Компанијата „ВИК“ (WIK) отвори нов производствен погон во Технолошко-индустриската развојна зона во Прилеп, со план по достигнувањето на полниот капацитет да бидат отворени дополнителни 300 работни места. Проширувањето доаѓа осум години откако компанијата започна со производство во Прилеп и претставува нова фаза од нејзиното присуство во Македонија.
На отворањето присуствуваше премиерот Христијан Мицкоски, кој инвестицијата ја стави и во поширокиот контекст на странските директни инвестиции во земјата. Тој изјави дека во изминатите две години се реализирани околу 1,4 милијарди евра странски инвестиции, додека неколку дена претходно Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони објави попрецизен податок – прилив од 1,381 милијарди евра во периодот од јули 2024. до јуни 2026. година.
Втора фабричка фаза за компанија што е во Прилеп од 2018. година
„ВИК“ не е нов инвеститор во прилепската зона. Според официјалната историја на компанијата, темелите на производствениот капацитет во Прилеп биле поставени во 2017. година, а фабриката започнала со работа една година подоцна. Прилеп е третата производствена локација што групацијата ја развила по капацитетите во Кина и Индонезија.
Компанијата потекнува од Есен, каде што Вилхелм Крук ја основал во 1951. година како мало семејно претпријатие за електрични апарати за домаќинство. Денес работи со меѓународни брендови во развој, производство и обновување електрични уреди и компоненти. Со тоа новиот погон во Прилеп не е изолиран производствен проект, туку дел од глобалната мрежа на групацијата.
Извршниот директор Кристоф Дорн на отворањето зборуваше за искуството на компанијата во Македонија и за потенцијалот што го гледа во локалниот кадар. Според неговата изјава, компанијата сака посилна врска со средните стручни училишта и универзитетите, со цел младите луѓе да можат да стекнат знаења што директно ќе се применуваат во индустријата.
300 работни места се најавата – реализацијата ќе биде вистинската мерка
Бројката од 300 нови вработувања се однесува на моментот кога новиот капацитет ќе ја достигне својата целосна работа, па затоа не станува збор за 300 веќе пополнети позиции. Оваа разлика е важна: отворањето на фабрика е видливиот дел од инвестицијата, додека нејзиниот економски ефект се мери подоцна – преку бројот и структурата на работните места, обемот на производството, извозот и врските со домашните добавувачи.
Сепак, има и конкретни сигнали дека компанијата го проширува својот кадровски капацитет. На својата официјална страница за вработување „ВИК“ наведува позиции во Прилеп, меѓу кои инженери за производство и индустриски инженери. Тоа се профили што покажуваат дека проширувањето не се сведува само на дополнителна производствена површина, туку бара и технички кадар.
Посебна нишка во новата фаза е циркуларната економија. Дорн посочи дека дел од активностите се поврзани со анализа, поправка и повторно искористување на производи, а Мицкоски го истакна токму тој аспект како додадена вредност на инвестицијата. Тоа се совпаѓа и со насоката што самата групација јавно ја поставува – производство и развој со поголем фокус врз одржливоста и кружното користење на материјалите.
Што точно значат 1,381 милијарди евра странски инвестиции?
Отворањето на погонот во Прилеп се совпадна со интензивно владино претставување на податоците за странскиот капитал. Мицкоски на настанот рече дека во две години биле реализирани приближно 1,4 милијарди евра странски инвестиции и направи споредба со околу 750 милиони евра во споредлив период од мандатот на претходната влада.
Неколку дена претходно, ДТИРЗ соопшти дека приливот на странски директни инвестиции од јули 2024. до јуни 2026. година изнесувал 1,381 милијарди евра. Според истото соопштение, тоа е за 86% повеќе од приливот во анализираниот период јуни 2017 – мај 2019. година, а износот по жител е зголемен од 405 на 752 евра. Значи, бројката од 1,4 милијарди евра што беше спомената во Прилеп е заокружена верзија на неодамна објавениот податок од ДТИРЗ, а не вредност на инвестицијата на „ВИК“.
Токму тука новиот погон во Прилеп станува поинтересен од дневната политичка статистика. Странските директни инвестиции се значајни кога капиталот ќе се претвори во производство, технологии, извоз, знаење и долгорочно вработување. „ВИК“ веќе има осумгодишно производствено присуство во Прилеп, па проширувањето покажува нешто што за една локална економија е особено вредно – инвеститор што по првата одлука да дојде, донесува и втора одлука да остане и да расте.
За Прилеп сега најважната бројка не е само онаа од 1,381 милијарди евра на национално ниво, туку многу поконкретните 300 најавени работни места. Колку од нив ќе бидат реализирани, какви квалификации ќе бараат и колку силно фабриката ќе се поврзе со локалното образование и стопанство – тоа ќе биде вистинската економска тежина на новиот погон.
