Владата вчера го усвои Предлогот за измени и дополнувања на Буџетот за 2026. година, второ прекројување на државната каса годинава. Со новата проекција приходите се намалуваат на 374,2 милијарди денари, а расходите на 420,5 милијарди денари, додека планираниот буџетски дефицит останува на истото ниво. Предлогот допрва треба да ја помине постапката во Собранието.
Во однос на рамката по првиот ребаланс, приходите се намалуваат од околу 379,5 на 374,2 милијарди денари – за приближно 5,3 милијарди денари, односно околу 86 милиони евра. Речиси исто се коригира и расходната страна: од околу 425,8 на 420,5 милијарди денари. Тоа значи дека Владата не го проширува планираниот јаз меѓу приходите и расходите, туку истовремено ја стеснува целата буџетска рамка.
Горивата ја намалија приходната страна на Буџетот
Образложението на Владата е директно поврзано со мерките за пониски цени на горивата. Намалувањето на акцизата и ДДВ-то го ублажи ценовниот товар за граѓаните и стопанството, но истовремено значеше и помал прилив во државната каса. Токму тој ефект беше најавен и пред неколку дена, кога процената за недостигот на приходи се движеше меѓу седум и осум милијарди денари.
Panoptikum веќе пишуваше за оваа цена на поевтиното гориво во анализата „Поевтино на пумпа, поскапо за Буџетот“, а на 6 октомври и за најавата дека Владата подготвува втор ребаланс на Буџетот. Она што тогаш беше процена сега е преточено во конкретна нова буџетска рамка.
Според владиното образложение, целта е да се приспособат и приходната и расходната страна на фискалното влијание од мерките за горивата, притоа да се зачува непреченото функционирање на институциите и навременото сервисирање на обврските.
Дефицитот останува 4,1 проценти, барем во планот
Клучната бројка што не се менува е планираниот буџетски дефицит. По јулскиот ребаланс тој беше поставен на околу 4,1 проценти од БДП, а Владата и со новите измени ја задржува таа рамка. Тоа е значајна промена во однос на почетниот Буџет за 2026. година, кој беше усвоен со приходи од 374,9 милијарди денари, расходи од 414,2 милијарди и дефицит од 39,2 милијарди денари, односно 3,5 проценти од БДП. Почетните бројки се објавени и на Министерството за финансии.
Оттука произлегува и поважното прашање од самата сума од 86 милиони евра: што точно ќе биде скратено. Во првичната информација за новиот предлог не е објавена детална распределба на намалените расходи. Без таа структура не може да се оцени дали корекцијата претежно ќе падне врз нереализирани ставки и административни расходи или ќе зафати капитални инвестиции, програми и други планирани активности.
Токму деталите ќе покажат дали станува збор главно за техничко приспособување на Буџетот кон помалите приходи или за промена што ќе има видливи последици врз реализацијата на државните програми до крајот на годината.
Буџетската реализација отвора уште едно прашање
До 6. октомври разликата меѓу остварените приходи и расходи достигнала приближно 817 милиони евра, што е повеќе од номинално планираниот годишен дефицит. Тоа само по себе не значи дека годината нужно ќе заврши над планираниот дефицит, бидејќи динамиката на приходите и расходите не е рамномерна во текот на годината, но го зголемува значењето на буџетското извршување во последниот квартал.
За поширокото значење на оваа тема, Panoptikum неодамна објави и посебен текст за врската меѓу буџетскиот дефицит и јавниот долг. Бројките во ребалансот не се само сметководствена операција: тие покажуваат колкав простор има државата меѓу јавната потрошувачка, приходите и потребата од финансирање.
Следниот тест е во Собранието – и во деталните ставки
Предлогот сега треба да биде доставен до Собранието, каде што ќе следува расправа и усвојување. Дури со деталниот ребаланс ќе може попрецизно да се види кои корисници, програми и инвестиции ќе располагаат со помалку средства и дали корекцијата од околу 86 милиони евра ќе остане претежно сметководствено усогласување или ќе произведе конкретни последици во последните месеци од 2026 година.
Вториот ребаланс за неколку месеци ја покажува и чувствителноста на државниот Буџет кон мерките со кои се интервенира врз цените. Поевтиното гориво има непосреден ефект за потрошувачите, но намалените даночни приходи потоа мора да се пресметаат на друго место. Сега најважната информација не е дека Буџетот е помал за околу 86 милиони евра, туку од кои ставки тие пари ќе исчезнат.
