Зелената транзиција сè повеќе станува и прашање на работни места, инженерски знаења и способност на компаниите да најдат кадар што ќе може да управува со новите технологии. Токму таа врска меѓу енергетиката, индустријата и младите беше во фокусот на вториот ден од Саемот за пракса и вработување TECHMECH 2026, одржан на Машинскиот факултет во Скопје.
На панел-дискусијата за зелената транзиција учествуваше министерката за енергетика, рударство и минерални суровини Сања Божиновска, која посочи дека обновливите извори, енергетската ефикасност и новите технологии треба да се гледаат не само како енергетска тема, туку и како дел од индустрискиот развој и конкурентноста. Според соопштението на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, Божиновска порача дека целта не треба да биде само производство на повеќе чиста енергија, туку создавање економија што енергијата ќе ја користи поефикасно, ќе создава поголема додадена вредност и поквалитетни работни места.
Од зелена енергија до зелени работни места
Токму работните места се една од точките на кои енергетската транзиција станува непосредно важна за студентите. Новите соларни и ветерни капацитети, модернизацијата на индустријата, енергетската ефикасност, автоматизацијата и управувањето со сложени енергетски системи бараат различни инженерски профили и знаења што пред една деценија не биле еднакво присутни на пазарот.
На трибината „Зелена индустрија: нови предизвици и претприемачки можности за младите“ беа отворени и прашањата за потребните компетенции, финансирањето зелени проекти и можностите што транзицијата ги создава за претприемништво. Во дискусијата учествуваа претставници од енергетскиот сектор, стопанските комори и индустријата. Професорот Димитар Николоски од Економскиот факултет при УКЛО презентираше резултати од анализа спроведена меѓу 530 македонски компании, со фокус на развојот на зелените работни места. Една од пораките е дека воведувањето зелени технологии неизбежно ја зголемува и потребата од кадар што знае да работи со нив.
Тоа е важен дел од пошироката слика за која Panoptikum веќе пишуваше во анализата за зелената транзиција на Македонија и нејзините конкретни чекори. Промената на изворот од кој се добива енергијата е само еден дел од процесот. Другиот се луѓето, образованието, индустриските капацитети и способноста технологијата да се претвори во домашна економска вредност.
Универзитетот и компаниите мора да се сретнат порано
Во таа насока, Божиновска ја посочи потребата од посилно поврзување на образованието со стопанството преку практична работа, истражувања и заеднички проекти. Идејата е студентите да не го имаат првиот вистински контакт со индустријата дури откако ќе дипломираат, туку уште за време на студирањето да можат да видат какви знаења се бараат и каде можат да ги применат. Токму таква функција има и TECHMECH 2026. Според Машинскиот факултет при УКИМ, саемот за пракса и вработување се одржуваше на 14 и 15 октомври во холовите на Машинскиот факултет и ФЕИТ, создавајќи директен простор за средба меѓу студенти и компании.
Врската меѓу академското знаење и практичната инженерска работа веќе се покажува како една од најважните точки во задржувањето и развојот на младите кадри. Неодамнешниот пример со студентскиот тим MES Racing, за кој Panoptikum пишуваше во текстот за инвестицијата во младите инженери, покажа што може да се создаде кога знаењето добива простор за практична примена.
Транзицијата ќе зависи и од тоа кој ќе ја спроведува
Македонија веќе има растечки капацитети од обновливи извори и амбиции за подлабока промена на енергетскиот систем, но технологијата сама по себе не создава модерна економија. Потребни се инженери што ќе проектираат, одржуваат и унапредуваат системи, компании што ќе инвестираат во знаење и институции што ќе овозможат тие процеси да бидат долгорочни.
Во текстот „Европа ја менува енергетската слика, Македонија сè уште ја бара својата формула“ веќе го отворивме токму ова прашање: енергетската транзиција не се сведува на бројот на поставени панели или мегавати нов капацитет. Нејзиниот посериозен тест е дали паралелно се создаваат знаење, индустрија и работни места.
TECHMECH 2026 ја постави истата тема од перспектива на студентите. За млад инженер зелената транзиција може да биде апстрактна политика, но може да стане и конкретна професија, проект, стартап или работно место. Разликата меѓу тие две можности ќе зависи од тоа колку брзо универзитетите, компаниите и институциите ќе успеат да го претворат разговорот за зелената иднина во практична инженерска работа.
