиосообраќајот продолжува, но серијата инциденти покажува колку една порака испратена од непознат испраќач може за неколку минути да активира безбедносен механизам што опфаќа авиокомпании, аеродроми, полиција и воени сили во повеќе држави.
